Podział cukrów: monosacharydy Wszystkie cukry proste łatwo się krystalizują i są rozpuszczalne w wodzie. Są substancjami bezwonnymi, bezbarwnymi, na ogół charakteryzują się słodkim smakiem.(ketozy: fruktoza, aldozy: aldehyd glicerynowy, erytroza, treoza, ryboza deoksyryboza, glukoza, galaktoza) Disacharydy węglowodany składające się z dwóch jednostek monosacharydowych, powstające w procesie kondensacji. celobioza, maltoza (cukier słodowy), sacharoza, laktoza, gencjobioza, trehaloza.
Oligosacharydy − które zawierają od 2 do 10 monomerów. Oligosacharydy składające się z 3 monomerów (trisacharydy): rafinoza i gencjanoza. Z czterech monomerów składa się stachioza. Wiązania pomiędzy poszczególnymi monomerami oligosacharydów to zazwyczaj wiązania O-glikozydowe. Mniejsze oligosacharydy związane z białkami (glikoproteiny) lub lipidami (glikolipidy), wchodzą w skład błon komórkowych. Oligosacharydy determinują na przykład grupy krwi AB0. Polisacharydy
Węglowodany funkcje: zapasowe – podczas wieloetapowego spalania 1 g glukozy w komórkach wyzwala się 17,2 kJ energii. U roślin magazynem energii jest głównie skrobia i inulina, a u zwierząt oraz ludzi glikogen. transportowa – u roślin transportową formą cukru jest sacharoza, a u zwierząt oraz ludzi glukoza. budulcowa (celuloza), wchodzą w skład DNA i RNA, stanowią modyfikację niektórych białek. hamują krzepnięcie krwi – heparyna. są materiałem energetycznym (fruktoza) i odżywczym (maltoza, laktoza, rafinoza).
Fruktoza – występujący w stanie wolnym (w owocach, miodzie i nektarze kwiatów) oraz związanym (między innymi wchodzi w skład dwucukru sacharozy - glukoza + fruktoza, a także inuliny). W wyniku fermentacji ulega przemianie do etanolu!
Ryboza C5H10O5- cukier prosty (pentoza) należący do aldoz. Wykazuje czynność optyczną (konfiguracja D(-) lub L(+). Wchodzi w skład rybonukleozydów, nukleotydów (ADP ATP), dinukleotydów (np. NAD, NADP,) kwasu rybonukleinowego (RNA), niektórych koenzymów i witamin. tworzy białe kryształy; jest rozpuszczalna w wodzie i etanolu. W organizmach żywych występuje zazwyczaj prawie wyłącznie w formie D. Jest bardzo dobrym transporterem kreatyny.
Deoksyryboza cukier prosty (pentoz) budową zbliżony do rybozy. Deoksyryboza jest składnikiem deoksyrybonukleozydów i DNA.
Glukoza C6H12O6 – cukrów prostych z grupy aldoheksoz. Jest białym, drobnokrystalicznym ciałem stałym Bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie (nie zmienia pH roztworu), nierozpuszczalna w etanolu. Ma słodki smak. jest podstawowym związkiem energetycznym dla większości organizmów, jest rozkładana w procesie glikolizy na kwas pirogronowy. Jest składowana w formie polimerów – skrobi i glikogenu. Również wykorzystywana jako substrat wielu procesów zachodzących w komórce – m.in. do produkcji celulozy.
Maltoza – Jest to dwucukier zbudowany z dwóch cząsteczek glukozy, połączonych wiązaniem α-1,4 glikozydowym. Fermentuje. Otrzymywany przez hydrolizę skrobi, stosowany jako środek słodzący, do pożywek bakteriologicznych, stabilizator wielosiarczków. Występuje w słodzie i pośrednich produktach przemysłu fermentacyjnego
Laktoza C12H22O11 - cukier mleczny, jest dwucukrem, zbudowanym z D-galaktozy i D-glukozy, występującym w mleku ssaków. W jelicie cienkim ssaków enzym laktaza rozkłada laktozę na cukry proste, które ulegają wchłanianiu. Występuje u niemowląt w okresie karmienia piersią, później stopniowo zanika.
mlutkie