LEASING

SPIS TREŚCI

STR.

WSTĘP.........................................................................................................3

ROZDZIAŁ I

DEFINICJA I ROZWÓJ LEASINGU...........................................................4

1.1.        Definicja leasingu...................................................................................4

1.2.        Geneza leasingu .....................................................................................5

1.3.        Założenia, cele, formy leasingu...............................................................7

1.4.        Leasing operacyjny ...............................................................................12

1.5.        Leasing finansowy  ................................................................................13

1.6.        Leasing międzynarodowy .....................................................................14

ROZDZIAŁ II

ZASTOSOWANIE LEASINGU W POLSCE .............................................15

2.1.        Ekonomiczne zastosowania leasingu przez polskie przedsiębiorstwa....15

2.2.        Leasing w Polsce     .................................................................................22

2.3.        Przykłady firm leasingowych w Polsce.................................................31

2.4.        Zastosowanie leasingu w celu prywatyzacji przedsiębiorstw                 państwowych..........................................................................................34

ROZDZIAŁ III

PRAWNY CHARAKTER LEASINGU......................................................39

3.1.        Umowa leasingu    ..................................................................................39

3.2.        Zawieranie umowy leasingu finansowego    ............................................43

3.3.        Treść umowy leasingu, jej wykonanie i zakończenie............................44

3.4.        Umowa leasingu (wzór)   .......................................................................50

WNIOSKI..................................................................................................53

LITERATURA...........................................................................................55

WSTĘP

W miarę rozwoju gospodarki rynkowej w Polsce, przedsiębiorstwa, chcąc utrzymać się na rynku muszą być coraz bardziej konkurencyjne. Wiąże się to z ciągłym ulepszaniem np. zaplecza technicznego, procesów produkcji.              Aby móc być konkurencyjnym przedsiębiorstwa korzystają z różnych form finansowania. Jednym z nich jest leasing, który wyklucza angażowanie własnego kapitału.

W Polsce leasing wykorzystywany jest jeszcze dość skromnie, głównie w stosunkach handlu zagranicznego, ale nie tylko. W stosunku obrotu gospodarczego krajowego leasing wykorzystuje się w budownictwie, gospodarce morskiej, przemyśle maszyn cyfrowych, przemyśle samochodowym, przemyśle spożywczym i w zasadzie w każdej innej działalności gospodarczej.

Przedmiotem leasingu w gospodarce morskiej, poza leasingiem statków, mogłyby być w szczególności wyposażenie okrętowe.

Jak wspomniałam wcześniej leasing wykorzystywany jest dość skromnie, gdyż utrudnieniem w jego stosowaniu w gospodarce polskiej nie tyle jest brak ram ustawodawczych dla samej umowy leasingu, ile przede wszystkim w zakresie prawa administracyjnego, podatkowego, ubezpieczeniowego itp.

W swojej pracy chcę przedstawić istotę leasingu, jego rodzaje, cele, założenia.

ROZDZIAŁ I

DEFINICJA I ROZWÓJ LEASINGU

1.1.  Definicja leasingu

              (- ang.) leasing, (franc. cre’dit-bail, niem. Leasing) - swoista forma najmu czy dzierżawy ruchomych środków trwałych (ang. equipment leasing) i nieruchomości (ang. plant leasing), stwarzająca przedsiębiorstwom wykorzystującym ją w praktyce możliwość użytkowania tych dóbr bez konieczności ich nabycia. Charakterystyczną cechą tej rozpowszechnionej po II wojnie światowej formy obrotu jest to, iż stawki czynszu są tak skalkulowane, że w trakcie jednej umowy najmu czy też dzierżawy pokrywają oprócz zysku wynajmującego (wydzierżawiącego) również pełną amortyzację przedmiotu (obiektu) oddanego w leasing. Niekiedy umowa leasingowa przewiduje tylko sam najem lub dzierżawę środków trwałych (leasing netto), czasami zaś także pełną ich obsługę i konserwacje (leasing brutto lub leasing pełny).

