prof. dr hab. M. Chaberek
Wykład 1 (17 luty 2001 r.)
Literatura:
W. Radzikowski, J. Wierzbiński – Controlling. Koncepcja – Metody – Zastosowania.
Toruńska Szkoła Zarządzania, Toruń 1999 r.
E. Nowak - Podstawy Controllingu, WNE Wrocław 96 r.
Z. Leszczyński, T. Wnuk - Zarządzanie firmą produkcyjną za pomocą rachunkowości zarządczej
M. Chaberek - Kontroling w zarządzaniu transportem, Transport PWN 1997 r.
M. Chaberek - Elementy logistyki i informacji w kontrolingu. Transport i logistyka Sopot 1995 nr 3.
Kontroling – kontrola czegoś lub kogoś (fr.) kierować, opanować, regulować,
skierować, badać, kontrolować (ang.)
Prawo Trumana Jeśli nie możesz kogoś przekonać wpraw go w zakłopotanie.
Prawo Tussmana Nie ma nic bardziej nieuchronnego niż błąd, którego czas nadszedł.
Sprawne funkcjonowanie
przedsiębiorstwa
(osiąga się przez odpowiednią informację)
Rynek zasobów
Gdy konieczne do funkcjonowania zasoby nabywane będą przy możliwie najniższym nakładzie(koszcie)
CELE
Gdy zapewni realizację celów
korzystne
skuteczne
efektywne
Gdy do realizacji celów zużyje się jak najmniej zasobów
Praca, kapitał, ziemia, informacja
Skuteczne
działanie
Efektywne i
Gdy posiada się odpowiednią informację (energia)(lepszy pomysł - mniej energii i odwrotnie).
Energia-uprzedmiotowienie wszelkich zasobów.
Więcej informacji – mniej energii substytucyjność i komplementarność
Mniej informacji – więcej energii (oszczędność energii) ENERGII względem INFORMACJI
Zastępowanie energii przez informację nie jest absolutne.
Powstanie określonej reakcji w systemie jest wynikiem dwóch procesów:
Ø informacyjnego (wywołanie danej reakcji)
Ø energetycznego (spowodowanie reakcji)
Najlepsze działania to:
Ø skutecznie
Ø korzystnie (gospodarnie)
Ø efektywnie
Aby można było to stwierdzić niezbędne są WZORCE o naturze:
Ø pieniężnej (np. koszt standardowy, pozycja planu finansowego)
Ø niepieniężnej (np. % udziału w rynku)
Sprawne funkcjonowanie systemu mogą zakłócić:
prognozy i plany
(cele)
wariant optymistyczny
wariant wypadkowy (na skutek akcji i reakcji)
przeszkody – bodźce z otoczenia
systematyczne i przypadkowe
(synergia dodatnia lub ujemna)
działania zapobiegawcze regulacje (akcje i reakcje )
teraźniejszość przyszłość
REGULACJĄ w teorii systemów określa się sposoby przeciwdziałania nadmiernym odchyleniom systemu do stanu pożądania (normy).
Regulacja ciągła – jest ustalona na reakcje na dane odchylenia wg zadanego jej programu, określana jest STEROWANIEM i polega na ciągłym:
Ø doprowadzaniu przez regulator do stanu pożądanego (normy – wartości określone w planie )
Ø reagowaniu na odchylenia wg określonego planu
Ø uwzględnianiu bieżącego i przyszłego zachowania się układu regulowanego
Ø dążeniu do osiągnięcia wyznaczonego celu (poprzez wykorzystanie instrumentów reguł.)
Ø celem stertowania (regulacji) jest osiągnięcie normy, która powinna mieścić się w granicach dopuszczalnej tolerancji ( różnice – norma a stan faktyczny).
zł
różnica
powinno być
jest
pomijamy różnice mieszczące się w tolerancji
1.01. 1.05. czas
Kontrola - (odnosi się do przeszłości), badanie, stwierdzenie błędów, wyspecyfikowanie przyczyn odchyleń, ukaranie
winnych.
Controlling – działania skierowane na długotrwałą przyszłość, osiągnięcie celu (koordynacja planów), powiązanie
plan – budżet.
nie ma sensu
PLANOWANIE
bez
jest niemożliwe
efekty
koszty
świadczenie
usług
„Powinno być”
zadania – budżet
strategiczne
taktyczne
operacyjne
ex post (FK)
ex ante
PORÓWNANIE
TAK
NIE
ODCHYLENIA?
klimo2