Savoir-vivre
Paulina Korol
1. Informacje ogólne
Savoir-vivre czyli ogłada, dobre maniery, bon-ton, konwenans towarzyski, kindersztuba; znajomość obowiązujących zwyczajów, form towarzyskich i reguł grzeczności obowiązujących w danej grupie.
Najogólniej, zasady savoir-vivre'u to:
· uśmiech,
· uprzejmość,
· życzliwość,
· punktualność,
· dyskrecja,
· lojalność,
· grzeczność.
Zasady savoir-vivre'u dotyczą przede wszystkim kilku głównych dziedzin życia:
· nakrywania, podawania do stołu i jedzenia,
· wyglądu, prezencji (np. postawy, higieny) i właściwego ubioru,
· form towarzyskich (np. w miejscu pracy, w rodzinie, na przyjęciach),
· komunikacji (także telefonicznej i internetowej),
· zachowania się w szczególnych sytuacjach.
Trzeba nadmienić o tym, że savoir-vivre jest uwarunkowany kulturowo, a więc znacząco różni się od siebie w zależności od regionu świata.
Wyrażenie Savoir-vivre pochodzi z języka francuskiego i jest złożeniem dwóch czasowników w formie bezokolicznika. Savoir znaczy wiedzieć, za to vivre znaczy po prostu żyć. Stąd savoir-vivre przetłumaczyć można jako sztuka życia. Wzięte razem, tworzą popularny splot słów, który można rozumieć jako: 1 – znajomość obyczajów i form towarzyskich, reguł grzeczności; 2 – umiejętność postępowania w życiu i radzenia sobie w różnych trudnych sytuacjach.
2
2. Nakrywanie, podawanie do stołu i jedzenie
Zasady używania sztućców
Zarówno występując w roli gospodarza jak i gościa przyjęcia, powinniśmy poznać, niełatwą jak się okazuje, sztukę posługiwania się sztućcami. Unikniemy w ten sposób wielu niezręczności. Planując uroczystą kolację, przyjęcie czy nawet zwyczajne spotkanie imieninowe, musimy przestrzegać pewnych standardów.
Pamiętajmy o odpowiednim rozłożeniu łyżek, noży i widelców:
· po prawej stronie układamy noże i łyżki, natomiast z lewej widelce;
· jeśli nasze przyjęcie zamierzamy zainicjować zupą, to pierwsza z prawej strony talerza powinna leżeć łyżka;
· noże układamy ostrzem zwróconym w lewą stronę;
· łyżki i widelce kładziemy grzbietami w dół;
· sztućce do deseru układamy za talerzem podstawowym;
· mała łyżeczka powinna znajdować się nad widelczykiem;
· przy czym rączka łyżeczki powinna znajdować się po prawej stronie, a widelczyka po lewej.
Wszystkie sztućce rozłożone na stole powinny pochodzić z jednego kompletu. Układamy je wokół talerza podstawowego według kolejności użycia, rozpoczynając od zewnętrznej strony w kierunku talerza. Przy rozkładaniu powinniśmy zachować stały odstęp sztućców (jeden centymetr) od talerza podstawowego, krawędzi stołu oraz między sobą.
Posługując się sztućcami powinniśmy pamiętać o tym, że:
· łyżka i widelec to jedyne sztućce, które służą do nakładania potraw, a także do wkładania kęsów do ust;
· nóż z kolei służy do krojenia potraw i do pomocy w nabieraniu jedzenia na widelec;
· raz wzięte w ręce sztućce ze stołu, nie mogą już na to miejsce powrócić, ani nawet opierać się częściowo o stół;
· jeśli przerywamy na chwilę posiłek to nóż i widelec krzyżujemy na talerzu, tak aby nóż leżał zwrócony ostrzem w lewo, a widelec nad nożem, grzbietem w dół lub w górę;
· jeśli przerywamy jedzenie zupy, to łyżka powinna pozostać w naczyniu;
· natomiast, gdy skończymy ją jeść łyżkę powinniśmy odłożyć na talerz, który stanowi podstawkę głębokiego talerza lub filiżanki, w których zupa została zaserwowana;
· z kolei po zakończeniu jedzenia widelcem i nożem, sztućce kładziemy równolegle, trzonkami skierowanymi w prawą stronę tak, aby tworzyły z krawędzią stołu kąt 45 stopni;
· łyżeczka do kawy i herbaty ma swoje miejsce na spodku, nie ma znaczenia czy napój jest nalany, czy jeszcze nie. Zostawienie łyżeczki w filiżance lub oparcie jej o spodek i stół jest sprzeczne z zasadami savoir-vivre’u.