              Leasingiem zajmują się bądź wyspecjalizowane instytucje finansowe, które są zazwyczaj afiliacjami dużych banków (leasing pośredni), bądź przedsiębiorstwa przemysłowe wytwarzające określone środki trwałe i posiadające odpowiednie zasoby kapitałowe (leasing bezpośredni). Specjalistyczną formą leasingu jest tzw. renting, kiedy urządzenie wynajmowane jest na krótkie okresy różnym użytkownikom.[1]

1.2. Geneza Leasingu

              Leasing jako specyficzna forma obrotu dobrami inwestycyjnymi i konsumpcyjnymi trwałego użytku zrodził się w praktyce gospodarczej USA we wczesnych latach pięćdziesiątych. Jako swoistego rodzaju figura prawna, korzeniami swymi sięga leasing, czasów znacznie odleglejszych, bowiem doszukać by się ich można nawet w prawie rzymskim, a mianowicie w rzymskiej instytucji sprzedaży na próbę[2]. W USA idea leasingu przyjęła konkretny Kształt organizacyjny w 1952 r. w związku z założeniem w San Francisco spółki leasingowej pod nazwą United States Leasing Corporation, zajmującej się leasingiem środków produkcji dla przemysłu spożywczego. O znacznym wykorzystaniu leasingu w praktyce obrotu gospodarczego USA zaświadczyć może fakt, że w 1971 r. 10% inwestycji zrealizowano za pomocą tego właśnie instrumentu prawnego.

              Na grunt europejski (Francja, RFN, Belgia, Austria) idea leasingu przeniesiona została w 9 lat później, bo w latach sześćdziesiątych. Spółki leasingowe prowadziły tu działalność na rynku ruchomości (samochody ciężarowe i osobowe, elektroniczne maszyny do przetwarzania danych, maszyny budowlane).

Europejskie spółki leasingowe powstawały najczęściej przy udziale spółek amerykańskich przejmując amerykańskie praktyki i zwyczaje handlowe w zakresie treści formularzy umów leasingu i warunków operacji[3].

W obrocie krajowym polskim leasing początkowo stosowany był głównie (choć w skromnych raczej rozmiarach) w budownictwie, gdzie ograniczał się on do maszyn, urządzeń i aparatów używanych w przedsiębiorstwach wykonawstwa inwestycyjnego - montażowych i budowlanych. Obecnie znaczenie leasingu znacznie wzrosło i ciągle wzrasta. Jest to, z jednej strony, następstwem zachodzących w gospodarce polskiej procesów prywatyzacyjnych, a zwłaszcza prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i wykorzystywania w tych procesach umowy leasingu, z drugiej zaś strony gospodarki rynkowej, która w coraz szerszym zakresie wypiera gospodarkę nakazowo - rozdzielczą.

              Leasing jest wykorzystywany często w transakcjach handlu zagranicznego, w tym także przez polskie podmioty gospodarcze. Rewolucja naukowo - techniczna oraz specjalizacja sprawiły, że wysoko rozwinięte gospodarczo państwa stają się atrakcyjnymi partnerami handlowymi dla siebie wzajemnie i dla krajów o niższym stopniu rozwoju gospodarczego. Zakup drogich obiektów, wytwarzanych przez te państwa, nie zawsze jest opłacalny, niekiedy korzystniej jest uzyskać czasowe z nich korzystanie, co umożliwia właśnie leasing. Można też założyć, że leasing pozwala państwom mniej rozwiniętym na korzystniejszy eksport towarów, których zbyt w innej formie, przy istnieniu silnej i bezwzględnej konkurencji, nie byłby możliwy.  

1.3. Założenia i cele leasingu

              Leasing - jest specyficzną formą umowy zbliżoną do najmu, dzierżawy mającą własne cechy charakterystyczne.

