Reumatoidalne zapalenie stawów, RZS (łac. polyarthritis reumatoidea) to choroba o bardzo niejasnej etiologii, prawdopodobnie spowodowana jest wirusem i równoczesną reakcją autoimmunologiczną.
Choroba dotyczy głównie kobiet, które chorują na nią w stosunku do mężczyzn 6 razy częściej. Raz rozpoczęty proces chorobowy nie wygasa i powoli postępuje.
Choroba powoduje bardzo duże deformacje stawów, ich destrukcję, a co za tym idzie ogranicza ich ruchomość.
Powolny rozwój choroby rozpoczyna się od uczucia sztywności stawów, które mija po wykonaniu kilku ruchów. Na początku atakowane są drobne stawy rąk i nóg, najczęściej nadgarstek i stawy międzypaliczkowe. Następnie występuje obrzęk tych stawów i ograniczenie ich ruchomości oraz zniekształcenie.
Zmiany są wielowarstwowe, nie cofają się, a choroba postępując atakuje kolejne stawy.
Proces zapalny dotyczy błony maziowej stawów, w której powstają nacieki limfocytów i komórek plazmatycznych. Błona ulega pogrubieniu i powoduje ograniczenie ruchomości stawu. W przebiegu choroby występuje osteoporoza oraz nadżerki nasad kostnych. Poprzez zmniejszenie ruchomości stawów, dochodzi do zaniku mięśni, w okolicy zmienionego chorobowo stawu.
[ukryj]
· 1 Charakterystyczne objawy
· 2 Kryteria rozpoznania
· 3 Zaawansowanie
· 4 Leczenie
· 5 Nowe terapie
· obrzęki stawów
· bóle stawów podczas wykonywaniu ruchu
· ból i zanik mięśni (na ręce zwłaszcza zanik kłębu kciuka i mięśni międzykostnych)
· rumień dłoniowy (łac. erythema palmare)
· wilgotna skóra
· bagnetowate ustawienie względem przedramienia
· symetryczne zmiany
· torbiele Bakera
· zespół cieśni nadgarstka
Kryteria klasyfikacyjne RZS wg Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego (American Rheumatism Association - ARA)
· sztywność poranna trwająca minimum 1 godzinę utrzymująca się przez co najmniej 6 tygodni
· obrzęk 3 lub więcej stawów utrzymujący się przez minimum 6 tygodni
· obrzęk stawów nadgarstkowych, śródręcznopaliczkowych i międzypaliczkowych bliższych, utrzymujący się przez minimum 6 tygodni
· symetryczny obrzęk stawów, utrzymujący się minimum 6 tygodni
· typowe dla RZS zmiany w RTG
· guzki reumatoidalne
· czynnik reumatoidalny (RF) w surowicy - w przypadku obecności RF rozpoznane zostaje seropozytywne RZS; w przypadku jego braku i obecności wymaganej ilości objawów diagnostycznych, rozpoznane zostaje seronegatywne RZS (przebiegające zwykle łagodniej)
· okres I - w badaniu RTG widoczne obrzęki tkanek miękkich, niewielkie zwężenie szpar stawowych, osteoporoza przynasadowa
· okres II - wyraźne zwężenie szpar stawowych, w częściach przynasadowych kości widoczne geody zapalne oraz pojedyncze nadżerki na powierzchniach stawowych
· okres III - rozwój geod i nadżerek, podwichnięcia i zniekształecenia stawów
· okres IV - całkowite zesztywnienie kostne stawu
Leczenie jest bardzo trudne i wieloletnie. Podaje się leki, które wpływają bezpośrednio na przebieg choroby:
· sole złota
· kortykosteroidy
· środki immunosupresyjne
· antybiotyki
oraz stosuje się leki wspomagające, które likwidują dolegliwości związane z postępowaniem procesu chorobotwórczego:
· niesteroidowe leki przeciwzapalne
· leki przeciwbólowe
Aktualnie stosuje się również różne zabiegi chirurgiczne.
· inhibitory TNF
o infliksimab podawany 1 raz w miesiącu
o adalimumab podawany 2 razy w tygodniu
o etanercept podawany 2 razy w tygodniu
· leki zmniejszające aktywność autoimmunologiczną komórek T
o leflunomid
· antagoniści dla receptora interleukiny 1
· immunoabsorpcja - usuwanie z krwiobiegu przeciwciał odpowiedzialnych za rozwój i postęp choroby.
Florencja2013