Resustytacja - jest to zespól czynności terapeutycznych mających na celu czasowe zastąpienie niewydolnego układu krążenia i układu oddechowego, a co za tym idzie podtrzymanie przepływu utlenowanej krwi, przez naczynia mózgowe i wieńcowe do czasu ewentualnego powrotu własnego krążenia i oddechu.
Zabiegi reanimacyjne podejmujemy w sytuacjach w których dochodzi do zatrzymania funkcji jednego z układów warunkujących życie człowieka. Do takich układów zaliczamy:
-Centralny System Nerwowy [ CSN ] odpowiedzialny m.in. za świadomość,
-układ krążenia odpowiedzialny m.in. za transport O2, CO2,
-układ oddechowy odpowiedzialny za wymianę gazową z otoczeniem.
Zanik funkcji, któregoś z tych układów powoduje stan bezpośredniego zagrożenia życia i w krótkim czasie pociąga za sobą zanik funkcji dwóch pozostałych. Proces ten u ludzi potencjalnie zdolnych do życia może być skutecznie zatrzymany i odwrócony bez żadnych następstw, przy czym decydującą rolę gra tutaj czas.
Zbyt późne rozpoczęcie reanimacji pozwala jedynie na zresuscytowanie chorego.
Reanimacja i resuscytacja oznaczają to samo w sensie wykonywanych czynności natomiast różnią się jeżeli chodzi o efekty. U chorego zresuscytowanego w przeciwieństwie do zreanimowanego nie ma powrotu czynności wyższych CSN, a więc nie ma powrotu świadomości.
W wypadkach nad wodą będziemy mieli najczęściej do czynienia z przypadkiem zatrzymania oddychania. Główną przyczyną jest niedrożność górnych dróg oddechowych. Po upływie minuty następuje utrata przytomności, a po upływie kolejnych pięciu minut następuje zatrzymanie akcji serca.
PAMIĘTAJ! Szanse na skuteczną reanimację maleją stopniowo w miarę upływu czasu. Podjęcie czynności reanimacyjnych w fazie zanikania czynności życiowych może nie dopuścić do zaniku funkcji wszystkich układów i tym samym stwarza szansę pełnego powrotu do zdrowia.
Ryc. 1. Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych (A-BLS)
Ryc. 2. Postępowanie w przypadku utraty przytomności z powodu zadławienia u dorosłych
1. Zapewnić bezpieczeństwo ratownikowi i ratowanemu.
2. Sprawdzić, czy ratowany reaguje:
· Delikatnie potrząsnąć go za ramię i głośno zapytać: „Jak się Pan czuje”?
3A. Jeśli pacjent odpowiada lub porusza się:
· Pozostawić ratowanego w pozycji, w jakiej go zastano (pod warunkiem, że nie naraża go to na dodatkowe niebezpieczeństwo), sprawdzić jego stan i w razie potrzeby wezwać pomoc.
· Wysłać kogoś po pomoc, a gdy ratownik jest sam, pozostawić ratowanego i samemu udać się po pomoc.
· Regularnie oceniać stan ratowanego.
3B. Jeśli ratowany nie reaguje:
· Głośno wzywać pomocy.
· Jeśli nie można w pełni ocenić stanu ratowanego w pozycji, w jakiej go zastano, odwrócić go na plecy i udrożnić drogi oddechowe:
· Ułożyć dłoń na czole ratowanego i ostrożnie odgiąć mu głowę ku tyłowi, jednocześnie zaciskając mu nos kciukiem i palcem wskazującym, gdy potrzebne jest podjęcie sztucznej wentylacji;
· Usunąć z jamy ustnej wszelkie widoczne przyczyny zatkania dróg oddechowych, w tym przemieszczone protezy zębowe, nie ruszając jednak protez dobrze umocowanych;
· Czubkiem palca (lub palców) umieszczonego na podbródku (żuchwie) ratowanego unieść żuchwę, co udrażnia drogi oddechowe.
Zrezygnować z odginania głowy, jeśli podejrzewa się obrażenia kręgosłupa szyjnego (w takiej sytuacji należy posłużyć się metodą wysunięcia żuchwy).
4. Utrzymując w opisany sposób drożność dróg oddechowych — wzrokowo, słuchowo i dotykiem ocenić, czy występują prawidłowe oddechy (silniejsze niż okresowe westchnięcia lub słabe próby oddychania):
· Wzrokowo ocenić ruchy klatki piersiowej;
· Uchem zbliżonym do ust ratowanego ocenić szmery oddechowe;
· Policzkiem wyczuć czy z ust wydobywa się powietrze.
Na wzrokowe, słuchowe i dotykowe poszukiwanie prawidłowych oddechów poświęcić nie więcej niż 10 sekund.
