interna_wyklady(1).pdf
(
572 KB
)
Pobierz
Microsoft Word - Interna [wykłady]
1
INTERNA
Wykłady
T: Diabetologia
dr Dorota Pisarczyk - Wiza
10.10.2007
1.
Cukrzyca
diabetes
– z gr. przepływać jak przez sito
mellitus
– z łac. „miodowy”, „słodki”
Cukrzyca
(wg. WHO) – choroba metaboliczna o złożonej etiologii; najbardziej
charakterystyczną jej cechą jest defekt wydzielniczy i/lub działanie insuliny prowadzący
do rozwiązania przewlekłej hiperglikemii.
Z zaburzeniami przemiany węglowodanów współistnieje często nieprawidłowość
metabolizmu białek i tłuszczów. W konsekwencji rozregulowania wielu procesów
metabolicznych dochodzi do uszkodzenia małych i dużych naczyń krwionośnych w
ważnych dla życia narządach.
2.
Typy cukrzycy:
a)
typu I
b)
typu I
c)
typu III – wszystkie zaburzenia gospodarki węglowodanowej; wszystkie rodzaje
cukrzyc (cukrzyce wtórne)
d)
typu ciążowego
3.
Cukrzyca typu I
a)
choroba autoimmunologiczna (przeciwko swoim strukturom)
b)
10% wszystkich przypadków cukrzycy
c)
najczęściej rozpoznawana u dzieci i osób młodych
d)
bezwzględna (całkowita) życiowa i terapeutyczna insulinozależność
e)
wydzielanie endogennej insuliny przez trzustkę prawie nie występuje lub jest wybitnie
zmniejszona (
wyspy Langerhansa
w trzustce – komórki B odpowiedzialne za
wydzielanie insuliny)
f)
znaczna hiperglikemia i ketonemia szybko narastają powodując śpiączkę ketonową i
zgon, jeśli nie podejmie się natychmiastowego leczenia insuliną
1923 r. – wynalezienie insuliny
Best, Banting – odkrywcy insuliny
LADA =
Latent Autoimmune Diabetes In Adults
– postać utajonej,
autoimmunologicznej cukrzycy (I typu) u dorosłych
4.
Cukrzyca typu II (epidemia XX wieku) – wiąże się z otyłością
Otyłość i cukrzyca typu II występuje też u dzieci (nie tylko u dorosłych)
a)
typy otyłości
„gruszka” – tłuszcz na biodrach
„jabłko” – tłuszcz w obrębie talii (niekorzystne)
2
b)
Zespół metaboliczny – zespół różnych chorób
cukrzyca
Rozpoznanie [ATP III 2001] na podstawie 3 lub więcej nieprawidłowości:
o
otyłość brzuszna
talia u mężczyzn > 102 cm
talia u kobiet > 88 cm
o
TG > 150 mg/dl
o
HDL – chol < 40 mg/dl
nadciśnienie tętnicze
insulinooporność
hiperlipidemia
miażdżyca
choroba niedokrwienna serca
c)
rozwój cukrzycy typu II
insulinooporność
dysfunkcja komórek β (wysp Langerhansa) – charakter postępujący
5.
Powikłania cukrzycy
a)
2 - 4 – krotny wzrost ryzyka zgonu z przyczyn sercowo – naczyniowych
b)
główna przyczyna schyłkowej niewydolności nerek
c)
główna przyczyna utraty wzroku
d)
choroba wieńcowa, mogąca być przyczyną zawału serca
6.
Podstawowe objawy cukrzycy
a)
typu I
wielomocz – cukier w organizmie pociąga za sobą uczucie pragnienia; w przypadku
nie otrzymania wody następuje odwodnienie organizmu, które by przeżyć spala
tkankę tłuszczową
180mg% - cukromocz; próg nerkowy
wzmożone pragnienie
niewyjaśniony spadek masy ciała
b)
typu II
zapalenie pochwy / napletka
trudno gojące się rany
pogorszone widzenie
zmiany skórne (świąd, suchość, wiotkość skóry)
7.
Rozpoznanie cukrzycy typu I
Test doustny obciążenia glukozą (OGTT)
Test należy wykonać na czczo (min. 8 h bez posiłku i płynów zawierających kalorie)
75 g glukozy rozpuszczamy w 250 – 300 ml H
2
O
wypić w ciągu 3-5 minut
oznaczenie glikemii dokonywane przed i po 2 h po wypiciu
po 2 godzinach:
powyżej 200 → cukrzyca
140 – 200 → nieprawidłowa tolerancja glukozy
poniżej 140 → nieprawidłowa glikemia na czczo (FG)
o
glikemia na czczo w zakresie 100 – 125 mg/dl
o
cechy zespołu metabolicznego przy prawidłowej glikemii na czczo
3
o
glukozuria przy prawidłowej glikemii na czczo
o
jako badanie diagnostyczne w rozpoznawaniu cukrzycy ciążowej
8.
