Polityka Zagraniczna RP- prowadzi ją rząd, a w szczególności minister spraw zagranicznych. Rząd prowadzi negocjacje z państwami, zawiera najważniejsze umowy międzynarodowe, prezydent mianuje ambasadorów, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, w latach 90. Najważniejsze było dostanie się do NATO i UE, Grupa Wyszehradzka (Czechy, Węgry, Słowacja), Trójkąt Weimarski (Polska, Francja, Niemcy), ważne jest te z zacieśnianie współpracy z Ukrainą i krajami bałtyckimi m.in. Litwą, więzy euroatlantyckie (Stany), organizacje: ONZ, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Rada Europy, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)
Ambasadorzy – reprezentowanie ojczyzny, zbieranie informacji o państwie ich przyjmującym, prowadzenie rozmów i negocjacji, rozwijanie współpracy. Ambasador to przełożony dyplomatów, ambasada znajduje się w stolicy – służba dyplomatyczna. Konsul – wydaje wizy i paszporty, pomaga prawnie i wrócić do kraju, udziela ślubów, konsulat (konsul generalny) lub wydział konsularny
Stosunki z sąsiadami: Czechy i Słowacja – dobre, Litwa – dobre, choć problemy z polską mniejszością narodową, Niemcy – strategiczny partner, ok, choć spór o budowę rurociągu bałtyckiego, Ukraina – ok, Polska popiera jej europejskie aspiracje, Rosja – chłodne, Białoruś – chłodne, brak przestrzegania demokracji, złe traktowanie polskich mniejszości
Bezpieczeństwo zewnętrzne – polityka zagraniczna + siły zbrojne, polityka obronna nastawiona na obronę, zasada cywilnej kontroli nad armią, prezydent zwierzchnik sił zbrojnych, wojskiem zajmuje się minister obrony narodowej, na wysłanie żołnierzy za granicę musi się zgodzić parlament, przynależność do NATO, armia zawodowa, udział w misjach pokojowych Na rzecz zbiorowego bezpieczeństwa.
Misja pokojowa – wspólna akcja o charakterze militarnym wielu państw w celu przywrócenia pokoju albo zażegnania groźby jego naruszenia. Najczęściej na podstawie mandatu NATO (kiedyś ONZ). Misje mają charakter rozjemczy, na celu ustabilizowanie sytuacji, niektóre misje: misja pokojowa NATO w Afganistanie: wsparcie władz i zwalczanie terrorystów; misja stabilizacyjna w Iraku – wsparcie wojsk amerykańskich po obaleniu Saddama Husajna, misja ONZ w Syrii i Libanie – utrzymanie pokoju na wzgórzach Golan, misja sił pokojowych Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie – ochrona ludności cywilnej, utrzymanie pokoju, misja NATO w Kosowie – ochrona ludności cywilnej i utrzymanie pokoju, misja sił pokojowych UE w Kongo – umożliwienie przeprowadzenia wyborów, misja ONZ w Czadzie – zabezpieczenie konwojów z pomocą humanitarną
Wraz z początkiem „zimnej wojny: narastało poczucie niebezpieczeństwa ze strony ZSSR. 1949 – traktat waszyngtoński (Be-ne-lux, gb, fr, usa, wł, port, dan, isl, norw) – pragnienie pokojowego współżycia ze wszystkimi, wola obrony przed agresorami i natychmiastową pomoc militarną, Sojusz Północnoatlantycki (NATO), dołączyły Gr, Tur, RNF, hiszp, zrezygnowałą fr, 1949-1989 NATO skuteczne, bo stany gotowe były urzyć broni nuklearnej, co gwarantowało stabilizację sytuacji w E. 1999 dołącza pol, węg, czch - państwa z pod radzieckich wpływów, 2004 – lit, łot, est, słow, słowe, buł, rum, trzeba unowocześnić uzbrojenie, zwiększyć liczbę oficerów, zreformować strukturę dowodzenia,
Władze NATO – 1. Rada Atlantycka – przedst. Państw członkowskich oraz inst NATO, rozstrzyga sprawy organ i progr, zbiera się dwa razy roku, 2. Rada Stałych Przedstawicieli – organ konsultacyjny sojuszu, doradza o polityce wojskowej i obronie cywilnej, wpływ na budżet, sekretarz generalny przewodniczy obradom, cywil, 3. Komitet Wojskowy – swłzefowie sztabów wojsk państw członkowskich, odpowiada przed 1) za politykę wojskową, 4. Wojskowy Komitet Sztabowy – organ wykonawczy 3)
Integracja – uznano, że gospodarka przyczyni się do zjednoczenia, 1952 – Europejska Wspólnota Węgla i Stali EWWiS (1951 – traktat paryski) ben-ne-lux, fr, wł, niem, współpraca w korzystaniu z surowców, 1957 – traktaty Rzymskie -> 1958 – z Europejska Wspólnota Gospodarcza EWG, Europejsk Wspólnota Energii Atomowej, EWG – klucz do sukcesu, wspólna polityka ceł, rolnictwa, transportu, swobodnego przepływu kapitału i siły roboczej, chcieli wspólny rynek, + Dan, Irl, GB, gr, hiszp., port, powołano Parlament Europejski (pierwsze wybory 1979), traktat Maastricht 1992 – powołał UE, wspólna polityka, gospodarka i obrona, sprawiedliwość, ustanowił obywatelstwo unijne i drogę do unii walutowej, 1995 –Sze, finl, aust, 2000 – traktat z Nicei struktura organów UE, nowy podział głosów, 2004 – pol, cypr, czechy, est, lit, łot, słowx2, węg, 2007 – buł, rum, traktat konstytucyjny - ? jeszcze więcej państw czy nie?, podpisany w 2004, nie wszedł w życie, refernedum w fr i hol, 2009 – traktat lizboński wszedł w życie, 2007 podpisany
