1. Co stanowi przedmiot zainteresowań nauki administracji.
- organizacja, racjonalność i sprawność działania
- problematyka celów i zadań publicznych
- organizacja środków działania
- zagadnienia diagnozy stanu istniejącego
- uwarunkowania prawne, polityczne, społeczne i gospodarcze działalności administracyjnej
2. Co wyróżnia naukę administracji od nauki prawa administracyjnego i polityki administracyjnej
Nauka administracji jest nauką społeczną opartą na metodach empirycznych, badającą rzeczywisty obraz administracji, nauka prawa administracyjnego zajmuje się „światem” norm, przepisów i ich wykładni. Nauka polityki administracyjnej zajmuje się ocenianiem administracji publicznej w obszarze podmiotowym i przedmiotowym. Naukę administracji spośród dwóch pozostałych nauk wyróżnia sposób ujmowania, cel badań i metody badawcze.
3. Jakie są związki nauki administracji z nauką organizacji i zarządzania.
Istotnym zagadnieniem nauki administracji jest racjonalność, skuteczność i sprawność działania, tą problematyką zajmuje się również nauka organizacji i zarządzania, różnicą są tylko metody badawcze, odmienne dla każdej dziedziny.
4. Jakie zasady leżą u podstaw współczesnego państwa demokratycznego.
- zasada suwerenności narodu
- zasada wolności i równości wobec prawa
- zasada konstytucjonalizmu
- zasada podziału władz
- zasada legalizmu
- prawo do sądu
- zasada odpowiedzialności państwa za błędne działania
- zakaz podejmowania przez państwo działań ponad potrzebę
- zasada pomocniczości
5. Czym jest i czym się charakteryzuje administracja publ.
Administracja publiczna jest bytem prawnym, organizacyjnym i społecznym regulowanym przez obowiązujący system prawny, to całokształt czynności i działań organizatorskich i wykonawczych prowadzonych na rzecz realizacji interesu publicznego.
Administracja publ. charakteryzuje się funkcją:
- reglamentacyjno-porządkową
- organizatorską
- właścicielsko-gospodarczą
6. Czym jest i jaką rolę pełni interes publiczny.
Interes publiczny jest dobrem wspólnym, wartością z jednej strony wyznaczającą dopuszczalne granice ingerencji państwa w stosunki społeczne i gospodarcze, prawa i wolności obywatelskie, a z drugiej strony granice dowolności zachowań jednostki.
Interes publiczny pełni rolę wyznacznika przedmiotu administracji publicznej i powinien być odnoszony do wszystkich sfer administracji publicznej.
Interes publiczny jako wyraz potrzeb społecznych może łączyć lub dzielić społeczeństwo z państwem.
7) Jakie sposoby budowy administracji publicznej są stosowane dla realizacji funkcji reglamentacyjno-porządkowej ?
Realizacja tej funkcji odbywa się zgodnie z ustawowo uregulowaną procedurą i podlega sądowej i pozasądowej kontroli. Kontrolę sądową sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny, a pozasądową Rzecznik Praw Obywatelskich. Realizując funkcję reglamentacyjno-porządkową administracja działa podobnie do sądów, stosując normy prawne do konkretnych przypadków konkretnych adresatów, z tą różnicą, że może podejmować działania na wniosek zainteresowanego podmiotu lub z inicjatywy własnej. Aby realizacja funkcji reglamentacyjno-porządkowej była szybka i skuteczna musi się znajdować jak najbliżej adresatów. W tym celu należy rozbudowywać struktury administracji publicznej.
8) Jakie są cechy administracji świadczącej ?
· aktywność,
· organizacyjność,
· samodzielność,
· twórczość na podstawie i w ramach obowiązującego prawa
9) W jakich formach administracja publiczna działa w sferze majątkowej ?
- przedsiębiorstwa użyteczności publicznej np. komunikacja zbiorowa, dostawy wody, energii, gazownictwo, ciepłownictwo, zbrojeniówka itp.
- instytucje o charakterze kapitałowym np. NFZ, Fundusz Pracy, Agencja Rynku Rolnego
10) Co odróżnia decentralizację od centralizacji ?
Centralizacja – jest to sposób zorganizowania aparatu administracyjnego państwa, w którym organ niższego rzędu jest hierarchicznie podporządkowany organowi wyższego rzędu i nie posiada samodzielności.
Zasadniczym czynnikiem odróżniającym decentralizację od centralizacji jest (w przypadku decentralizacji) brak hierarchicznego podporządkowania oraz zastąpienie prawnego stosunku kierownictwa nadzorem weryfikacyjnym.
W modelu zdecentralizowanym przypisywanie zadań i kompetencji może się odbywać jedynie drogą ustawową.