Leasing jest alternatywną wobec kredytu formą finansowania i podlega na dostarczeniu przez leasingodawcę leasingobiorcy ustalonego umownie wyposażenia, urządzeń, budynków itp. Leasingobiorca zobowiązuje się do płacenia określonej opłaty leasingowej rozłożonej na raty. Właścicielem przedmiotu umowy leasingowej jest leasingodawca, ale strony mogą przewidzieć w umowie przeniesienie własności na leasingobiorcę. Wówczas raty leasingowe, prócz opłaty leasingowej, obejmują także część zapłaty za nabywany obiekt. Leasingodawcą może być wyspecjalizowana firma leasingowa, producent, którego wyroby będą przedmiotem leasingu, a także bank.

              Transakcje leasingowe mogą występować w różnych formach, przy różnym zaangażowaniu banku. W leasingu bezpośrednim - producent bezpośrednio oddaje swoje wyroby w użytkowanie przedsiębiorstwom. Leasing pośredni- polega na tym, że między producentem a użytkownikiem pojawia się pośrednik w postaci przedsiębiorstwa leasingowego, który finansuje przekazanie użytkownikowi przedmiotu leasingu. Przedsiębiorstwo leasingowe zakupuje przedmiot leasingu (np. maszynę) u producenta, aby przekazać ją użytkownikowi na podstawie tzw. umowy leasingowej. Bank może być właścicielem tego przedsiębiorstwa, może występować bezpośrednio jako leasingodawca bądź może refinansować przedsiębiorstwo leasingowe. Przy rozwiązaniu najprostszym, w trójkącie ; producent dóbr inwestycyjnych - bank - leasingobiorca, bank komercyjny lub inwestycyjny zakupuje u producenta maszynę wskazaną przez leasingobiorcę. Następnie bank zawiera z leasingobiorcą umowę, w której ten ostatni zobowiązuje się do spłaty kredytu leasingowego w ratach obejmujących cenę tej maszyny i odsetki od kredytu. Transakcja taka jest korzystna dla leasingobiorcy m. in. dlatego, że kredyt spłaca się z przyszłych zysków, a opłaty leasingowe obciążają koszty. Przedmioty wydzierżawione w umowie leasingu (np. maszyny, urządzenia, budynki) nie stanowią bowiem własności leasingobiorcy i nie są obciążone podatkiem. Bank otrzymuje zaś odsetki i zwrot zaangażowania kapitału w umownych ratach, płatnych zazwyczaj w okresach miesięcznych. W przypadku, gdy rola banku ogranicza się do refinansowania samodzielnego przedsiębiorstwa leasingowego ono spłaca kredyt, ale może także cedować spłaty rat leasingowych na bank[4].

              Leasing jest szczególną formą finansowania inwestycji, umożliwiającą inwestorowi pozyskanie maszyn, urządzeń, gruntów lub praw majątkowych bez konieczności natychmiastowego ich zakupu. Korzystając z leasingu można uniknąć trudności z pozyskaniem kredytu, który ze względu na zwiększone wymagania banku w ostatnich latach wymaga najczęściej ustanowienia hipoteki i przewłaszczenia majątku.

              Leasing najogólniej oznacza okresowe korzystanie z obcego mienia, bez konieczności ich zakupu. Umowa leasingowa zawarta między leasingodawcą a leasingobiorcą dotyczy przede wszystkim płatności leasingowych, które są ceną płaconą przez leasingobiorcę za użytkowanie obcych aktywów. Od warunków konkretnie zawartej umowy zależy wysokość i częstotliwość przekazanych płatności przez leasingobiorcę na rzecz leasingodawcy. Niezmienna jednak i oczywista jest idea kalkulowania płatności leasingowych, muszą one gwarantować leasingodawcy opłacalność transakcji, przynajmniej taką samą jak ulokowanie równowartości wydzierżawionego aktywu na rachunku bankowym. Oznacza to, że płatności leasingowe muszą zapewniać leasingodawcy zwrot wartości przedmiotu leasingu i odpowiednie odsetki od tej wartości. Odsetki te są wyrazem stopy zwrotu kapitału leasingodawcy, zaangażowango w świadczeniu usług leasingowych. Oznacza to, że opłacalna cena sprzedaży usług leasingowych musi zapewnić zwrot zaangażowanych w tej działalności aktywów i przynieść zysk.