Rynek krajów UE – wolny przepływ,– towarów, usług, pieniądza, osób Maastrich – wspólna polityka zagraniczna, unia monetarna, poszerzyć współpracę w sprawiedliwości, spraw wew i bezpieczeństwa, obywatelstwo unijne = prawo do swobodnego poruszania się i przebywania, głosowania i kandydowania, ochrony, zgłaszanie petycji i skarg Unia gospodarcza – pełne otwarcie granic dla przepływu towarów i kapitału, zwięsza konkurencję między firmami, co prowadzi do obniżenia kosztów, obniżenia cen, Zasada solidarności - pieniądze, zasada pomocniczości
Traktat lizboński – ściślejsza współpraca, zwiększenie roli parlamentu europejskiego, stworzenie przewodniczącego rady europejskiej, wysokiego przedstawiciela ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, ograniczony zakres stosowania zasady jednomyślności, system głosowania oparty na podwójnej większości 55% państw członkowskich reprezentujących 65% obywateli, zmiejsza liczbę komisarzy o 2/3 i wprowadza rotację tych stanowiski po 2014, karta praw podstawowych, strafa schengen
Rada Eurpejska – najwyższy oragan, głowne kierunki polityki, szefowie państw lub rządów oraz przewodniczący rady i komisji europejskiej, posiedzenie 2 lub 3 razy w roku Rada (Unii Europejskiej) – organ decyzyjny, przedstawiciele rządów, podejmuje decyzję na pdstw przedkładanych jej przez komisję i po konsultacji z parlamentem europejskim, większość głosów, lecz czasami jednomyślność, przewodniczący rady co 6 msc Komisja Europejska – organ wykonawczy, 27 komisarzy na 5 lat, nadzór nad przestrzeganiem postanowień, traktatów, wysuwaniem projektów aktów prawnych unii (rozporządzenia, dyrektywy), zapewnienie ich realizacji, siedziba w Brukseli, Parlament Europejski – 736 posłów na 5 lat przez obywateli unii, reprezentują 7 ponadnarodowych frakcji politycznych, na co dzień pracują w 20 komisjach w Brukseli, tygodniowe sesje plenarne raz w miesiącu w Strasburgu, zatwierdza budżet, kontroluje pracę komisji, podejmuje inicjatywy ustawodawcze, zatwierdza nowe wnioski o przystąpienie do unii oraz układy stowarzyszeniowe i umowy handlowe z krajami trzecimi, prawo rozwiązania komisji, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – obejmuje trybunał sprawiedliwości i inne sądy, najwyższy organ sądowy unii, 27 sędziów po jednym z każdego państwa oraz rzeczników generalnych – kadencja 6 lat, orzeka o zgodności aktów prawnych wydanych przez organy unii i państw członkowskich z prawem wspólnotowym, rozstrzyga spory między państwami unii Źródła finansowe unii: składka członkowska, cła – unijny budżet, perspektywa finansowa na 7 lat, przeznaczane na ochronę i zarządzanie zasobami naturalnymi, np. wspólna polityka rolna, działania na rzecz konkurencyjności i spójności, fundusze mają umożliwić przyspieszenie wzrostu gospodarczego i ograniczenie bezrobocia, 2010 walka z kryzysem 2/3, potrzebne inwestycje w infrastrukturę i edukację, finansowanie programów związanych z aktywnością obywatelską, bezpieczeństwem, sprawiedliwością i kulturą, pomoc humanitarna i rozwojowa, fundusze unii: Europejski fundusz rozwoju regionalnego, europejski fundusz społeczny, fundusz spójności,
Region – wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar, odróżniający się w pewien sposób od terenów przyległych, czynniki decydujące o specyfice: położenie geograficzne, odrębność językowa, religijna bądź etniczna zamieszkującej region społeczności, tożsamość regionu – kształtuje odmienna tradycja, kultura, obyczaje, regionalizacja – duże, zdolne do samodzielnego funkcjonowania społeczności, które dysponują istotnymi kompetencjami samorządowymi, w Polsce województwa, po 1945 zrobiły się fajne regiony, dla ue polityka regionalna odgrywa bardzo dużą rolę, finansowe wspieranienie słabszych i biedniejszych obszarów, ma to znaczenie dal spójności unii, euroregion – obszar obejmujący części dwu lub więcej sąsiadujących ze sobą państw, organizacja ponadgraniczna, powołana formalną umową przez władze samorządowe, celem jest rozwiązanie wspólnotowych problemów – ekologicznych, gospodarczych
loralie