11) Według jakich zasad zbudowana jest centralna administracja rządowa w Polsce ?
Centralna administracja rządowa w Polsce zbudowana jest na zasadzie centralizacji z wykorzystaniem dekoncentracji:
- prawnej – ustawa działowa, ustawy materialne
- faktycznej – akty rządu i premiera
- poziomej – premier, rząd a ministrowie
- pionowej – premier, ministrowie a organy centralne
12) Według jakich zasad zbudowana jest terytorialna administracja rządowa w Polsce ?
Terytorialna administracja rządowa zbudowana jest na zasadzie rozproszenia administracyjnego
- organy zdecentralizowane są samodzielne i poddane nadzorowi weryfikacyjnemu (samorząd terytorialny, regionalne izby obrachunkowe, samorządowe kolegia odwoławcze)
- organy zdekoncentrowane są względnie samodzielne, działają w ramach podporządkowania hierarchicznego, poddane organom nadrzędnym (ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, powiatowi i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego, dyrektorzy urzędów celnych)
13) Czym charakteryzują się korporacje publiczno-prawne ?
- samodzielnym wykonywaniem zadań publicznych
- odrębną od państwa osobowością prawną
- prawnym uznaniem odrębności interesu korporacji od interesu państwa
- sądową ochroną samodzielności
14) Co to jest decentralizacja oparta na czynniku osobowym ?
Forma decentralizacji oparta na czynniku osobowym to władze administracyjne, którym ustawodawca nadał samodzielny status w sferze prawa publicznego, a nie dał odrębnej podmiotowości. Przykładem tej formy decentralizacji w Polsce są regionalne izby obrachunkowe i samorządowe kolegia odwoławcze
15) Co to jest decentralizacja oparta na czynniku majątkowym ?
Za formę decentralizacji opartej na czynniku majątkowym uważa się zakłady administracyjne i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej. Ich działalność polega na świadczeniu usług publicznych, które mogą mieć charakter materialny (dostarczanie energii, wody, transport publiczny) lub niematerialny ( oświata, pomoc społ., ochrona zdrowia, kultura)
16) Czym są zadania i funkcje zlecone ?
Funkcje i zadania zlecone są formą decentralizacji, polegającą na powierzaniu wykonywania zadań publicznych różnym podmiotom administracji publicznej, podmiotom prywatno-prawnym i osobom fizycznym. Zlecanie może przyjmować postać ustawową i umowną.
17) Kto wchodzi i może wchodzić w skład Rady Ministrów w Polsce ?
W skład Rady Ministrów (rządu) wchodzą Prezes Rady Ministrów ( premier) i ministrowie. W skład rządu mogą być powoływani wiceprezesi Rady Ministrów (wicepremierzy), a także przewodniczący określonych w ustawach komitetów. Premier i wicepremierzy mogą przy tym pełnić funkcje ministrów.
18) Jakie są modele tworzenia urzędów ministrów ?
Dwa sposoby tworzenia urzędów ministrów:
- ustawowy – każdy urząd ministra powołuje się do życia mocą odrębnej ustawy
- elastyczny – skład rządu ustala władza wykonawcza
W Polsce obowiązuje sposób elastyczny , z wyjątkiem tworzenia urzędu Ministra Obrony Narodowej.
19) Jaki jest podstawowy podział w organizacji administracji centralnej (poziomy organizacyjne centrum władzy wykonawczej)?
Poziom I – poziom rządu ( Prezes RM, Kancelaria PRM, ministrowie, ministerstwa
Poziom II – poziom władz i instytucji administracji centralnej (kierownicy urzędów centralnych, urzędy centralne)
20) Czym charakteryzuje się polski model aparatu pomocniczego szefa rządu?
Aparatem pomocniczym szefa rządu jest Kancelaria PRM, wykonująca swoje zadania z upoważnienia premiera na zasadzie dekoncentracji. Kancelaria stanowi główny czynnik poziomej koordynacji pracy całej administracji rządowej w poziomie politycznym i administracyjnym
Kancelaria dzieli się na:
- część stałą urzędniczą (departamenty, sekretariaty, biura)
- część zmienną polityczną (gabinety polityczne)
21) Jaka jest organizacja wewnętrzna ministerstwa w Polsce?
- część zmienna polityczna – sekretarz stanu, podsekretarz stanu, gabinet polityczny ministra
- część stała urzędnicza – departamenty, sekretariaty, biura, wydziały,
22) Jak bywa rozwiązywana kwestia zastępowania ministra ?
Doraźnie i w ograniczonym zakresie ministra zastępuje sekretarz stanu. Jeżeli stanowisko ministra pozostaje nieobsadzone lub minister jest czasowo niezdolny do wykonywania obowiązków to zastępuje go sam premier lub inny minister wskazany przez premiera.