5A. Jeśli ratowany prawidłowo oddycha:
· Ułożyć go w pozycji bezpiecznej
· Regularnie oceniać oddychanie.
5B. Jeśli ratowany ni e o d d y c h a lub wykonuje tylko okresowe westchnięcia bądź słabe próby oddechu:
· Wysłać kogoś po pomoc, a gdy ratownik jest sam, pozostawić ratowanego i samemu udać się po pomoc; po powrocie podjąć sztuczną wentylację, opisaną poniżej.
· Odwrócić ratowanego na plecy, jeśli nie jest jeszcze w takiej pozycji.
· Wykonać dwa wolne, skuteczne oddechy ratownicze tak, by przy każdym klatka piersiowa wyraźnie unosiła się i opadała:
o Odgiąć głowę ratowanego ku tyłowi i unieść jego żuchwę;
o Kciukiem i palcem wskazującym ręki odginającej głowę zacisnąć miękkie części nosa ratowanego;
o Uchylić usta ratowanego, nie zmieniając podparcia żuchwy;
o Nabrać głęboko powietrza w swoje płuca, możliwie szczelnie ułożyć swoje wargi wokół ust ratowanego;
o Powoli wdmuchiwać powietrze do ust ratowanego, jednocześnie obserwując zachowanie się jego klatki piersiowej;
o wdech powinien trwać około 2 sekund, a klatka piersiowa powinna się wyraźnie unieść;
o Utrzymując odgięcie głowy i uniesienie żuchwy, odsunąć swoje usta od ust ratowanego i obserwować, czy podczas wydechu opada jego klatka piersiowa.
· Ponownie nabrać powietrza i powtórzyć opisaną powyżej sekwencję tak, by w sumie wykonać dwa skuteczne oddechy ratownicze.
· Jeśli wykonanie skutecznego wdechu natrafia na trudności:
o Ponownie sprawdzić jamę ustną ratowanego i usunąć z niej ewentualne przeszkody;
o Ponownie sprawdzić, czy wystarczające jest odgięcie głowy i uniesienie żuchwy;
o Podjąć maksymalnie 5 prób w celu uzyskania 2 skutecznych wdechów;
o Nawet jeśli się to nie udaje, przejść do oceny krążenia krwi.
Zaleca się aby w trakcie resuscytacji osoby dorosłej, każdy wdech ratowniczy (bez dodatkowego tlenu) miał objętość 10 ml/kg masy ciała ratowanego, co oznacza u dorosłego średniej budowy ciała 700–1000 ml. Objętość tę należy wdmuchiwać powoli (2 sekundy lub nieco dłużej), a ratownik powinien przed każdym wdmuchnięciem wykonać głęboki wdech, by zwiększyć stężenie tlenu w swoim powietrzu wydechowym .
6. Sprawdzić, czy występują oznaki zachowanego krążenia:
· Wzrokowo, słuchowo i dotykiem stwierdzić obecność prawidłowego oddechu, kaszlu lub ruchów ratowanego.
· Sprawdzić tętno na tętnicach szyjnych tylko wtedy, gdy ma się odpowiednie przeszkolenie w tym zakresie.
· Przeznaczyć na to nie więcej niż 10 sekund.
7A. Jeśli m a s i ę p e w n o ś ć, że występują oznaki zachowanego krążenia:
· Kontynuować sztuczną wentylację, dopóki ratowany nie podejmie własnego oddychania.
· Mniej więcej co 10 oddechów (lub co minutę) ponownie sprawdzać oznaki zachowanego krążenia; za każdym razem przeznaczać na to nie więcej niż 10 sekund.
· Jeśli ratowany podejmie własne oddychanie, ale nadal jest nieprzytomny, ułożyć go w pozycji bezpiecznej. Trzeba być przygotowanym do ponownego odwrócenia go na plecy i podjęcia sztucznej wentylacji, jeśli nastąpi bezdech.
7B. Jeśli n i e s t w i e r d z a się oznak zachowanego krążenia lub nie ma co do tego pewności, rozpocząć pośredni masaż serca:
· Swoją rękę bliższą stopom ratowanego umieścić w dolnej połowie jego mostka:
o Palcem wskazującym i środkowym wyczuć łuk żebrowy ratowanego po swojej stronie. Złączone palce przesuwać ku górze do punktu, w którym żebra łączą się z mostkiem. Ułożyć w tym miejscu palec środkowy, a wskazujący — na samym mostku;
o Przesunąć nadgarstek drugiej ręki w dół mostka, aż zetknie się on z palcem wskazującym pierwszej ręki; powinno to wypaść w środku dolnej połowy mostka;
o Nadgarstek drugiej ręki ułożyć na pierwszym;
o Wyprostować lub spleść palce obu rąk i unieść je w górę tak, by nie uciskać nimi żeber ratowanego. Nie uciskać nadbrzusza ani najniższej części mostka;
o Ustawić się pionowo nad klatką piersiową ratowanego, wyprostować kończyny górne w łokciach i ucisnąć mostek z taką siłą, by obniżył się on o 4–5 cm;
o Zwolnić ucisk bez odrywania rąk od mostka i powtarzać takie uciskanie z częstością około 100 razy na minutę (nieco mniej niż 2 uciśnięcia na sekundę); pomocne może być przy tym głośne liczenie. Ucisk i zwolnienie ucisku powinny trwać jednakowo długo.
