PRZYKŁAD 1
Badamy wysokość kredytów wśród klientów indywidualnych PKO BP w dniu 30.09.2009r.
Zbiorowość statystyczna: indywidualni kredytobiorcy PKO BP
Jednostka statystyczna: jeden klient – obiekt materialny (kto – klient PKO BP, kiedy – 30.09.2009, gdzie – Polska)
Typy zbiorowości: skończona, jednowymiarowa, względnie jednorodna, statyczna
Cecha statyczna: wysokość kredytu (tys.)
Typ cechy statycznej: mierzalna, ciągła
PRZYKŁAD 2
Badamy opinię pracowników, dotyczącą decyzji zarządu jednej z warszawskich firm o połączeniu z jedną firmą.
Zbiorowość statystyczna: pracownicy firmy
Jednostka statystyczna: jeden pracownik –obiekt materialny, ( kto-pracownik firmy, kiedy-np.31.05.2009r, gdzie – Warszawa, Polska)
Cecha statyczna: opinia (kategoria cechy; popieram, nie popieram, nie wiem)
Typ cechy statycznej: niemierzalna
Badanie całkowite -> to takie, w których badamy całą populację generalną
Badanie częściowe -> to takie, w którym badamy tylko część zbiorowości
Zbiór danych uzyskanych w wyniku obserwacji nazywamy: materiałem statycznym
Jeżeli dane gromadzone są specjalnie do celów badania statystycznego, to nazywamy je: materiałem pierwotnym
Dane statyczne gromadzone z innych powodów ( np. do celów związanych z polityką podatkową lub dyscypliną pracy) a wykorzystywane w badaniach statycznych nazywamy: materiałem wtórnym
Zebrane materiały statystyczne tworzą surowy materiał statystyczny, który należy opracować
Surowy materiał statystyczny jest na ogół obciążony pewnymi błędami
Błędy mogą być:
· systematyczne – wynikają z jednokierunkowej tendencji do zniekształcania badanej rzeczywistości
· przypadkowe – są popełniane nieumyślnie
W celu wykrycia ewentualnych błędów i nieścisłości surowy materiał statystyczny poddaje się dwojakiego rodzaju kontroli;
* formalnej
* merytorycznej
Zadaniem kontroli formalnej jest : sprawdzenie kompletności, pełności i zupełności danego materiału statystycznego.
Kontrola merytoryczna obejmuje kontrolę:
-logiczną
-arytmetyczną
Celem kontroli logicznej jest: sprawdzenie, czy treść rubryk formularza statystycznego odpowiada rzeczywistości.
Celem kontroli arytmetycznej jest: porównanie liczb otrzymanych z sumowania danych źródłowych z liczbami w sprawozdaniach zbiorczych
Trzeci etap badania statystycznego:
Opracowanie materiału statystycznego
· grupowanie
· zliczanie
Grupowanie dzielimy na:
-typologiczne: polega na wyodrębnieniu grup na podstawie wariantów cech jakościowych
-wariancyjne: opiera się na cesze ilościowej
Opracowany materiał statystyczny musi być odpowiednio zaprezentowany – temu służą szeregi statystyczne
Szeregi statystyczne: to zbiór wyników obserwacji uporządkowanych wg pewnej cechy
Szeregi statystyczne:
-szczegółowe
-rozdzielcze : - cech mierzalnych ; punktowe, przedziałowe
- cech niemierzalnych
- przestrzenne (geograficzne)
- czasowe (dynamiczne)
Tabela statystyczna:
Są tworzone w celu: prezentacji, opracowania, popularyzacji, analizie zebranego materiału statystycznego
Tabele statystyczne to liczbowy obraz struktury badanej zbiorowości
Elementy składowe tabeli statystycznej:
-tytuł tabeli
-tabela właściwa
-źródło danych
-wyjaśnienia
Parametry opisujące strukturę zbiorowości statystycznych:
· wskaźnik struktury
· wskaźnik natężenia
· miary opisujące tendencję centralną (miary średnie)
· miary dyspersji (rozproszenia, zróżnicowania, rozrzutu)
· miary asymetrii
· miary koncentracji
Wskaźnik struktury: to stosunek części zbiorowości, wyróżniające się wariantem lub wartością cechy do całej zbiorowości.
Wi= ni/n
Wi –wskaźnik struktury
ni- liczebność zbiorowości statystycznej, wyróżniająca się daną cechą
n- liczebność całej zbiorowości
Wskaźnik natężenia: jest to wielkość stosunkowa wyrażająca kształtowanie się wielkości jednego zjawiska na tle innego , logicznie z nim związanego
WN=mi/ni
Do najczęściej stosowanych wskaźników natężenia należą:
· gęstość zaludnienia
· stopa bezrobocia
· wskaźnik wydajności pracy
· wskaźnik rentowności
· wskaźnik efektywności
Państwo
Liczba mieszkańców Mi
Powierzchnia – n
1
30 000
200
2
10 000
400
3
50 000
600
Gęstość zaludnienia= liczba mieszkańców/ powierzchnia
Wn1= 30 000/200=150 osób na jednostkę powierzchni
Wn2= 10 000/400= 25 osób na jednostkę powierzchni
Wn3= 50 000/600= 83 osób na jednostkę powierzchni
Miary opisujące tendencję centralną:
-średnia geometryczna
-średnia harmoniczna
-średnia arytmetyczna
Pozycje:
- dominanta
-kwantyle:
-kwartyle
-kwintyle
-decyle
-percentyle
Średnia geometryczna:
Jest pierwiastkiem n – tego stopnia z iloczynu n – wartości danej zamiennej
G= √
Średnia harmoniczna: stosujemy ją wtedy, gdy mam do czynienia z cechami stosunkowymi tzn. gdy jedna wielkość jest dzielona przez drugą – np. prędkość , gęstość zaludnienia, przeciętne ceny towarów
Przykład:
Załóżmy że gęstość zaludnienia w dwu 60-tysięcznych miastach wyniosła odpowiednio 400os/ km2 i 600os/km2 Jaka była przeciętna gęstość zaludnienia obu tych miast?
Średnia arytmetyczna nazywamy sumę wartości zamiennej wszystkich jednostek badanej zbiorowości podzieloną przez liczbę tych jednostek
Szereg szczegółowy:
Szereg rozdzielczy, punktowy
Zarobki zł
Liczba pracowników
1000
1500
10
2000
4
2500 1
Zarobki zł – x 1
Liczba pracowników ni
X1, n
1200
3000
15000
8000
2500
x
Razem 20
297000zł
Szereg rozdzielczy punktowy- średnia arytmetyczna ważona
Szereg rozdzielczy z przedziałami klasowymi:
Soultimer