platon.doc

2.

-żył 80 lat,

-kształcił zarówno umysł jak i ciało,

-odnosił zwycięstwa w igrzyskach olimpijskich i istmijskich,

-ćwiczył się w poezji, malarstwie i muzyce,

-gdy miał 20 lat spotkał Sokratesa i pozostał i nim do jego śmierci,(potem zaczął wędrówki)

-założył szkołę w Akademos i oddał się pracy pisarskiej i nauczycielskiej,

-nigdy nie założył rodziny, żył otoczony swoimi uczniami

-umarł w dzień swoich urodzin.

3.

Platon napisał bardzo dużo tekstów między innymi dialogi.

Najważniejsze to:

Obrona Sokratesa, Laches, Protagoras, Uczta, Państwo.

Pisał na różne tematy o pobożności, cnocie odwadze, nieśmiertelności duszy.

4.

Pisma Platona za względu na swą formę są unikatem w dziejach piśmiennictwa filozoficznego:

-         wszystkie są dialogami,

-         posiadają wartość dzieł sztuki literackiej

-         w dialogach głos zabierają współcześni mu przedstawiciele nauki, muzyki, polityki, jednak Platon nie dodał nic od siebie,

-         układ dialogów ma żywność potocznej rozmowy, występuje w nich dużo zagadnień, dygresji.

Dialogi nie stanowią całości, każdy z nich to inny cykl.

5.

Orientacja filozoficzna Platona była podwójna: etyczna i matematyczna. Wedle tych dziedzin formował swe poglądy.

6

Rozwój przeszedł przez trzy etapy, które odpowiadają trzem grupom jego pism:

1.    Przejęty zagadnieniami etycznymi i przekonaniami o istnieniu niezawodnej wiedzy pojęciowej zaczynał jako sokratyk;

2.    Stworzył teorię idei wiecznych, pisał wówczas dzieła o najwyższym poziomie artystycznym, w których logik był w równowadze z poetą;

3.    Wyzbył się dualizmu, rozszerzył zakres swych dociekań na filozofię przyrody i państwa

7

NAUKA O IDEACH

1.Nowy rodzaj bytu: w pojęciach jest zawarta wiedza pewna i bezwzględna

2.Idee a rzeczy: nie ma dwóch rodzajów bytu, lecz tylko jeden- idee. Rzeczy nie są bytem, są nim wieczne i niezniszczalne idee. Rzeczy idee mimo nierównej realności są ze sobą związane.

8

3.Natura idej: idea  nie jest bytem fizycznym i psychicznym. Platon był pewien, że tworzą one hierarchię i że są powiązane logicznymi związkami. Filozof nie posiadał wykończonej teorii idej, choć całe życie nad tym rozmyślał. Platonowi nasuwały się dwie możliwości pojmowania idej: w sensie logicznym lub religijnym.

9

NAUKA O DUSZY

1. Funkcja biologiczna duszy: Platon wprowadził nowe pojęcie duszy. Była ona czynnikiem  życia, bez którego nie dało się funkcjonować. Istotę duszy stanowi to co się samo wprowadza w ruch. Dusza była realna, ale nie materialna.

2. Funkcja poznawcza duszy: Platon uznawał poznania za funkcje psychiczną, nie za funkcję ciała jak to uważała filozofia grecka. Ciało i jego zmysły są dla duszy narzędziem poznania.

10

3. Funkcja religijna duszy: Platon w duszy dopatrywał się nieśmiertelnego pierwiastka w człowieku. Operował już dwoma pojęciami duszy: szerszym i węższym. Pierwsze dotyczyło rozważań biologicznych i psychologicznych, dusz obejmowała czynności zmysłowe, była składnikiem materialnej przyrody . Drugie oparte było na rozważaniach religijnych, dusza była rozumem i nie była niczym związana z przyrodą.

4. Dusza a ciało: Platonizm był dualizmem duszy i ciała, opierał się na kilku tezach między innymi:

-dusza jest nieśmiertelna, niezależna, niezłożona, doskonalsza od ciała.

11 

5. Nieśmiertelność duszy: dusza może trwać dalej mimo, że ciało ulegnie rozkładowi, jej istnienie nie ma końca i początku. W swym dziele Fedona szukał dowodów na ta tezę.

6. Eschatologia: Platon stawiał pytanie dlaczego dusza tak doskonała związana jest z ciałem- jej przeciwieństwem. Eschatologia kusiła się o szczegółowe odmalowanie losów duszy: opisywała sąd pośmiertny, zamianę ciał. Platon gdzie nie mógł sięgnąć metod naukowych, tam próbował fantazji poetyckiej lub zdawał się na wiarę religijną, w jego poglądach na duszę zbiegały się motywy naukowe i pozanaukowe.