Grupy ryzyka – kogo badamy?
a)
osoby w wieku > 45 r.ż.
b)
osoby w wieku < 45 r.ż. z czynnikami ryzyka cukrzycy
otyli (> 120% niezależnej masy ciała lub BMI >= 27 kg/m
2)
mających krewnych I stopnia chorych na cukrzycę (rodzice lub rodzeństwo)
z nadciśnieniem tętniczym (>=140/90 mm Hg)
u których w poprzednim badaniu stwierdzono nieprawidłową glikemię na czczo
(>100 mg/dl; >5,6 mmol/l) lub upośledzoną tolerancję glukozy
u kobiet, z przebytą cukrzycą ciężarnych
u kobiet, które urodziły dziecko o masie ciała większej niż 4 kg
u kobiet, z zespołem policystycznych jajników
z grupy środowiskowej lub etnicznej bardziej narażonej na cukrzycę
9.
Cukrzyca u kobiet w ciąży – najczęstsze powikłanie metaboliczne komplikujące przebieg
ciąży
a)
rodzaje cukrzycy:
GDM - cukrzyca rozwija się lub jest po raz pierwszy rozpoznana w ciąży
PGDM (typu 1, 2 lub MODY) – kobieta chorowała wcześniej na cukrzycę przed ciążą
b)
nowa klasyfikacja cukrzycy u kobiet w ciąży (Hare, 1992)
niepowikłana (DM –
Diabetes Mellitus
)
powikłana (DM +)
o
mikroangiopatia
o
retinopatia (nieproliferacyjna, proliferacyjna)
o
nefropatia (mikroalbuminuria, jawna albuminuria)
o
nadciśnienie tętnicze (uprzednio stwierdzone, wywołane ciążą, stan
przedrzucawkowy)
o
makroangiopatia
o
neuropatia autonomiczna
c)
czynniki ryzyka
wielorództwo
ciąża u kobiet > 35 r.ż.
urodzenie dużych dzieci > 4000 g w wywiadzie
urodzenie noworodka z wadą
d)
wyróżnia się dwie klasy cukrzycy ciążowej (GDM):
G1 - nieprawidłowa tolerancja glukozy z normoglikemią w warunkach
przestrzegania diety
G2 - hiperglikemia na czczo i poposiłkowa - konieczne leczenie dietą i insuliną
e)
klasyfikacja cukrzycy ciążowej GDM
GDM
Glukoza na
czczo
Glukoza 1 godz
po posiłku
lub
Glukoza 2 godz
po posiłku
Leczenie
G1 < 95 mg/dl
<140 mg/dl
lub
< 120 mg/dl
Dieta
G2 > =95 mg/dl >= 140 mg/dl
lub
>= 120 mg/dl Dieta + insulina
4
f)
algorytm diagnostyczny cukrzycy ciążowej - GDM.
wstępne oznaczenie stężenia glukozy we krwi powinno być wykonane na początku
ciąży, przy pierwszej wizycie u ginekologa w celu zdiagnozowania nie wykrytych
wcześniej zaburzeń gospodarki węglowodanowej
stężenie glukozy na czczo pomiędzy
100 mg/dl a 125 mg/dl:
wynik nieprawidłowy-
należy wykonać w jak najkrótszym czasie test obciążenia 75g glukozy
stężenie glukozy na czczo
powyżej 125 mg/dl:
należy powtórzyć badanie na czczo i
w razie ponownego wyniku powyżej 125 mg/dl należy rozpoznać cukrzycę ciążową i
pacjentkę przekazać w trybie pilnym do ośrodka referencyjnego.
jeśli w kolejnym pomiarze uzyskamy wynik
poniżej 125 mg/dl
należy przeprowadzić
test obciążenia 75g glukozy
g)
warunki wykonywania testu przesiewowego -
doustnego obciążenia 50g glukozy
badanie wykonujemy pomiędzy
24-28 tyg. ciąży,
nie wymaga badania glikemii na
czczo
jednorazowy pomiar glukozy we krwi po 1 godz. od podania 50g glukozy
interpretacja wyników:
o
wartość poniżej 140 mg/dl – stężenie prawidłowe (nie wymaga dalszej diagnostyki)
o
wartość 140-199 mg/dl – stężenie nieprawidłowe, wymaga weryfikacji testem 75g
glukozy, w jak najkrótszym czasie z zachowaniem reguł testu diagnostycznego
o
wartość >= 200 mg/dl – rozpoznajemy GDM i kierujemy do Ośrodka
Referencyjnego
h)
warunki wykonywania testu
doustnego obciążenia 75 g glukozy
– OGTT (ang. Oral
Glucose Tolerance Test)
wykonywany na czczo
w 8-14 godz. od ostatniego posiłku
przynajmniej przez 3 dni bez ograniczeń węglowodanów (nie mniej niż 150g
węglowodanów przy zwykłej aktywności fizycznej)
75 g glukozy rozpuszczone w 250-300 ml i wypite w ciągu 5 min
W trakcie badania pacjent powinien siedzieć, nie przyjmować jakiegokolwiek
pożywienia i nie palić papierosów. Krew do badania pobiera się na czczo i 2 godziny
po wypiciu roztworu glukozy.
