Odporność organizmów i procesy immunopatologiczne
Odporność organizmu:
« są to wszystkie mechanizmy obrony przed obcymi dla organizmu czynnikami
« są 2 rodzaje odporności:
s wrodzona – naturalna – nieswoista
û chroni organizm przed wieloma różnymi czynnikami zakaźnymi
û nie jest uwarunkowana wcześniejszą na nie ekspozycją – nie nabywamy jej
û głównie warunkują ją bariery fizyczne (skóra utrudniająca wnikanie zarazków), a także mechanizmy odporności:
ü odpowiedź komórkowa
§ najważniejszym jej czynnikiem są krwinki białe – leukocyty – szczególnie neutrofile posiadające aktywność fagocytarną (właściwość żerna)
§ tropizm – możliwość samodzielnego przemieszczania się w kierunku zapalenia
§ osłabienie nieswoistej odporności komórkowej mamy w przypadku zahamowanej możliwości migracji leukocytów, obniżenia aktywności fagocytarnej
§ obniżenie odporności nieswoistej komórkowej występują przy niektórych chorobach i przy zaburzeniach genetycznych
ü odpowiedź humoralna
§ dotyczy związków chemicznych, które rozprzestrzeniają się przez układ naczyń krwionośnych i chłonnych, np.:
» układ dopełniacza
» lizozym
» transferyna – transport żelaza
» laktoferyna – wiąże jony żelaza
» bardzo ważne przeciwwirusowe interferony
s nabyta – swoista
û rozwija się w następstwie wcześniejszego kontaktu z określonym czynnikiem i chroni wyłącznie przed nim
û dzieli się na odporność:
ü komórkową
§ limfocyty T – przede wszystkim T3 oraz Th
» mogą się nauczyć, że jakieś białko jest lub nie jest zarazkiem
ü humoralną
§ limfocyty B
» produkują immunoglobuliny które są uwalniane do osocza
» rozróżniamy 5 klas Ig: IgG, IgM, IgA, IgD i IgE
Immunosupresja
« osłabienie lub zniesienie w następstwie działania różnych zewnętrznych czynników aktywności układu immunologicznego
« charakterystycznym przykładem jest HIV
« może się rozwijać w następstwie radioterapii lub podania leków immunosupresyjnych
« takie osłabiające działanie mają właśnie czynniki biologiczne, głównie drobnoustroje chorobotwórcze
« defekty immunologiczne mogą być wrodzone
Autoimmunoagresja
« rozpoznanie, niszczenie i usuwanie z organizmu własnych komórek i tkanek
Alergia
« nadwrażliwość, uczulenie
« zmieniona odczynowość organizmu wywołaną przez wiele czynników
« stan organizmu wywołany obecnością swoistych przeciwciał, które w interakcji z antygenem prowadzą do uszkodzenia tkanek
Rodzaje i mechanizmy nadwrażliwości:
« 4 typy reakcji:
s anafilaktyczna
s cytotoksyczna
s kompleksów immunologicznych
s komórkowa
I TYP:
Nadwrażliwość anafilaktyczna:
« najbardziej niebezpieczna, natychmiastowa
« taką reakcję obserwujemy po podaniu środka chemicznego – wstrząs anafilaktyczny
s antybiotyki (penicylina)
s białka obce (surowice odpornościowe)
s jady owadów (pszczoły, osy, szerszenie)
« wyzwolona reakcja z udziałem immunoglobulin klasy IgE
« objawy są różne i zależą od gatunku, rasy i wieku – nie zależą od czynnika uczulającego
« główne objawy wstrząsu anafilaktycznego pochodzą ze strony tzw. narządów wstrząsowych:
s u koni, bydła i człowieka – mięśnie gładkie – zwłaszcza oskrzelików płucnych
s u psa – mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i naczyń mózgowych – objawy padaczki
s u świń i kotów – dominują objawy ze strony układu krążenia – zaciśnięcie żył i tętnic
« objawy:
s niepokój
s duszność
s biegunka
s skurcz pęcherza moczowego
s samorzutne oddawanie moczu i kału
s obniżenie ciśnienia krwi
s obniżenie temp ciała
« ze wstrząsu anafilaktycznego wyciągamy zwierzę podając szybko działające preparaty z grupy glikokortykoidów kory nadnerczy, inne związki antyhistaminowe lub adrenalina, np. Dexametazon
II TYP:
Nadwrażliwość cytotoksyczna:
« reakcja zachodząca między antygenem związanym na powierzchni komórki, a krążącymi przeciwciałami IgG lub IgM
« w wyniku tej reakcji dochodzi do aktywacji kaskady dopełniacza, w wyniku czego dochodzi do lizy komórki
« np. nieodpowiednio przeprowadzone przetaczanie krwi
III TYP:
Nadwrażliwość kompleksów immunologicznych:
« krążące we krwi antygeny tworzą kompleksy z przeciwciałami – głównie IgG
« w wyniku tego zostaje zaktywowana kaskada dopełniacza, dochodzi do napływu neutrofilów, które uwalniają enzymy uszkadzające tkanki
« np. kłębuszkowe zapalenie nerek towarzyszące różnym chorobom przewlekłym, często zakaźnym
IV TYP:
Nadwrażliwość komórkowa:
« reakcja immunologiczna zw. reakcją nadwrażliwości opóźnionej
« limfocyt T rozpoznaje antygen za pomocą receptorów na swojej powierzchni
« limfocyt pomocniczy Th wytwarza cytokiny i stymuluje limfocyty cytotoksyczne Tc
« cytokiny pobudzają i przyciągają komórki żerne, które ulegają przekształceniu do komórek olbrzymich
« np. próba tuberkulinowa, kontaktowe zapalenie skóry
Zapalenie (inflammatio)
« obronna reakcja unaczynionych tkanek na różnego rodzaju uszkodzenia
« obejmuje wszystkie procesy zachodzące w tkankach od momentu uszkodzenia do jego ustąpienia
« jest procesem dynamicznym – z zaburzeniami w krążeniu i zmianami wstecznymi
« każde uszkodzenie tkanek powoduje odczyn/proces zapalny, który dzielimy na:
s zapalenia miejscowe – ogniskowe
s lub uogólnione – przy chorobach zakaźnych
« objawy kliniczne towarzyszące zapaleniu sformułowane przez Celsjusza:
s obrzęk
s zaczerwienienie
s podwyższenie temperatury
s bolesność
s upośledzenie czynności
Przyczyny/ czynniki:
« wewnątrzustrojowe
s uszkodzenie tkanek w następstwie samozatrucia wywołanego np. niedoczynnością nerek
s działanie przeciwciał wymierzone przeciwko obcym antygenom lub antygenom własnym (autoagresja)
s martwica tkanek spowodowana ostrym niedokrwieniem np. zatoràniedokrwienieàzapalenia
s nowotwory złośliwe
s obecność we krwi enzymów np. trypsyna
« zewnątrzustrojowe
s uszkodzenia mechaniczne
s urazy prowadzące do zmiażdżenia lub przerwania ciągłości tkanek
s czynniki fizyczne – temperatura, prąd, światło słoneczne
s czynniki chemiczne
s czynniki biologiczne – bakterie i ich toksyny, wirusy, grzyby, pierwotniaki i inne pasożyty
W zapaleniu
« dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych i włosowatych oraz zwiększenia ich przepuszczalności
« z osocza wydostają się białka i krwinki białe
« aktywacja tego rozszerzenia naczyń zapoczątkowana jest przez mediatory zapalenia, do których należą:
s histamina
s kininy...
maciekn45