III.PROZA
A. 1918- 1932
a) 1918- 1926
2. TEMATYKA WOJENNA. LITERATURA FAKTU
- charakterystyka:
o konkretny czas i miejsce
o rzeczowość
o sensualizm
o upolityczniona
o pragnienie dania świadectwa czasów wojny- funkcja dokumentacyjna
- tematyka:
o bohaterem cywili, Samarytanin
o śmierć bez patosu bohatera
o nędza milionów
- literatura faktu:
§ charakter:
· mieszanie fikcji z cechami prozy literackiej
· stosowanie autentycznych nazwisk
· odwołanie do własnych przeżyć
§ poetyka:
· pamiętnika
· reportażu
· wrażenia z podróży:
o przymusowych: Jerzy Bandrowski, Roman Dyboski, Ferdynand Goetel, Kamil Giżycki
o dobrowolne: Antoni Słonimski, Arkady Fiedler, Jan Stanisław Bystroń, Czesław Centkiewicz, Aleksanderj Janta- Połczyński, Zbigniew Uniłowski
o Jan Parandowski Dwie wiosny 1927- wędrówki po starożytnych zabytkach Grecji, Sycylii, Capri; konfrontacja erudycji z autopsją
o Kaden- Bandrowski Europa zbiera siano-opis samochodowego rajdu po Europie
§ teksty
· Kaden Piłsudczycy 1915
· Orkan Drogą czwartaków 1916
· Zoffia Kossak- Szczucka Pożoga 1922; opis przeżyć autorki na wsi wołyńskiej 1917- 1919; przerwanie życia kresowego ziemiaństwa;
· Jan Żyznowski Krwawy strzęp 1923; krótkie życie autora
· Melchior Wańkowicz Strzępy epopei 1923; relacje wojenne z lat 1917- 1920; reportażowość
· Ferdynand Antoni Ossendowski Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów 1923; wspomnienia z „męczeńskiej włóczęgi” przez Azję centralną w latach 1918- 1921; wrażenia z podróży
- perspektywy:
o cywilna perspektywa chłopów; teksty:
§ Władysław Reymont Za frontem 1919; wojna niszczy czas przyrody, prac rolnych, Michał Kozioł ginie na siejbie od kuli
§ Juliusz Kaden- Bandrowski Łuk 1919; zachwianie równowagi obyczajowej przez wojnę, seksualne wyzwolenie kobiety; powieść skandalizująca; krytyka marazmu społecznego
o obrachunek z problemami wojennymi:
§ Stefan Żeromski Charitas 1919 (3 część trylogii Walka z szatanem); krytyka akcji legionowych, ale niepodważalna wartość ich poświęcenia; kapitan Śnica- rodząca się na pobojowiskach bestia, prekursor obozów koncentracyjnych, Włodzio Jasiołda- „szlachetne dziecko” wysłane na śmierć; podkreślenie zła wojny, ale także oczyszczającej roli cierpienia
§ Zofia Nałkowska Hrabia Emil 1920; życie w obliczu wojny jest najwyższą wartością; młodopolski witalizm
§ Strug Odznaka za wierną służbę 1921- powieść stylizowana na dziennik młodego ułana Beliny; 16- letni wojak; jego bezkrytycyzm i entuzjam; hołd nieświadomemu bohaterstwu
o odyseje wojenne:
§ Strug, Mogiła nieznanego żołnierza 1922
§ Eugeniusz Małaczeski Koń na wzgórzu 1921- opowiadania; symboliczny obraz obdartego ze skóry konia; pointa w postaci chrześcijańskiej miłości i przebaczenia;
o problemy wojenne i nowe już problemy polityczne:
§ Jerzy Ostrowski Chorągiew na dachu i Sztandar na maszcie 1925; dylogia; pasywny młody ziemianin, aktywny Tomasz Krzecza, konspirator, legionista, patriota
§ Józef Weyssenhoff Noc i świt 1924- naiwny obraz społeczeństwa w czasach wojny; naiwne, niedopracowane różne punkty widzenia
- teksty europejskie:
o Barbusse, Remarque, Hemingway
o tendencje hipnotyzowania obrazu
STEFAN ŻEROMSKI
o wojna polska, ale jednocześnie uniwersalne zmaganie się dobra ze złem
- teksty:
o Charitas 1919
o Pomyłki 1923- opowiadanie o konieczności bratobójczej walki
STRUG
o psychologia stanu zagrożenia
o Odznaka za wierną służbę 1921
o Mogiła nieznanego żołnierza 1922- jeniec, kapitan austryjacki Łazowski, powraca przez objętą wojną domową Rosję do domu, ginie tuż przed osiągnięciem celu; dramatyczny wątek romansowy- jego żony i surowego osądu córki; telepatia- mała Nelly śledzi na odległość wędrówkę ojca
ZOFIA KOSSAK- SZCZUCKA
o wpływy Sienkiewicza
o emocjonalny konserwatyzm
o zwrot ku powieści historycznej
o Pozoga 1919
JAN ŻYZNOWSKI
o przedwcześnie zmarły
o tematyka walk bajończyków na froncie zachodnim
o naturalizm
o analiza psychiki zbrodniarza po wojnie
o Kamienie ugorne 1924
o Z podglebia 1925
1
Scintilla