10.
Powikłania związane z cukrzycą
a)
ostre – śpiączki cukrzycowe
kwasica i śpiączka ketonowa
śpiączka nieketonowa hipermolalna
kwasica i śpiączka mleczanowa
śpiączka hipoglikemiczna
b)
przewlekłe
mikroangiopatia cukrzycowa
o
retinopatia
najczęstsza przyczyna utraty wzroku (wiek średni)
najczęstsza przyczyna ślepoty (wiek podeszły)
nie wywołuje objawów podmiotowych
zmiany na siatkówce (stopniowe uszkadzanie naczyń)
o
neuropatia
- stan chorobowy dotyczący nerwów - struktur przekazujących impulsy
do różnych części organizmu poza mózgiem i rdzeniem kręgowym; oprócz bólu
5
wywołuje takie objawy, jak drętwienie, mrowienie, palenie kończyn, wrażenie
osłabienia kończyn; nieotrzymanie stolca, moczu, zaburzenia potencji
→
zespół stopy cukrzycowej
pogorszenie ukrwienia w obrębie stopy (niedotlenienie) - ból nasilający się
zwykle w nocy, towarzyszący często bolesnym kurczom mięśni, uczucie
mrowienia i kłucia w nodze
skóra cienka, sucha, łuszcząca się; w okolicy pięty i na innych wystających
częściach stopy - licznie pęknięcia z towarzyszącymi ogniskami martwicy i
owrzodzeniami
zmniejszone czucie bólu, temperatury i dotyku w chorej nodze
nie leczona kończy się amputacją kończyny
makroangiopatia → choroba niedokrwienna serca
11.
Serce u chorych na cukrzycę (częściej występuje u kobiet)
a)
makroangiopatia cukrzycowa – choroba niedokrwienna serca na tle miażdżycy
b)
makroangiopatia naczyń przedwłosowatych i włosowatych (analog. retinopatii)
c)
neuropatia wegetatywna układu sercowo – naczyniowego (serce odnerwione)
d)
metaboliczne zaburzenie komórek mięśnia sercowego z upośledzeniem ich funkcji
(zawał serca bezbólowy)
12.
Leczenie cukrzycy typu II
a)
edukacja
wysiłek fizyczny – nieodłączny element leczenia cukrzycy
alkohol może zwiększać ryzyko hipoglikemii po wysiłku
b)
dieta
system wymienników węglowodanowych
o
1 WW = 10 g węglowodanów
o
1 WW podwaja poziom cukru we krwi o 30 – 50 mg%
o
1 jednostka insuliny obniża poziom cukru we krwi od 30 – 50mg%
Indeks Glikemiczny – zdolność produktu żywieniowego do podwyższania glukozy
we krwi
o
niski indeks = 55 lub mniej
o
średni indeks = 56 – 69
o
wysoki indeks = 70 lub więcej
zjedzenie węglowodanów o wysokim IG doprowadza do gwałtownego skoku
poziomu cukru
c)
farmakoterapia – doustne leki przeciwhiperglikemiczne
13.
Isulina
a)
wskazania
do częstego stosowania
o
ketoza, śpiączka hipermolalne i mleczanowe
o
zabiegi operacyjne
o
ostre zespoły wieńcowe
o
cukrzyca ciężarnych
o
ciąża u chorych na cukrzycę typu II i okres karmienia
o
zakażenia
o
kortykoterapia
o
inne choroby zwiększające zapotrzebowanie na insulinę
trwałe
Plik z chomika:
Sitkaa
Inne pliki z tego folderu:
skanuj0027.jpg
(253 KB)
skanuj0037.jpg
(135 KB)
skanuj0039.jpg
(195 KB)
skanuj0029.jpg
(351 KB)
skanuj0010.jpg
(259 KB)
Inne foldery tego chomika:
ANGIELSKI
BRĘBOROWICZ Położnictwo i Ginekologia
CHIRURGIA
PATOLOGIA
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin