Strusie.doc

Technologia produkcji mięsa strusiego

              Zgodnie z systematyką zoologiczną struś afrykański ( Struthio camelus ) należy do gromady ptaków i nadrzędu bezgrzebieniowców. W obrębie gatunku odróżnia się kilka podgatunków, które swoje nazwy biorą od miejsca występowania, m.in.:

- struś syryjski,

- struś północnoafrykański,

- struś masajski,

- struś somalijski,

- struś południowoafrykański.

Struś afrykański jest największym żyjącym ptakiem świata. Wysokość samców dochodzi do 2,7 m, a masa ciała przekracza 150-160kg. Samice SA mniejsze, osiągają wzrost 2m, przy masie ciała 110-120kg. Blisko 1/3 wysokości strusia stanowi długa elastyczna szyja, zbudowana z 19 kręgów, dzięki której ptaki mają możliwość swobodnej penetracji terenu dla zdobycia pożywienia i mogą korzystać z liści niedostępnych dla innych roślinożerców. Ptaki te odznaczają się doskonałym wzrokiem – widza na odległość 3 km. Dzięki wysoko osadzonej głowie i ogromnym oczom – jedna gałka waży około 60 g – mają bardzo dalekie i szerokie pole widzenia.

Czaszka strusia jest gąbczasta i stanowi bardzo cienką osłonę dla mózgu, który u dorosłego człowieka jest wielkości małego jaja kurzego i waży zaledwie 30-40g.

              Struś nie ma wola. Natomiast do jego przełyku, który da się porównać z workiem, może wsadzić rękę dorosły mężczyzna, zwłaszcza wtedy, gdy ptak połknął jakieś obce ciało np. puszkę.

Aczkolwiek strusie wyposażone są w worki powietrzne, to jednak nie mają zdolności lotu, co wiąże się z brakiem grzebienia na mostku, słabo rozwiniętymi mięśniami piersiowymi i uwstecznieniem skrzydeł, które pełnią jednak wiele ważnych funkcji służąc m.in. do obrony czy wachlowania się w czasie upałów, a samców spełniają istotną rolę podczas tańców godowych.

              Największym atutem środowiskowym strusia są niezwykle silne nogi stanowiące doskonałą podporę tułowia, z których każda ma tylko dwa palce. Dzięki silnym kończynom strusie mogą biegać z prędkością 70 km/godz. na dystansie kilku kilometrów. W obliczu niebezpieczeństwa struś przy pomocy większego palca, który jest zaopatrzony w duży pazur o długości około 7 cm., może łatwo zranić, a nawet zabić przeciwnika, kopiąc z ogromną siłą (30 kg/cm2 ).

              Płeć osobnika można łatwo rozpoznana podstawie charakterystycznej barwy upierzenia. Samce są czarne, jedynie postrzępione pióra skrzydeł i ogona są białe. Samice mają upierzenie brązowo-szare z jaśniejszymi końcami piór. [Horbańczuk, 1996]

              Strusie przystosowują się łatwo do różnych warunków klimatycznych, przez rozpowszechnił się ich chów w wielu krajach świata. [Grabowski, 2004]

Strusie w Europie

              W wieli krajach Europy Zachodniej farmerzy ograniczeni limitami produkcyjnymi poszukują nowych rozwiązań i odchodzą często od tradycyjnych form rolnictwa na rzecz zwierząt egzotycznych. Rosnąca popularność chowu strusi w Europie wiąże się z możliwością ich wszechstronnego użytkowania. Ptaki te dostarczają mięsa, skóry, jaj i piór, a także innych produktów o mniejszym znaczeniu. Jak podaje Armatowski od jednego dorosłego ptaka przeznaczonego na ubój i ważącego 100 kg uzyskuje się w Polsce średnio 38-40 kg miesa, 1,2-1,6 m2 skóry i około 2 kg piór. Z jednego ubojowego ptaka pozyskuje się średnio 25 kg mięsa pierwszej klasy i 10 kg drugiej klasy oraz 4 kg podrobów [Horbańczuk, 1996].

Strusie w Polsce
Aczkolwiek chów strusi stanowi nową gałąź produkcji drobiarskiej, to jednak od chwili pojawienia się w Polsce tych egzotycznych ptaków minęło już prawie 10 lat. Pierwsza ferma strusi afrykańskich została założona przez Panów Jana i Stanisława Armatowskich w Garczynie koło Kościerzyny. Do końca 1995 roku rozwój krajowego strusiarstwa przebiegał dość wolno. Wiele starań i wysiłku włożono dla zainteresowania przemysłu paszowego do produkcji pełnoporcjowych mieszanek dla strusi czy przedsiębiorstw do produkcji specjalistycznych inkubatorów do wylęgu strusich jaj. Poważnym mankamentem był brak fachowej literatury w języku polskim. Dlatego też w oparciu o własne doświadczenia, a także później o bardzo szeroką i intensywną zagraniczną współpracę naukową przygotowano polskojęzyczną literaturę fachową.
Dla wielu tradycyjnych rolników obecność strusi była początkowo dużą sensacją, którą traktowano z pewną dozą nieufności. Jednak nastąpiło w tej materii przełamanie (od 1996 roku), bowiem dla części farmerów poszukujących nowych rozwiązań wobec trudnej sytuacji w sektorze produkcji zwierzęcej (zwłaszcza ostatnie kłopoty na rynku wołowiny) strusie stały się właśnie nowym wyzwaniem. Odzwierciedleniem rosnącego zainteresowania strusiami jest ustawa z sierpnia 1997 roku - O organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich zgodnie z którą strusie zaliczono do drobiu użytkowego.
Do października 2002 roku powstało w Polsce już 590 ferm strusi, gdzie utrzymuje się ponad 19000 ptaków, z czego stado podstawowe liczy 4000 ptaków (Tab.1).
Tabela 1. Liczba ferm strusi w Polsce i wielkość populacji ogółem w latach 1993-2002.

Produkcja strusiarska w Polsce jest bardzo rozdrobniona, co ilustruje Tabela 2 przedstawiająca strukturę ferm. Ponad 40% to obiekty małe liczące po nie więcej niż 6 ptaków, a aż 80% utrzymuje do 15 strusi. Zaledwie 1% stanowią gospodarstwa utrzymujące ponad 50 osobników dorosłych , co jednak stanowi ponad 10% krajowego pogłowia stada podstawowego.

Od 2001 roku zarysowuje się powoli tendencja do koncentracji produkcji, co jest zjawiskiem pozytywnym. W wielu przypadkach rośnie średnia liczba strusi przypadających na gospodarstwo z 4-5 do 10-12 sztuk. Inna sprawa, że w Polsce jest bardzo dużo hobbystów utrzymujących po 2-3 strusie, nie traktujących tej działalności jako podstawowego źródła dochodu. Nadto, po kilka ptaków można spotkać w tzw. zooparkach, gospodarstwach agroturystycznych czy obok innej prowadzonej działalności gospodarczej np. stacjach benzynowych (dla zwiększenia atrakcyjności obiektów i przyciągnięcia klientów).
W latach 2001- 2002 utworzono kilkanaście dużych ferm strusi, często z ud...