12

NAUKA O PRZYRODZIE

1. Celowość świata: Platon widział przyrodę jako zespół  organiczny, ułożony celowo i rozumnie. Uważał, iż własności przyrody są zrozumiałe tylko wtedy gdy przyjmie się, że jest zbudowana celowo.

2. Materia: świat nie jest stworzony, lecz zbudowany z istniejących już przedtem tworzyw. Materia jest bezkształtna, nieograniczona, jest pierwiastkiem nieboskim, za jej sprawą świat niecałkowicie jest celowy i zgodny.

13

3. Dusza świata: Platon uważał, że świat nie postępował, lecz cofał się, najpierw zostały stworzone dusze, potem ciała. Ciała jako niedoskonałe nie mogły być dziełem Bożym, są wtórnym składnikiem świata, dusze zaś pierwotnym. Platon uważał, że planety mają dusze.

14              

NAUKA O POZNANIU

              1. Poznanie rozumowe: poznanie ma obejmować idee, jeżeli da się poznać idee to wyłącznie myślą, nie zmysłami, zmysły nie sięgają idej, nie wystarczają do poznania rzeczy.

              2. Poznanie wrodzone: myśl występuje po postrzeżeniu, ale nie opiera się na nim.

              3. Stopnie poznania: Platon od prawdziwego poznania wymagał dwóch rzeczy: aby było niezawodne i dotyczyło samego bytu. Wiedza rozumowa i zmysłowa stały się dla Platona stopniami na drodze poznania.

15

4. Poznanie naukowe i metoda dialektyczna: teoria naukowa twierdziła, że z dwóch metod jakimi posługują się badacze empiryczna może służyć jedynie do poznania rzeczy, do poznania idej aprioryczna. Metoda dialektyczna służy do badanie idej oraz wyjaśnia zjawiska.

5. Filozofia: dialektyka była czymś więcej niż metodą- filozofią. Pomija ona zjawiska i sięga idej, jest nauką o bycie.

16             

ETYKA

              1. Nauka o cnotach: cnota nie od samego rozumu zależy. Teoria czterech cnót zawiera: mądrości jako cnotę części rozumnej, męstwo- impulsywnej, panowanie nad sobą- pożądliwej, sprawiedliwość- łącząca wszystkie części duszy i utrzymująca wśród nich ład.

              2. Nauka o miłości: związek nauki o dobrach i nauki o miłości wypływa stąd, że miłość to nic innego jak właściwe duszy dążenie do osiągnięcia i wiecznego posiadania dobra. Przedmiotem miłości są dobra realne, z czasem dopiero rodzie się świadomość, że piękno duszy jest większa od piękna ciała, przedmiotem miłości stają się potem piękne myśli i czyny. Później jeszcze dochodzi zrozumienie, że jeżeli przedmioty są piękne to dlatego, że mają w sobie piękno.

17

3. Nauka o państwie: Platońska teoria państwa była skonstruowana dla idei dobra i sprawiedliwości. Utopia Platońska była oparta na pięknej zasadzie: podporządkowaniu jednostek państwu, a państwa celom czysto moralnym, idealnym, powszechnym, stałym.

18

ESTETYKA

              Platon nad wszystko cenił twórczość, miał zaufanie do natchnienia. W poezji i poecie widział kogoś na wzór pośrednika między bogami a ludźmi.

              Nie wyzwolił się jednak poglądu, że malarstwo i rzeźba są tylko umiejętnościami, a artysta- rzemieślnikiem.

19             

Pod względem prawnym szkoła była zaliczana do związków religijnych, dzięki temu przetrwała bardzo długo. Po śmierci Platona akademia nie była wierna jego nauce. Następcy założyciela zbliżali ją do poglądów cyników, sceptyków, ulegali silnym wpływom religijnym.

  20              

Platonizm jest idealizmem, czyli teorią głoszącą, że we wszystkich dziedzinach bytu i działania, obok pierwiastków realnych, które są przemijające, istnieją pierwiastki idealne, które są wieczne, i że pierwiastki idealne mają przewagę nad realnymi.

              Na czele filozofii Platona stało pojęcie idei, duszy, dobra, był twórcą idealizmu, spirytualizmu i metafizyki opartej na etycznym podłożu. Platon był pionierem logiki, finalistycznego pojmowania przyrody.

21             

W każdym okresie korzystano z filozofii Platona, interpretowano ją na różne sposoby. Wpływ Platona opanował nie tylko naukę, ale też dostał się do podstaw ogólnej kultury europejskiej.

              Wielu ludzi korzysta dziś z jego myśli i teorii nie wiedząc, że to właśnie od niego one pochodzą.