22.doc

22. Omówić metody kontroli spoin.

Metody badań nieniszczących:

1)    wizualna VT

2)    penetracyjna PT

3)    magnetyczno-proszkowa MT

4)    radiograficzna RT

5)    ultradźwiękowa UT

6)    prądów wirowych ET

Badania nieniszczące służą do wykrywania nieciągłości materiałowych, oceny właściwości materiałów i wykonywania pomiarów obiektów bez powodowania zmian ich właściwości użytkowych.

Ad. 1 VT.

Polega na obserwacji okiem nieuzbrojonym, za pomocą lup oraz urządzeń do zdalnej obserwacji, endoskopów. Jest to metoda wszechstronna- można wykrywać nieciągłości na dostępnych i niedostępnych powierzchniach. Wykrywa wszelkie nieciągłości powierzchniowe, np. kratery, pęknięcia, porowatość.

Zalety:

+ prosta i tania

+można ją wykorzystywać na każdym etapie prowadzenia badań

+można obserwować powierzchnie trudnodostępne

Wady:

- wykrywa tylko nieciągłości powierzchniowe

- obarczona dużą niepewnością

Sprzęt:

liniały, przymiary, suwmiarki, szczelinomierze, kątomierze, lusterka, lupy, mikroskopy, endoskopy, luksometry

Warunki badań:

-oświetlenie na badanej powierzchni 350 lx (zalecane 500), a uzyskanie dobrego kontrastu dzięki dodatkowemu źródłu światła

- odległość między okiem a badaną powierzchnią max 60 cm

- kąt widzenia powierzchni badanej nie mniejszy niż 30 stopni

- personel zna normy, przepisy i wymagania techniczne oraz technologie spawania oraz ma dobry wzrok

Ad. 2 PT

Polega na wnikaniu cieczy- penetrantów barwnych i fluorescencyjnych- do nieciągłości i stosowaniu wywoływaczy. Wykrywa nieciągłości powierzchniowe, np. pęknięcia powierzchniowe trudno dostrzegalne gołym okiem.

Zalety:

+ prostota i niski koszt

+ nie wymaga specjalistycznego sprzętu

+ wszystkie nieciągłości wykrywa się w jednej operacji bez względu na kierunek i kształt

Wady:

- tylko nieciągłości wychodzące na powierzchnię

- nie nadaje się do materiałów porowatych

- nie dostarcza trwałego zapisu

- „brudna”

Środki do badań:

zmywacz, penetrant, wywoływacz, lampy UV, wzorce, gąbki, rozpuszczalniki, woda

Przebieg badania:

- przygotowanie powierzchni- odtłuszczenie

- naniesienie penetrantu

- usunięcie nadmiaru penetrantu z powierzchni

- naniesienie wywoływacza i ujawnienie wady

Ad. 3 MT

Polega na magnesowaniu obiektów polem magnetycznym i wykrywaniu rozproszenia strumienia magnetycznego. Wykrywa nieciągłości powierzchniowe i podpowierzchniowe w obiektach z materiałów ferromagnetycznych, np. pęknięcia, pęcherze, pustki, wtrącenia niemetaliczne

Zalety:

+ niski koszt

+ wyraźne wskazania niezgodności

+ wykrywa pęknięcia powierzchniowe trudno dostrzegalne gołym okiem

Wady:

- tylko do materiałów ferromagnetycznych np. żelazo

- konieczne rozmagnesowanie części po badaniu

- może dostarczyć błędnych wskazań

- nie dostarcza trwałego zapisu

- „brudna”

Środki do badań:

defektoskop- wzbudnik, proszek ferromagnetyczny, demagnetyzator, lampy UV, wzorce- próbki porównawcze

Przebieg badania:

- przygotowanie powierzchni- oczyszczenie, naniesienie białego kontrastu

- namagnesowanie- wzbudzenie pola magnetycznego

- naniesienie proszku ferromagnetycznego

- obserwacja badanej powierzchni

- rozmagnesowanie za pomocą demagnetyzatora

Ad. 4 RT.

Polega na wprowadzeniu promieniowania X i γ i otrzymaniu obrazu w postaci cienia- rejestracja na błonach radiograficznych. Wykrywa niezgodności wewnętrzne, np. pęcherze, wtrącenia stałe, pęknięcia, przyklejenia, braki przetopu oraz powierzchniowe i podpowierzchniowe zarówno płaskie jak i objętościowe. Uzyskuje się wykres gęstości optycznej na wywołanym radiogramie.

Zalety:

+ najlepsza metoda do niezgodności wewnętrznych

+można uzyskać wyniki powtarzalne

+można badać jednocześnie duże powierzchnie

+ dostarcza trwałego zapisu i automatyzacji badań

+ możliwość badania obiektów o różnorodnych kształtach, geometrii, grubości i dużych wymiarach, ale interpretacja w tym wypadku jest trudna

Wady:

- wymagany dostęp z obu stron złącza

- duży koszt (urządzenia)

- nie określa głębokości nieciągłości

- istotny jest kierunek nieciągłości liniowych

- wymagane ścisłe przestrzeganie bhp- szkodliwość promieniowania

- wymagane wysokie kwalifikacje personelu

Sprzęt:

lampa rentgenowska, automatyczne aparaty rentgenowskie, radiogramy styków spawanych, aparaty gammagraficzne

Przebieg badania:

- przygotowanie powierzchni

- oględziny

- napromieniowanie

- obróbka błony

- ocena oraz raport

Ad. 5 UT.

Polega na wprowadzeniu fal ultradźwiękowych, które są odbijane, uginane i rozpraszane przez nieciągłości. Wykrywa nieciągłości wewnętrzne i powierzchniowe, służy do pomiarów grubości. Badania informują o stanie, w jakim znajduje się cała objętość kontrolowanego elementu, pozwalają na określenie ilości, wielkości i rozmieszczenia nieciągłości.

Zalety:

+ duża czułość- może wykryć niezgodności niewykrywalne innymi metodami

+ najlepsza do wewnętrznych nieciągłości płaskich

Wady:

- powierzchnie nie mogą być zbyt chropowate

- duży koszt w odniesieniu do dużych powierzchni

- istotny jest kierunek nieciągłości liniowych

- wymagane wysokie umiejętności przy ocenie

Sprzęt:

defektoskop,

głowica ultradźwiękowa- współpracuje z defektoskopem, służy do zamiany sygnałów elektrycznych z defektoskopu na fale ultradźwiękowe i wysyłanie ich do wnętrza elementu oraz odbioru fal i zamiana ich na sygnał elektryczny, aby przekazać do defektoskopu,

przewody elektryczne,

płyn sprzęgający- płyn lub ciało stałe o konsystencji galeretowatej, zapewnia sprzężenie akustyczne między głowicą a obiektem,

wzorce

Technika badań:

- metoda echa

- metoda cienia

Ad. 6 ET

Polega na indukowaniu prądów wirowych pod wpływem zmiennego pola elektromagnetycznego. Dla nieciągłości wychodzących na powierzchnię lub blisko pod powierzchnię.

Zalety:

+ proste prowadzenie badań

+ do materiałów magnetycznych i nie

Wady:

- tylko do materiałów przewodzących prąd