Sprawozdanie z wykonania ćwiczenia nr 15:
„Eksces objętości molowej w układzie woda - metanol.”
APARATURA I URZĄDZENIA:
waga analityczna
suszarka
ultratermostat
2 piknometry
2 pipety o poj. 25 ml
ODCZYNNIKI:
roztwory metanol – woda o zawartości metanolu :
0.2, 0.4,0.5 0.6 i 0.8 ułamka molowego
aceton cz. (do przemywania piknometrów)
WSTĘP:
Roztwory rzeczywiste, we wszystkich stanach skupienia, nie spełniają równań słusznych dla układów rzeczywistych. aby tę trudność usunąć, wprowadza się pojęcie aktywności zaproponowane przez Lewisa i Randalla.
Aktywność pewnej substancji, w określonych warunkach, będzie to liczba, która podstawiona do dowolnego równania stanu doskonałego, zamiast wartości liczbowej jakiejś, dającej się zmierzyć własności danej substancji, spełni wraz z pozostałymi parametrami to równanie.
Jedną z najważniejszych funkcji w termodynamice chemicznej jest entalpia swobodna (potencjał termodynamiczny).
Potencjał chemiczny roztworu doskonałego wyraża się wzorem :
mdi = m0i (T,p) + RTlnxi
gdzie : mdi – potencjał chemiczny składnika i w roztworze doskonałym
m0i – potencjał standardowy ( potencjał chemiczny czystego składnika i)
xi – ułamek molowy
R – stała gazowa
T – temperatura bezwzględna
Równanie to można przystosować do mieszanin rzeczywistych wprowadzając zamiast xi aktywność składnika – ai, nazywaną aktywnością ułamkową lub aktywnością wyprowadzoną z ułamka molowego.
mi = m0i (T,p) + Rtlnai
Równanie to definiuje aktywność :
lnai = mi - m0i (T,p) / RT
Aktywność jest wielkością bezwymiarowa, jest ona funkcją temperatury, ciśnienia i składu roztworu.
Wygodnie jest wprowadzić współczynnik aktywności g zdefiniowany równaniem :
gi = ai / xi
Związek współczynnika aktywności z potencjałem chemicznym w roztworze rzeczywistym mi i doskonałym mdi jest następujący :
RTlngi = mi - mid
Funkcje termodynamiczne dla całego roztworu możemy uzyskać z ogólnej zależności :
z = S ni Zi
gdzie z – jest jedną z funkcji ekstensywnych
Funkcje mieszania dla roztworu definiujemy ogólnym równaniem :
zm = z - S ni Zio T,p = const.
Oprócz termodynamicznych funkcji mieszania opisujących własności roztworów ciekłych, wyróżniamy dużą grupę funkcji termodynamicznych, które nazywamy funkcjami nadmiaru (ekscesu).
Nadmiar danej funkcji z oznaczamy jako zE i określamy następująco :
zE = zm – zm,d
gdzie : zm – termodynamiczna funkcja mieszania danego roztworu
zm,d – funkcja mieszania tego roztworu traktowanego jako roztwór doskonały
Jeżeli roztwór jest doskonały, wtedy :
zE = 0
Jak więc widać, funkcje nadmiaru charakteryzują odchylenia danego roztworu od roztworu doskonałego. Możemy je stosować zarówno do roztworów doskonałych rozcieńczonych jak i do roztworów doskonałych stężonych.
PRZEBIEG POMIARÓW:
Gęstość roztworów wodnych metanolu wyznacza się metodą piknometryczną. Przed przystąpieniem do pomiarów należy piknometry dokładnie wymyć wodą, a następnie acetonem, po czym osuszyć suszarką. Włączyć ultratermostat i ustawić temperaturę 25oC. Przed napełnieniem wodą sprawdzamy wagę piknometru do czwartego miejsca po przecinku. Po dokładnym zważeniu próżnego piknometru należy go napełnić wodą redestylowaną aż po brzegi, potem zamknąć zatyczką. Należy zwrócić uwagę, aby na ściankach piknometru nie pozostały pęcherzyki powietrza. Następnie umieszcza się piknometry w ultratermostacie, w temperaturze 25ºC. Po upływie około 10 min. należy wyjąć oba piknometry, obetrzeć je dokładnie suchą bibułą i sprawdzić, czy ciecz wypełnia całą rurkę kapilarną zatyczki. Podczas osuszania piknometru należy uważać , aby nie zagrzewać go w dłoni !!! Następnie waży się piknometr (m ). Różnica mas piknometru napełnionego wodą i piknometru próżnego określa masę wody zawartej w piknometrze w danej temperaturze (mw –mo ). Skąd na podstawie tabel podających zależność gęstości wody od temperatury znajduje się objętość piknometru.
Ułamek molowy CH3OH w roztworze x2
Masa piknometru z roztworem
pom. I
pom. II
¾
g
0,0
13,5867
13,5943
0,2
13,3261
13,3516
0,4
13,1196
13,1324
0,5
13,0043
13,0256
0,6
12,8962
12,9160
0,8
12,7015
12,7123
Masa piknometru mo
8,4803
8,4824
gdzie:
mw - masa piknometru z wodą
mo - masa próżnego piknometru
dw - gęstość wody w temperaturze pomiaru
Analogicznie postępuje się przy pomiarze gęstości roztworów woda-metanol, prowadząc równoległe dwa pomiary z tą samą cieczą. Gęstość oblicza się z zależności:
mi- masa piknometru z metanolem lub badanym roztworem
...
seterah