23) Jakie wyróżnia się rodzaje podziału administracyjnego kraju i rodzaje jednostek tego podziału?
Zasadniczy, w Polsce trójstopniowy:
- gminy
- powiaty
- województwa
Specjalny:
- okręgi wojskowe
- okręgi górnicze
- rejony energetyczne
- oddziały Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych
Pomocniczy:
- na szczeblu gminy – sołectwa, osiedla, dzielnice
- na szczeblu wojewódzkim – delegatury urzędu wojewódzkiego
24) Na czym polega i w jakich formach wyraża się dualizm administracji terytorialnej w Polsce?
Dualizm to istnienie we wszystkich jednostkach zasadniczego podziału terytorialnego organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego.
Dualizm może występować w dwóch formach:
- instytucjonalne powiązanie administracji rządowej i samorządowej – starosta jako organ administracji rządowej w powiecie był jednocześnie przewodniczącym wydziału powiatowego. ta forma występowała w powiatach II RP
- powołuje się oddzielny organ administracji rządowej o kompetencji ogólnej oraz odrębnego przewodniczącego organu samorządu terytorialnego. Jest to konstrukcja konsekwentnie dualistyczna , obowiązująca w Polsce od 1998r.
25) Na czym polega koncepcja współadministracji?
Koncepcja współadministrowania polega na zasadzie zespolenia organizacyjnego i zakłada budowanie terenowej administracji wokół przedstawiciela rządu będącego organem o właściwości ogólnej, bądź przekazanie administrowania w terenie organom samorządu terytorialnego, bez powoływania osobnych przedstawicieli rządu. Organ terenowy działa przy pomocy podporządkowanych mu zespołów urzędników, wykonujących na zasadach dekoncentracji zadania, obowiązki i uprawnienia obsługiwanego organu.
26) Jakie są modele organizacji terytorialnej administracji rządowej?
Terenowa administracja rządowa zbudowana jest wg modelu centralistycznego, na zasadzie zespolenia organizacyjnego, uzupełnionego ograniczoną zasadą rozproszenia.
- na szczeblu gminnym nie występują organy administracji rządowej, a jej zadania wykonują organy gminy jako zadania zlecone
- na szczeblu powiatowym (komendanci powiatowi Policji i PSP, powiatowi inspektorzy nadzoru budowlanego, powiatowi inspektorzy sanitarni i weterynaryjni) organy podlegają swoim odpowiednikom na szczeblu wojewódzkim, a za ich pośrednictwem odpowiednim organom centralnym. W poziomie podlegają zwierzchnictwu starosty
- na szczeblu wojewódzkim organami zespolonej administracji rządowej są urzędy wojewódzkie i zespolone służby, inspekcje i straże wojewódzkie. Oprócz nich działają organy administracji rządowej o właściwości szczególnej, nie podporządkowane zwierzchnictwu wojewody, tylko organom administracji szczebla centralnego, np. izby i urzędy skarbowe, dowódcy okręgów wojskowych, dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych, celnych, morskich, statystycznych.
27) Na czym polega zwierzchnictwo wojewody i starosty?
Zwierzchnictwo wojewody i starosty wiąże się przede wszystkim z odpowiedzialnością ogólną za stan spraw publicznych i bezpieczeństwo na danym terenie.
Wojewoda posiada zwierzchnictwo nad wojewódzką administracją zespoloną i jest organem nadzoru weryfikacyjnego, ponosi odpowiedzialność polityczno-prawna przed premierem.
Starosta sprawuje zwierzchnictwo nad powiatowymi organami administracji rządowej i ponosi odpowiedzialność przed radą powiatu i miejscowym społeczeństwem.
28) Na jakiej koncepcji samorządu terytorialnego opiera się Europa kontynentalna, a na jakiej kraje anglosaskie?
W Europie kontynentalnej samorząd terytorialny stanowi jedną z postaci władzy wykonawczej funkcjonującej w ramach władztwa zdecentralizowanego.
W krajach anglosaskich samorząd terytorialny to instytucja polityczna i administracyjna działająca w ramach niecentralizacji, bez równoległego występowania przedstawicieli rządu w terenie
29) Jaka prawna instytucja wiąże w Polsce samorząd terytorialny z państwem?
Prawną instytucją w Polsce wiążącą samorząd terytorialny z państwem jest nadzór weryfikacyjny, któremu podlega gwarantowana prawnie samodzielność działania samorządu terytorialnego. Organami tego nadzoru są premier i wojewoda. .
30) Czym jest decentralizacja, autonomia i federalizm?
...
maciulka311