              Tak ustalona globalna kwota płatności leasingowych jest dzielona, zgodnie z warunkami danej umowy zawartej między stronami - na okresowe płatności, zwane ratami płatności leasingowych.

              Praktyka światowa leasingu wykształciła wiele - nie unormowanych prawem zasad zawierania transakcji i umów leasingowych. Jedna z nich to niezmienność ustalonych z góry, w momencie zawierania umowy leasingowej, kwot rat płatności leasingowych.

              Warunek ten jest charakterystyczny dla większości występujących w praktyce transakcji leasingowych.

              W Polsce, jak dotychczas, kalkulacja płatności leasingowych z reguły oparta jest na zmiennym w czasie oprocentowaniu kredytu leasingowego. Jest to umotywowanie sytuacją na rynku kredytowo - pieniężnym i małą stabilnością bankowych stóp procentowych. Ten sposób liczenia oprocentowania chroni leasingodawcę przed ryzykiem związanym ze zjawiskami inflacyjnymi, gdyż zakłada możliwość zmiany oprocentowania kredytu leasingowego wraz ze wzrostem cen, bankowej stopy procentowej itp. zjawiskami.

              Leasing jako alternatywna forma finansowania oferowany jest zarówno przez firmy będące własnością przedsiębiorstw państwowych, jak i przez spółki leasingowe niezależne od producentów. Te ostatnie są często własnością banków. Np. spośród stu największych niemieckich spółek leasingowych około 30 należy do tej pierwszej grupy, a około70 do drugiej.

Leasing rozumiany jest powszechnie jako dokonane na podstawie umowy odpłatne używanie ruchomych i nieruchomych dóbr inwestycyjnych i użytkowych. Różnorodne formy leasingu można podporządkować według różnych kryteriów, których podstawą są odmienne charakterystyki umowy leasingowej.

Podstawowy podział wyróżnia leasing finansowy i leasing operacyjny, oparty jest na różnicach ryzyka inwestycyjnego leasingodawcy i leasingobiorcy oraz okresie trwania umowy. Umowa leasingu operacyjnego, którego znaczenie w transakcjach krajowych ograniczona jest tylko do pewnych dóbr, może zostać wypowiedziana przez leasingobiorcę praktycznie w dowolnym terminie i nie wiąże się z dodatkową opłatą uiszczaną w momencie rozwiązywania takiej umowy. Związane z przedmiotem leasingu ryzyko inwestycyjne ponoszone jest więc przez leasingodawcę. Musi on z reguły zawierać kilka sekwencyjnych umów leasingowych dla tego samego przedmiotu, będąc więc szczególnie zainteresowanym w utrzymaniu go w dobrym stanie, bierze również na siebie obowiązki związane z jego konserwacją. Z prawnego punktu widzenia umowa leasingu operacyjnego jest normalną cywilno-prawną umową najmu (dzierżawy). Banki mogą być zainteresowane udziałem w dużych transakcjach, w rodzaju leasingu operacyjnego, leśli dotyczą one statków i samolotów dostarczanych przez zagranicznych leasingodawców.

              Cechą umów leasingu finansowego jest to, że ryzyko inwestycyjne związane z jego przedmiotem zostaje przeniesione na leasingobiorcę, gdyż to on ma zapewnić całkowitą amortyzację wszystkich nakładów poczynionych przez leasingodawcę. Z prawnego punktu widzenia umowy leasingu finansowego są nietypowymi cywilno-prawnumi umowami wynajmu (dzierżawy), ostatnio coraz częściej zastępowanymi umowami sformułowanymi na podstawie kodeksu handlowego.

