PRAWO.doc

PRAWO

Istota i pojęcie prawa.

1. Kierunek pozytywistyczny – normy prawne charakteryzują się trzema elementami

1. dotyczy zewnętrznego zachowania się ludzi (np. prawo karne)
2. ustanowione przez autorytet zewnętrzny wobec adresatów
3. ich przestrzeganie jest zagwarantowane przymusem którym może posługiwać się władza publiczna

2. Kierunek prawno – naturalny – prawo pozytywne nie jest wyłącznym ani najwyższym wzorem zachowań, ludzie bowiem związani są prawami naturalnymi tj. normami lub ideałami nie będącymi wytworem ludzkiego stanowienia (prawo funkcjonuje niezależnie od woli ludzkiej)
3. Kierunek realistyczny – dzieli się na:

1. Funkcjonalizm – istotne jest czy norma prawna kształtuje zachowania ludzi (papierosy nieletnim, prawo drogowe)
2. Psychologizm – (norma prawna) jest to zjawisko ze strony psychicznej, normy prawne ujawniają się w naszej psychice, są wyobrażeniami sposobów zachowania

Pojęcie prawa – ma znaczenie wieloznaczne zarówno w języku potocznym jak i prawniczym

• używamy jako oznaczenie konkretnych uprawnień (np. prawo własności, prawo dziedziczenia)
• jako o wyodrębnionych poszczególnych gałęziach składających się na system prawa(prawo karne, rodzinne, pracy)
• jako o zespole norm określających postępowanie ludzi ustalonych lub usankcjonowanych przez państwo

Na prawo składają się normy postępowania dotyczące ludzi. Norma postępowania będąca wytworem ludzi, wypowiedź wyrażająca wobec danego podmiotu lub podmiotów polecenie pewnego zachowania się we wskazanych okolicznościach (np. ustępowanie starszym w autobusach)

Norma postępowania  posiada trzy elementy:

1. adresat normy
2. okoliczności w jakich postępowanie to ma być realizowane
3. sposób zachowania (działanie lub zaniechanie)

Normy prawne dzielimy na:

1. indywidualne – jest wskazany adresat lub okoliczności
2. generalne – w której adresat jest wskazany generalnie, w sposób generalny są wskazane okoliczności (zakaz palenia miejscach publicznych)
3. konkretne – dotyczy jednorazowego adresata (np. mandat)
4. abstrakcyjne – stałe lub wielokrotne zachowanie adresata

Prawo – całokształt generalnych i abstrakcyjnych norm postępowania, ustanowionych lub uznanych przez państwo których przestrzeganie jest zagwarantowane przymusem państwowym.

Państwo – jest to organizacja polityczna, globalna, przymusowa, terytorialna, hierarchiczna i suwerenna.

Związki prawa z państwem:

1. państwo jest kreatorem prawa
2. państwo stoi na straży norm prawnych
3. określa strukturę, kompetencje i tryb funkcjonowania organów państwa
4. prawo wyznacza status jednostki w państwie
5. prawo jest wyrazem polityki państwa

Jak się ma prawo do moralności?

Norma prawna może być moralna lub może być niemoralna.

Praworządność – odnosi się do przestrzegania prawa przez organy władzy publicznej, dotyczy działań władczych pojawiających się bądź w postaci stosowanych form ogólnych (tworzenie prawa) bądź w formie norm indywidualnych (stosowanie prawa)

Państwo nie jest praworządne jeśli łamie prawa człowieka.

Koncepcje praworządności:

1. Formalna koncepcja praworządności – to organizowanie i wykonywanie działalności państwowej na podstawie przepisów prawa (w zgodzi z nimi)
2. Materialna koncepcja praworządności – to organizowanie i wykonywanie działalności państwowej na podstawie przepisów prawa, gdy prawo to jest równe dla wszystkich oraz zapewnia podstawowe wolności i prawa człowieka i obywatela

Art. 2 konstytucji

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym

Art. 7 konstytucji

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Akt prawny dzielimy na:

1. indywidualny – wydawany w sprawach jednostkowych, na podstawie przepisów obowiązującego prawa, decyzje organów państwa wywołujące skutki prawne.(orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne)które są aktami stosowania prawa
2. normatywny – różne rodzajowo akty tworzone przez organy państwa, posiadające kompetencje prawotwórczą (konstytucja ustawy rozporządzenia)

Elementy aktu prawnego:

1. nazwa rodzajowa (ustawa, uchwała, konstytucja, itp)
2. data
3. tytuł aktu prawnego (ustawa o prawie bankowym, o prawie szkolnym)
4. preambuła (nie każdy akt ją zawiera, podniosła forma, wprowadzenie, ma charakter fakultatywny)
5. wskazanie podstawy prawnej (obowiązkowy, nieobowiązkowy)
6. część zasadnicza (właściwe paragrafy)
7. przepisy końcowe (odwołania do innych ustaw)
8. podpis

Przepis prawny – jest to jednostka redakcyjna tekstu prawnego (np. artykuł, paragraf, punkt)

Podział z uwagi na oznaczenie sposobu zachowania:

1. nakazujące (podatki)
2. zakazujące (picie w miejscu publicznym, przepisy prawa karnego)
3. uprawniające (upoważniające) [do głosowania]

Podział na:

1. przepisy bezwzględnie obowiązujące (imperatywne) – w stosunku do których strony nie mogą się inaczej umówić, podmiot nie może inaczej postąpić (np. umowa sprzedaży nieruchomości w postaci aktu notarialnego, przepisy prawa karnego)
2. przepisy względnie obowiązujące (dyspozytywne) – co do których strony mogą się inaczej umówić

3.      przepisy jednostronnie bezwzględnie obowiązujące – można je zmienić ale tylko na korzyść podmiotu (– obowiązuje zakaz w jedną stronę –zakazuje pogorszenie nie nakazuje poprawienia)

Norma prawna – reguła postępowania stworzona na podstawie  przepisów prawnych która zawiera warunki powinnego zachowania się, reguły tegoż zachowania i konsekwencje nie zastosowania się do wymogów reguły

Elementy normy prawnej:

1. hipoteza – określenie okoliczności w jakich norma prawna znajduje zastosowanie
2. dyspozycja – wskazanie zachowania które jest nakazane, zakazane lub dozwolone
3. sankcja – określenie konsekwencji prawnych niezastosowania się do treści normy

Źródła prawa;

1. źródła powstawania prawa – są to różne zjawiska społeczne, gospodarcze, polityczne i ideologiczne, które wpływają w sposób bezpośredni lub pośredni na treść obowiązującego prawa(np. państwo chce zwiększyć przyrost demograficzny więc wprowadza becikowe, kryzys finansowy, wprowadzenie religii do szkół)
2. źródła poznania prawa – są to wszystkie te czynniki, które mogą dostarczać informacji o prawie np. dziennik ustaw, monitor polski

Źródła prawa – decyzje organów państwowych tworzące prawo oraz formy które przybierają akty tworzenia prawa

Formy tworzenia prawa – prawo tworzone jest najczęściej droga stanowienia prawa (rzadziej przez tzw. uznanie)

Stanowienie prawa – świadome i celowe działanie organów władzy publicznej w wyniku których powstają nowe normy prawne. Cechuje się trzema właściwościami:

1. stanowienie prawa jest – aktem sformalizowanym
2. stanowienie prawa jest – aktem o charakterze prospektywnym(przeciwieństwem retroaktywność, działanie wstecz, prawo surowsze nie działa wstecz)
3. stanowienie prawa jest – jest aktem prawnym konstytutywnym – uznanie prawa polega na uznaniu przez państwo jakiejś już istniejącej normy społecznej za normę prawną.

Akt uznania prawa składa się z

1. aktu aprobaty danej normy
2. aktu jej włączenia do zespołu norm prawnych

Recepcja prawa – państwo przyjmuje jako obowiązujące w pewnych dziedzinach życia, na danym terytorium normy prawne innego państwa czasami po niewielkich zmianach (szczególny przypadek uznania prawa) [np. przyjęliśmy prawo unijne]

Konstytucyjna klasyfikacja źródeł prawa:

1. źródła prawa powszechnie obowiązujące – ich adresatem mogą być wszelkie podmioty na terytorium RP (organy państwowe, osoby fizyczne, osoby prawne i inne) i które na te podmioty prawa mogą  nakładać ciężary i obowiązki
2. źródła prawa o charakterze wewnętrznym  - mogą obowiązywać tylko jednostki organizacyjne podległe organowi władzy publicznej który wydał dany akt

Konstytucja zawiera katalog zamknięty źródeł prawa o charakterze powszechnie obowiązującym:

1. konstytucja
2. ustawy (każdy kodeks to ustawa ale nie każda ustawa to kodeks)
3. ratyfikowane umowy międzynarodowe
4. rozporządzenia
5. akty prawa miejscowego (np. uchwalane przez radę gminy, regulaminy targowiska)

Obowiązujące wewnętrznie:

1. uchwały rady ministrów
2. zarządzenia prezesa rady ministrów, ministrów i organów im równorzędnych

Ogłoszenie aktu normatywnego – to taka publikacja przez którą akt ten naobiera mocy obowiązującej

Są dwa sposoby ogłaszania aktów normatywnych:

1.      poprzez organy publikacyjne zwane organami PROMULGACYJNYMI (jest to najczęściej używany sposób)

2. „w sposób zwyczajowy” na danym obszarze (dla aktów normatywnych prawa miejscowego)

Organy promulgacyjne:

1. dziennik ustaw – publikowane SA

1. konstytucja
2. ustawy
3. rozporządzenia
4. ratyfikowane umowy międzynarodowe

2.      monitor polski

1. uchwały rady ministrów
2. zarządzenia prezydenta i premiera
3. regulaminy izb parlamentu

3.      monitor polski B

1. akty prawne nie mające charakteru aktów normatywnych

4. dzienniki urzędowe ministrów i urzędów centralnych – akty normatywne organu wydającego ten dziennik (główne zarządzenie)
5. wojewódzkie dzienniki urzędowe – akty prawa miejscowego stanowione przez terenowe organy administracji urzędowej i organy samorządu terytorialnego.

5