LIPA DROBNOLISTNA (Tilia platyphyllos)
I SZEROKOLISTNA (Tilia cordata)
Występowanie:
Lipa drobnolistna
Lipa szerokolistna
Występuje na terenie całego kraju w formie domieszki, w górach sięga do wysokości 600m npm, rzadko przekracza granicę 700m npm. Hodowlana rośnie jeszcze na wysokości 900m npm. W postaci drzewostanu jednogatunkowego występuje tylko koło Muszyny (rezerwat Obrożyska).
W Polsce występuje w południowej części kraju, zarówno na niżu, jak i na Wyżynie Małopolskiej, w Górach Świętokrzyskich i na Podhalu. W górach sięga nieco wyżej niż lipa drobnolistna, nie przekracza jednak 900m npm
1. Właściwości biologiczne.
- wzrost (wiek, dojrzałość generatywna)
LD – wiek 300-400 lat, dojrzałość generatywną osiąga na wolnej przestrzeni w wieku 10-15lat, natomiast w drzewostanie około 30 roku życia, wysokość do 30m i 2m pierśnicy
LSz – wiek 300-400 lat, dojrzałość generatywną osiąga podobnie ja lipa drob., wysokość do 40m i 1,5m pierśnicy.
- kwiaty (sposób zapylania, warunki pogodowe mające wpływ na urodzaj nasion)
LD – kwiaty żółte, pachnące, o pręcikach równym długości płatkom, zebrane w wierzchołkowate kwiatostany po 5-7, zaopatrzone w zielonkowatą, języczkowatą podsadką długości 6-8 cm. kwitnie w lipcu
LSz – kwiaty żółtawobiałe zebrane zwykle po 3, pęciki dłuższe od płatków, podsadka podługowata, zwężająca się stopniowo ku obu końcom o długości 5-12 cm, owłosiona na nerwie pod spodem. Kwitnie w drugiej połowie czerwca, początku lipca o 10-14 dni wcześniej niż lipa drobnolistna
- owocowanie (częstość obradzania, pora dojrzewania, przystosowanie do transportu)
LD – owoce kuliste lub odwrotnie jajowate, orzeszki gładkie lub tylko nieznacznie żeberkowane, o cienkiej łupinie, gęsto filcowato owłosione. Owoce dojrzewają we wrześniu i częściowo opadają w jesieni, częściowo utrzymują się na drzewie całą zimę.
LSz – owoce prawie kuliste lub gruszkowate, długość do 1 cm, wyraźnie 5-żeberkowate, filcowato owłosione i grubościenne. Owocuje obficie prawie każdego roku, owoce dojrzewają tak jak u lipy drobnolistnej.
- liście (cienistość korony, tempo rozkładu liści)
LD – korona jajowate i gęsta, w zwarciu mała i wysoko osadzona. Młode pędy nagie, bądź nieznacznie owłosione, żółtawozielone lub czerwonobrązowe. Liście skośnie sercowate o długości 3-6cm, czasem szersze niż ich długość, brzegiem piłkowane, górna strona liści ciemnozielona i nieco błyszcząca, dolna- sinawa z kępkami rudych włosków tylko w kątach nerwów
LSz – młode pędy zwykle owłosione, żółtawoczerwone. Liście okrągławe, długości 6-12 cm i szerokości 6-8 cm, obustronnie zielone, jednakowej Narwy, na wierzchołku wyciągnięte, u nasady sercowate, brzeg liścia karbowno-piłkowany, często z ostrymi, ościstymi ząbkami. Górna strona liścia krótko owłosiona lub naga, dolna owłosiona na całej powierzchni, szczególnie na nerwach kępki białych włosków. Liście miękkie w dotyku.
2. Wymagania ekologiczne
Czynnik
Światło
Lipa drobnolistna jest gatunkiem cienioznośnym. Nie potrzebuje dużo światła, by skiełowały nasiona. Siewki dość długo mogą pozostawać w zacienieniu, gatunek 2 piętra, podszytowy.
Umiarkowanie cienioznośna (drzewo półcieniste). Wymagania podobne jak u lipy drobnolistnej.
Temperatura
Wymaga dużo ciepła. Bardziej wrażliwa na przymrozki, gdyż rozwija pączki wcześniej niż szerokolistna
Wymaga bardzo dużo ciepła. Wrażliwa na przymrozki .
Wilgotność
nPreferuje głównie powierzchnie o wilgotnym powietrzu, ale zrośnie także w położeniach o małej wilgotności powietrza. Lipa ma dość duże wymagania wodne, spotykana jest również na uboższych i suchszych glebach borowych. Wymagany jest średni poziom wody gruntowej. Lipa posiada dość dobrą zdolność znoszenia jego wahań.
Woli położenie o wilgotnym powietrzu. Duże wymagania wodne, spotykana na wilgotniejszych siedliskach borowych górskich. Wymagany średni poziom wody gruntowej i średnia zdolność znoszenia jego wahań.
Gleba
Rośnie na glebach świeżych, głębokich i przewiewnych piaszczystych, naglinowych, glinach lekkich i średnich, próchniczych. Wzrasta też na umiarkowanie wilgotnych piaskach gliniastych. Woli podłoże o zawartości wapnia.
Wymagania podobne do wymagań lipy drobnolistnej, jednak większe. W mokrych podłożach tylko na podłożu wapiennym. Dzięki silnemu systemowi korzeniowemu obie lipy są odporne na wiatr.
Typ siedliskowy lasu
Optymalne warunki - LMśw, Lśw, Lw, LMw, Lwyż, Lw wyż, LG.
Gatunek domieszkowy – BMśw, BMw, Bśw, na glebach suchych Bs lipa pozostaje w warstwie podszytu. Mała konkurencja roślinności zielonej (gatunek cienioznośny)
Gatunek domieszkowy – LMśw, Lśw, Lw
Domieszka pomocnicza w siedliskach górskich lasowych i borowych. Średnia konkurencaj roślinności zielonej (gatunek umiarkowanie cienioznoścy)
3. Metody odnowienia naturalnego
ü Ze względu na to, że lipa nie tworzy litych drzewostanów nie ma jednej określonej rębni do jej odnawiania.
ü Lipę odnawia się pod osłoną drzewostanu, przy okazji wykonywania cięć częściowych, zmierzających do odnowienia gatunków głównych w drzewostanach wielogatunkowych (lasu mieszanego, lasu świeżego)
ü Na siedliskach borowych wprowadzana sztuczne: podsiew (jako podszyt), w celach odnowieniowych sadzenie 2-letnich sadzonek. Wysadzana pojedynczo lub w skupiskach do 0,5 ara, sadzimy na talerzach, w jamkę.
ü Odnawiana naturalne głównie rębnią wielkopowierzchniową, ale i spotykane stopniową, w zależności od gatunków panujących.
- w zależności od rębni okres odnowienia może być krótki lub średni
- nawrót cięć wykonywany, co 5 lat
- cięcia nie intensywne, gatunek cienioznośny, wrażliwy na przymrozki, stopniowe odsłanianie
lesnictwo_sggw