Zakład Chemii Fizycznej
Laboratorium Studenckie
Wyznaczanie składu stechiometrycznego związków kompleksowych .
Aleksandra Połóg
Emil Cyraniak
Technologia Chemiczna rok III grupa I
Wstęp:
Teoria pola ligandów zakłada, że jon centralny - najczęściej kation - otoczony jest przez podstawniki tzw. ligandy związane z nim wiązaniem koordynacyjnym. Przykładem związków kompleksowych mogą być połączenia miedzi. Zewnętrzną strukturę elektronową miedzi w stanie podstawowym można zapisać : 3d104s1 a jonu miedzi Cu+2 3d9. W izolowanym atomie miedzi wszystkie pięć orbitali d mają taką samą energię. W kompleksie - pod wpływem pola ligandów orbitale d rozszczepiają się na dwie grupy. Przejście elektronów z niższej grupy do wyższej tzw. przejście d - d (wymaga pewnego nakładu energii np. kwantu promieniowania widzialnego). Wielkość rozszczepienia zależy od rodzaju ligandu Ponieważ orbitale d nie mają symetrii sferycznej, dlatego kompleksy miedzi mają określoną strukturę przestrzenną, Jest to struktura wydłużonego oktaedru. Stosowana w ćwiczeniu ctylenodwuamina ma dwie grupy funkcyjne i tworzy z miedzią połączenia chelatowe.
Przy określaniu składu stechiometrycznego kompleksów zakłada się, że z wyjściowych substancji M i L przy różnych stosunkach molowych powstaje kompleks MLn zgodnie z reakcją:
M + nL « MLn [1]
Jedną z metod wyznaczania składu związków kompleksowych jest metoda zmian ciągłych Joba. W metodzie tej mierzy się ekstynkcję (lub inną wielkość fizykochemiczną) serii roztworów substancji M i L, w których całkowita suma stężeń obu składników jest stała cM + cL =cK, przy tym stosunek stężeń zmienia się
gdzie x - ułamek molowy składnika M.
cM = x cK [3]
cL = (1-x)cK [4]
W serii roztworów ułamek molowy x zmienia się od zera do jedności. Dla stężeń równowagowych M i L z bilansu stechiometrycznego wynika
[M] = x cK- [MLn] [5]
[L] =(1- x) cK-n [MLn] [6]
Stężenie kompleksu [MLn] zmienia się wraz ze zmianą składu roztworów, a więc i z wartością x. Dla granicznych wartości x, tj. 0 i l , stężenie kompleksu równa się zeru. Zależność między [M], [L] i [MLn] jest określona stałą trwałości kompleksu MLn
Po podstawieniu [M] i [L] z równań (3) i (4) można otrzymać zależność między [MLn] i x:
[MLn] = bn(xcK- [MLn]){(1-x)cK - n[MLn]}n [8]
Można wykazać, że wyrażenie to ma maksimum dla funkcji [MLn] = f(x) w punkcie, w którym
Wartość n można więc znaleźć jako maksimum wartości funkcji określającej zależność równowagowego stężenia kompleksu od wartości x; w naszym przypadku jest to zależność ekstynkcji roztworu od wartości stężenia wyrażonego w ułamkach molowych x. Przy tym zakłada się, że pomiar jest wykonany przy długości fali, przy której absorbują światło tylko cząsteczki kompleksu MLn. Jeżeli składnik M i L mają własną absorpcję zamiast ekstynkcji E stosuje się skorygowaną funkcję Joba Y.
Praktycznie funkcję Y == f(x) nanosi się tak , że od mierzonej ekstynkcji odejmuje się ekstynkcję ligandu L i jonu centralnego M. W naszym przypadku, w badanym zakresie długości fali, ligand nie absorbuje światła.
Jeżeli w roztworze tworzy się tylko jeden kompleks, stosunek (l-x)/x jest liczbą całkowitą i wartość xmax różnych długości fali się nie zmienia. Im kompleks jest trwalszy, tym maksimum jest ostrzejsze.
Opracowanie wyników:
W tabeli zestawiono wyniki pomiarów .
Lp.
Objętość roztworu (ml)
Uł. mol.
CuSO4
xCuSO4
en
550nm
560nm
570nm
580nm
590nm
600nm
610nm
1
9
0,1
0,415
0,411
0,390
0,373
0,355
0,325
0,280
2
8
0,2
0,820
0,810
0,782
0,743
0,695
0,630
0,560
3
7
0,3
seterah