· Łączne stosowanie oddechów ratowniczych i pośredniego masażu serca:
o Po 15 uciśnięciach odgiąć głowę ratowanego, unieść jego żuchwę i wykonać 2 skuteczne oddechy ratownicze;
o Natychmiast ponownie ułożyć ręce we właściwej pozycji na mostku i wykonać kolejne 15 uciśnięć; kontynuować uciśnięcia klatki piersiowej i sztuczną wentylację w stosunku 15 : 2;
o Przerwać akcję dla ponownego poszukiwania oznak zachowanego krążenia tylko wówczas, gdy ratowany się poruszy lub wykona prawidłowy oddech; poza tym resuscytacji nie należy przerywać.
8. Kontynuować resuscytację do czasu:
· — Nadejścia kwalifikowanej pomocy i przejęcia przez nią resuscytacji;
· — Powrotu spontanicznego oddechu/krążenia;
· — Fizycznego wyczerpania ratownika.
Osobę nieprzytomną z akcją oddechową i tętnem należy ułożyć w pozycji bezpiecznej.
RESUSCYTACJA PROWADZONA PRZEZ DWÓCH RATOWNIKÓW
Resuscytacja bezprzyrządowa w wykonaniu dwóch ratowników jest mniej męcząca niż wówczas, gdy prowadzi ją jedna osoba.
Ważne jest jednak, by obydwie osoby dysponowały praktyką i biegłością w tej technice. Z tego względu zaleca się, aby korzystali z niej tylko wyszkoleni ratownicy medyczni oraz tacy ratownicy niemedyczni, którzy są członkami przeszkolonych zespołów.Należy przestrzegać następujących wskazówek:1. Zadaniem priorytetowym jest wezwanie pomocy. Może to oznaczać, że jeden z ratowników winien podjąć sam BLS, gdy drugi udaje się na poszukiwanie telefonu.2. Korzystniejsze jest, gdy ratownicy prowadzą akcję ratunkową ustawiając się po przeciwnych stronach ratowanego.3. Należy się stosować do zasady 15 uciśnięć na 2 oddechy. Pod koniec każdej serii 15 uciśnięć ratownik prowadzący wentylację powinien być już w pozycji umożliwiającej natychmiastowe wykonanie dwóch ratowniczych oddechów. Celowe bywa głośne liczenie uciśnięć klatki piersiowej przez ratownika, który je wykonuje.4. Przez cały czas należy utrzymywać odgięcie głowy i uniesienie żuchwy. Wdechy winny trwać 2 sekundy i w tym czasie należy przerywać uciskanie klatki piersiowej, podejmując je natychmiast po zakończeniu drugiego wdechu, gdy tylko ratownik odejmie usta od twarzy ratowanego.5. Jeśli ratownicy chcą się zamienić miejscami, zwykle dlatego, że prowadzący pośredni masaż serca jest zmęczony, zmiany tej trzeba dokonywać możliwie szybko i płynnie.
KIEDY UDAĆ SIĘ PO POMOC
Podstawowe znaczenie ma jak najszybsze wezwanie przez ratowników pomocy.
· Gdy ratownik nie jest sam, jedna osoba powinna rozpocząć resuscytację, podczas gdy druga winna się udać po pomoc zaraz po tym gdy stwierdzi się, że ratowany nie oddycha.
· W przypadku osoby dorosłej, która nie oddycha, pojedynczy ratownik winien założyć, że chodzi o chorobę serca* * Przyp. red.: migotanie komór, którego jedynym skutecznym leczeniem jest defibrylacja. i natychmiast udać się po pomoc. Na decyzję taką musi mieć wpływ lokalna dostępność medycznej służby ratunkowej.
· Jeśli jednak istnieje prawdopodobieństwo, że przyczyną utraty przytomności są zaburzenia oddechowe, np.:
o uraz,
o utonięcie,
o zadławienie,
o zatrucie lekami lub alkoholem,
o albo gdy chodzi o niemowlę lub dziecko
ratownik powinien przez około 1 minutę wykonywać zabiegi resuscytacyjne, zanim uda się po pomoc.
adriano11987