PROCESY POZNAWCZE
POZNANIE
n Zdolność człowieka do odbioru i przetwarzania informacji w celu skutecznej kontroli własnego działania a także w celach przystosowawczych
n To także ogół procesów i struktur umysłowych które uczestniczą w przetwarzaniu informacji
UMYSŁ
n Złożony system, wyspecjalizowany w odbiorze i przetwarzaniu informacji
n Nie jest tożsamy z pojęciem świadomości
n Większość procesów poznawczych ma charakter nieświadomy
n Aktywność umysłu polega na pewno na przetwarzaniu informacji (znak stop – zatrzymanie samochodu)
PROCESY PSYCHICZNE
Proces psychiczny to ciąg zmian zachodzących w
umyśle człowieka, wśród procesów psychicznych
można wyróżnić procesy:
n Poznawcze
n Emocjonalne
n Motywacyjne
n Poznawcze – to procesy przetwarzania informacji, jakie zachodzą w układzie nerwowym i polegają na odbieraniu informacji z otoczenia, ich przechowywaniu i przekształcaniu oraz wyprowadzaniu ich ponownie do otoczenia w postaci reakcji - zachowania
Następstwem procesów psychicznych mogą być procesy wykonawcze – czyli zachowania, aktywność, działanie.
Procesy POZNAWCZE
n spostrzeganie,
n wrażenia,
n procesy uwagi,
n pamięć,
n uczenie się,
n wyobrażenia,
n procesy językowe i komunikacja,
n myślenie,
n świadomość
PERCEPCJA
n To proces aktywnej interpretacji DANYCH ZMYSŁOWYCH
n Zbiór procesów poznawczych
n W jej wyniku rozpoznajemy obiekty
n Istotne – kontekst, nastawienie, wiedza
Sensorycznie vs umysłowo
n Spostrzeganie jest aktywnym procesem konstruowania reprezentacji spostrzeganych przedmiotów/rzeczywistości.
n RECEPCJA SENSORYCZNA – gromadzenie informacji przez zmysły (bez tej funkcji spostrzegania nie docierają do nas dane)
n PERCEPCJA UMYSŁOWA – odzwierciedlanie tychże informacji w umyśle (bez interpretacji dane nic nie znaczą)
n Proste dane zmysłowe ulegają transformacji by w złożone interpretacje umysłowe
n Narządy zmysłów to stacje przekaźnikowe przemiany informacji z otoczenia w indywidualne doświadczanie obiektów
BODZIEC
Każdy na podobny bodziec może reagować
inaczej. Dlatego istotny jest element OSOBOWY,
czyli wszelkie zmienne temperamentalne, potrzeby,
zainteresowania, nastawienie, emocje,
doświadczenie itp. S – O – R (O - osoba)
WRAŻENIA
n Wrażenia to najprostszy składnik poznawania rzeczywistości
n Wiele wrażeń składa się na spostrzeżenie
Wrażenia i SZUM
n Nie każdy bodziec wywołuje jakąkolwiek reakcję!
n SZUM wszelkie czynniki, bodźce, które utrudniają odbiór bodźca szczególnie istotnego.
SPOSTRZEGANIE (PERCEPCJA)
n polega na aktywnym odbiorze, analizie, syntezie i interpretacji zjawisk zmysłowych
n to doświadczane złożonej charakterystyki bodźców, czyli zestawu cech.
n spostrzeganie związane jest z posiadanym doświadczeniem, zdobytym w procesie uczenia się
n wymaga aktywności ze strony podmiotu
n wiele wrażeń składa się na spostrzeżenie
n wrażenia są proste a spostrzeganie złożone
SPOSTRZEGANIE GŁĘBI
n Jest nam niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w trójwymiarowej przestrzeni
n Dzięki tej funkcji percepcji jesteśmy w stanie prawidłowo różnicować spostrzeganą rzeczywistość na figurę i tło – wyodrębnianie poznawcze przedmiotów
n Możliwe dzięki spostrzeganiu względnego i absolutnego dystansu
IDENTYFIKACJA OBIEKTU
n Proces identyfikacji obiektu składa się z kilku faz
n I. FAZA RECEPCJI DANYCH ZMYSŁOWYCH
n II. ODZWIERCIEDLENIE SPOSTRZEGANEGO OBIEKTU
n III. KLASYFIKACJA PERCEPCYJNA OBIEKTU (dane zmysłowe czyli struktura obiektu są porównywane ze strukturami wiedzy - danymi umysłowymi)
n IV. KLASYFIKACJA SEMANTYCZNA (tu przywoływane są informacje o funkcjach pełnionych przez obiekt
n V. KLASYFIKACJA LEKSYKALNA (nadanie nazwy)
Spostrzeganie jako proces odgórny
n Identyfikacja spostrzeganych obiektów jest możliwa dzięki konfrontowaniu reprezentacji percepcyjnej z wiedzą czyli danymi umysłowymi
PRAWO STAŁOŚCI SPOSTRZEGANIA
n Ma miejsce wówczas gdy percepcja jakiegoś obiektu nie zmienia się mimo zmiany warunków dzięki doświadczeniu, zgromadzonemu w formie trwałych reprezentacji umysłowych
n Wraz ze zmianą warunków funkcja wykrywania stałości percepcyjnych pozwala nam na „korygowanie” obrazu spostrzeganych obiektów, w związku z czym jesteśmy w stanie spostrzegać coś czego nie rejestrują nasze zmysły a co „podpowiada nam” wiedza o cechach obiektów
NASTAWIENIE PERCEPCYJNE
n To wstępne przygotowanie umysłu do spostrzegania określonej informacji. PRAWA SPOSTRZEGANIA
1.Różnicowanie bodźców na figurę i tło.
Percepcja przedmiotu zagwarantowana jest
poprzez umiejętność wyodrębnienia go spośród
innych bodźców, dzięki podziałowi pola
spostrzeżeniowego na figurę i tło.
2. Bliskości
Elementy znajdujące się w tej samej relacji przestrzennej są grupowane - zasada bliskości.
Np. 121212
- widzimy trzy pary 12, a nie 121 212.
3. Zasada ciągłości
spostrzegamy raczej łagodną całość wzorca niż rozdzielność
4. Zasada domykania
Jeśli widzimy figury/obiekty niepełne to staramy się je zamknąć.
5. Podobieństwo.
Elementy podobne są postrzegane jako pewna całość, łączymy je razem na zasadzie podobieństwa.
ZŁUDZENIA I BŁĘDY PERCEPCJI
n Złudznia optyczne – polegają na błędnej interpretacji obrazu przez mózg pod wpływem zastosowania kontrastu, cieni, użycia kolorów, które automatycznie wprowadzają mózg w błędny tok myślenia.
n Mają tu znaczenie m.in. nasze nastawienie, wcześniejsze doświadczenia i kontekst sytuacyjny.
hersus