Maria Chrapkowska 07.12.2009 r.
SKAŁY OKRUCHOWE
Klasyfikacja skał okruchowych
frakcja
nazwa składników
skała
wymiary
luźna
zwięzła
psefitowa
blok, głaz
blokowisko, głazowisko
>100mm
okruch, otoczak
gruz, żwir
brekcja, zlepieniec
2-100mm
psamitowa
ziarno
piasek
piaskowiec
0,1-2mm
aleurytowa
muł, pył
mułowiec
0,002-0,1mm
pelitowa
ił
iłowec
<0,002mm
Spoiwo
Skała okruchowa zwięzła składa się z 2 składników: ziaren i spoiwa (substancja cementująca składniki skały okruchowej). Ze względu na charakter spoiwa wyróżnia się:
-spoiwo właściwe – strącone chemicznie w przestrzeniach między ziarnowych,
-spoiwo detrytyczne – mające charakter masy wypełniającej (matrix), która jest złożona z drobnoziarnistego materiału,
-spoiwo chemiczno-detrytyczne – w chemicznym spoiwie znajduje się pewna ilość materiału detrytycznego, nazywanego matriks.
Najczęściej spotyka się spoiwa ilaste, margliste, węglanowe (kalcytowe, dolomitowe, syderytowe), glaukonitowe, anhydrytowe, gipsowe, halitowe, krzemionkowe (opalowe). Częste są spoiwa mieszane.
Klasyfikacja skał piaszczystych ze względu na obecność elementów <0,01mm
aenity <15%
waki 15-50%
mułowce >50%
Własności optyczne wybranych minerałów
GIPS
bezbarwny
ziarna ksenomorficzne, niekiedy listewkowe, soczewkowe
doskonała łupliwość w jednym kierunku
relief niski (–)
dwójłomność 0,009-0,010 (szare barwy interferencyjne)
częste zbliźniaczenia pojedyncze i wielokrotne
ściemnianie światła skośne
KALCYT
ziarna ksenomorficzne
doskonała łupliwość w trzech kierunkach – romboedryczna
relief zmienny (od – do +)
dwójłomność 0,172 (bardzo wysokie barwy interferencyjne)
w skałach osadowych rzadko zbliźniaczony wielokrotnie (w postaci prążków polisyntetycznych, krzyzujących się ukośniezgodnie z dłuższą przekątną rombów łupliwości)
ściemnia światło skośnie w stosunku do łupliwości
KAOLINIT
ziarna pokroju płytkowym, częste agregaty kolumnowe, robakowate i wachlarzowate
relief niski (+), łupliwość doskonała (001)
dwójłomność 0,006 (szare barwy interferencyjne)
ściemnia światło prawie prosto
GLAUKONIT
zielony
drobnoblaszkowy, tworzy zaokrąglone agregaty
relief średni (+)
dwójłomność 0,014-0,030 (barwy interferencyjne maskowane przez zielone zabarwienie)
łupliwość doskonała (001)
M_rycha