Umiejętne posługiwanie się sztućcami ułatwia wzajemne rozumienie się z kelnerem, któremu bez słów możemy zakomunikować, że posiłku jeszcze nie skończyliśmy, chcemy, żeby zabrał już nasz talerz, albo prosimy o dokładkę. Jesteśmy również pewni, że nikt przed zakończeniem posiłku nam go nie zabierze. Znajomość sztuki używania sztućców sprawi, że przy bardziej wyszukanym i złożonym menu nie będziemy rozglądać się błędnym wzrokiem po stole i podpatrywać jakich sztućców w danym momencie używa nasz sąsiad ze stolika. 3
1. Po zajęciu miejsca przy swoim stoliku, odkładamy wizytówkę z nazwiskiem na bok.
2. Przed rozpoczęciem jedzenia rozkładamy sobie na kolanach płócienną serwetkę, która leży obok talerza. Uchroni ona naszą garderobę przed poplamieniem.
3. Płóciennej serwetki używamy również do wytarcia rąk i ust.
4. Jeśli na stole nie podano płóciennych serwetek, usta możemy wytrzeć papierowymi.
5. Po zakończonym posiłku serwetkę płócienną odkładamy po lewej stronie swojego talerza (lekko zmiętą), a serwetki papierowe wrzucamy do popielniczki, albo zostawiamy na swoim pustym talerzu.
6. Siedzimy wygodnie, pewnie i ładnie. Nie zakładamy nogę na nogę, nie podpieramy głowy.
7. Kiedy nakładamy na talerz musimy pamiętać o umiarze choćby nawet postawiono przed nami najlepsze potrawy świata. Zbyt duża porcja będzie przyciągała uwagę innych biesiadników i powodowała pobłażliwe uśmieszki.
8. Bierzemy najpierw sztućce, które znajdują się najdalej od talerza. Sztućce są bowiem ułożone w kolejności od zewnątrz do wewnątrz.
9. Staramy się jeść wolno i małymi kęsami.
10. Elementarną sprawą jest także zachowanie ciszy podczas jedzenia, unikamy mlaskania i siorbania.
11. Na talerzu utrzymujemy porządek, nie rozrzucając potrawy, ani nie rozgniatając jej składników.
12. Łokcie trzymamy poza stołem, ręce trzymamy powyżej przegubu dłoni.
13. Spożywając posiłek nie pochylamy głowy zbyt nisko nad talerzem, powinniśmy siedzieć prosto, podając sztućcami kęsy do ust.
14. Nie wznosimy toastów podczas dań głównych.
15. Kieliszki z winem trzymamy za nóżkę, a nie za kielich.
16. Nie poprawiamy włosów, ani nie przeglądamy się w lusterku kiedy siedzimy przy stole.
4
Oprócz tych ogólnych zasad dobrego zachowania przy stole, savoir-vivre daje również szczegółowe rady, jak jeść określone potrawy i produkty spożywcze. Kulturalny człowiek powinien znać przynajmniej niektóre z nich.
Chleb/bułkiJeśli jesteśmy na uroczystym śniadaniu i samodzielnie przyrządzamy sobie kanapkę, to kładziemy ją na talerz, kroimy za pomocą widelca i noża, zjadając małe kęsy. Kiedy natomiast chleb serwowany jest jako dodatek do zup. Bierzemy kromkę w rękę, przełamujemy ją na pół, po czym odłamujemy mniejsze kęsy i zjadamy. Należy pamiętać , że podczas przyjęć nie powinniśmy odgryzać kęsów, ani kłaść ułamanych części chleba na talerz. Nie przystoi również maczanie kawałków chleba w sosach. Trzeba się od tego powstrzymać.
CytrynyCytrynę na rybie lub befsztyku wyciskamy za pomocą sztućców i odkładamy na brzeg talerza. Jeśli jednak cytryna nie jest pokrojona w plasterki, ale podana w postaci ósemek, możemy ją wycisnąć ręką. Jeśli z kolei chcemy wypić herbatę z cytryną, to wrzucamy do niej cytrynę obraną ze skórki i delikatnie wyciskamyją łyżeczką .