              W ramach tego rodzaju leasingu, który oparty jest na rozporządzeniach administracji finansowej z lat 1971, 1972 i 1975 i który z powodu swojego dominującego znaczenia często jest po prostu utożsamiany z leasingiem. Lesingodawca nabywa przedmiot leasingu i „dzierżawi” go leasingobiorcy, któremu przyznane zostają na określony czas prawa wykorzystywania obiektu. Leasingodawca jest z ekonomicznego i prawnego punktu widzenia właścicielem przedmiotu leasingu, a więc musi go ujmować w swoim bilansie i amortyzować.

              Wspólną cechą wszystkich dopuszczalnych umów leasingu finansowego jest to, że uzgodniony pomiędzy leasingodawcą i leasingobiorcą podstawowy okres leasingu wynosi od 40% do 90% czasu eksploatacji przedmiotu leasingu wyliczonego na podstawie urzędowej tablicy stawek amortyzacji. W przypadku kontraktów z pełną amortyzacją- określonych także jako umowy full pay out lub umowy pierwszej generacji- raty leasingowe wyliczane są w taki sposób, że pokrywają one w podstawowym okresie trwania leasingu wynajmu wszystkie koszty leasingodawcy i stosowną marżę zysku. Leasingobiorca może mieć zagwarantowane w umowie również prawo do korzystania z przedmiotu leasingu po zakończeniu okresu trwania leasingu w formie opcji zakupu lub przedłużenia leasingu.

              W przypadku umów z częściową amortyzacją (umowy non full pay out lub drugiej generacji) raty leasingowe w podstawowym okresie leasingu są tylko częściową rekompensatą środków wyłożonych przez leasingodawcę, jednak leasingobiorca gwarantuje ponadto niezbędną pozostałą wielkość amortyzacji, zwłaszcza kosztów odtworzenia przedmiotu leasingu, tak więc i w tym przypadku towarzystwa leasingowe nie biorą na siebie żadnego ryzyka inwestycyjnego.

              Warunkiem zawarcia umowy leasingowej jest zdolność leasingowa przedmiotu, charakteryzowana przez jego zastępowalność, stałą wartość i możliwość wykorzystania przez osoby trzecie, jak również wiarygodność leasingobiorcy. W ramach leasingu operacyjnego dominują z punktu widzenia leasingodawcy ryzyka związane z przedmiotem leasingu, tak więc sawia się tutaj znacznie ostrzejsze wymogi jego zdolności leasingowej. Natomiast w leasingu finansowym szczególnie ważnym warunkiem zawarcia umowy jest wiarygodność leasingobiorcy, stawiane mu wymagania zbliżone są do wymogów banków wobec podmiotów ubiegających się o kredyt inwestycyjny.              

              Stale rosnące znaczenie zyskuje w ostatnich latach leasing zawierający w sobie usługi serwisowe. W jego ramach następuje przeniesienie części funkcji eksploatacyjnych z leasingobiorcy na leasingodawcę, ewentualnie (pośrednio) na producenta. Wydaje się w zasadzie możliwe, iż specjalizacja tego typu pozwala nie tylko na wzrost rentowności leasingobiorców, ale i przyczynia się dowzrostu dobrobytu w całej gospodarce.

              Świadczenia eksploatacyjne tego typu są szczególnie często immanentną częścią leasingu nieruchomości. Towarzystwa leasingowe przejmują całościowe zarządzanie budynkiem, mogą bowiem zajmować się tym w przeciwieństwie do większości swoich klientów.

              Leasing ruchomości zmierza wyraźnie w kierunku leasingu połączonego z pełną ofertą usług serwisowych. W coraz szerszym zakresie usługi te dostarczane są w ramach jednej całościowej usługi leasingowej.

...