ZiemniakiPrawidłowe jedzenie ziemniaków wyklucza krojenie ich nożem. Kartofel jest „zaprzyjaźniony” z widelcem i tylko jemu pozwala się rozdrobnić na mniejsze kawałki.
DróbNiestety podczas oficjalnych spotkań nie przystoi jeść udko kurczaka ręką, jak wygodne by to nie było. W ruch musi pójść zarówno nóż jak i widelec. Jednak w gronie najbliższych znajomych, czy na grillu nikt nie będzie się przejmował sztućcami.
JajkaSerwowane na śniadanie jajka na miękko jemy małą łyżeczką. Podajemy je w specjalnym kieliszku do jajek i kładziemy na talerzyku. Takie podanie ułatwia nam posiłek i zapobiega ubrudzeniu. Pamiętajmy też o soli, nie bierzemy jej w ręce, ale nabieramy łyżeczką. Wcześniej musimy nasypać ją sobie na krawędzi talerzyka.
WędlinaPodaną na półmisku wędlinę nakładamy w umiarkowanych ilościach na swój talerz. Jemy nożem i widelcem. Jeżeli musimy obrać ją ze skóry, robimy to za pomocą sztućców, nigdy palcami.
KawiorKawior nakładamy sobie na talerzyk łyżeczką, jemy natomiast widelcem do ryby. Na kawior wyciskamy sok z cytryny i zjadamy go z posmarowanym masłem pieczywem.
ZupaZupy zazwyczaj jemy łyżką (wyjątek np. barszcz czerwony), trzymając lewą ręką za uszko filiżanki. Jeśli zupa podana jest w talerzu, to pod koniec jedzenia nie przechylamy talerza, resztę starawy pozostawiamy w naczyniu. Nie dmuchamy na łyżkę, ani nie mieszamy w zupie łyżką, cierpliwie czekamy, aż zupa ostygnie.
SpaghettiNawijamy kilka nitek na widelec. W Polsce przyjęło się jednak jedzenie łyżką i widelcem, ale jeśli nie chcemy mieć problemów z jedzeniem spaghetti w restauracji włoskiej czy za granicą, lepiej od razu nauczyć się je jeść wyłącznie widelcem. 5
Wszelkie napoje bez wyjątków nalewamy z prawej strony gościa, prawą ręką. Postępujemy tak, gdyż kieliszki i szklanki zawsze ustawione są na stole z prawej strony talerzy. Nalewając płyny pamiętajmy, aby nie opierać szyjki butelki o kieliszki, czy dzbanka o krawędź szklanki. Naczynia, z których nalewamy napoje powinniśmy delikatnie unosić nad tymi, do których nalewamy.
Nieco inaczej musimy jednak postąpić, kiedy nalewamy szampana lub wino musujące. Wówczas butelkę podnosimy nieco wyżej niż zazwyczaj - około 10 cm nad kieliszkiem. Ponadto ponieważ trunki te bardzo się pienią, nalewamy je dwuetapowo – najpierw odrobinę, a później dopełniamy resztę. Wina niemusujące nalewamy za jednym zamachem.
Pamiętajmy jednak, że wino czerwone nalewamy delikatnie, łapiąc za szyjkę butelki i unosząc ją tuż nad krawędzią kieliszka. Postępujemy tak, aby osad z dna butelki nie poruszył się. Nie wlewamy jednak win po krawędzie kieliszka, tylko mniej więcej 2/3 naczynia. Z kolei wódką i likierem napełniamy naczynia niemal po brzegi, szklanki do napojów powyżej połowy, a koniak zakrywając tylko dno kieliszka.
Wino powinniśmy pić małymi łyczkami i pomału, trzymając kieliszek za nóżkę, a nie za kielich. Szczególnie istotna jest ta rada gdy pijemy wina schłodzone, wówczas rozgrzane dłonie niepotrzebnie będą podwyższały temperaturę trunku, ujmując jego walorom smakowym. Małymi łyczkami spożywamy też koniak i brandy. Nasz narodowy trunek natomiast pijemy jednym haustem. Nie musimy jednak za jednym razem wypijać całej porcji. Zwłaszcza panie piją wódkę na dwa lub trzy razy i nie popełniają w tym momencie uchybienia.
pikej3636