Strona2
1. Podstawy diagnostyki laboratoryjnej
Diagnostyka laboratoryjna:
Aby racjonalnie wykorzystać informacje dostarczane przez diagnostykę lekarz powinien posiadać podstawową wiedzę z zakresu:
Racjonalna Diagnostyka Laboratoryjna:
o Stosowanie właściwych metod diagnostycznych (badania powinny się uzupełniać a nie powielać)
o Interpretowanie wszystkich wyników
o nie zlecanie badań diagnostycznych przed zakończeniem pełnego badania lekarskiego
Diagnostyka Laboratoryjna- fazy:
Ø Faza Przedanalityczna
o Rodzaje próbek:
§ krew
§ mocz
§ płyn mózgowo-rdzeniowy
§ punktaty
§ ślina
§ kał
§ rozmazy
o Dezynfekcja skóry
o Pobieranie próbek
o Transport próbek
Ø Możliwość popełnienia błędu w fazie przedanalitycznej
o Czynniki wpływające zmieniające się w krótkim czasie:
§ Błąd przy przygotowaniu chorego
§ Czas pobrania w przebiegu choroby
§ Hemoliza wywołana sztucznie
§ Zbyt późne oddzielenie surowicy
§ Metabolizm in vitro
§ Niedostateczne wymieszanie próbek
§ Zanieczyszczenie próbek
§ Rozcieńczenie
§ Niewłaściwy rodzaj próbki
§ Transport i przechowywanie
§ Używki, leki, choroba
§ Wysiłek fizyczny, stres
o Czynniki wpływające nie zmieniające się lub utrzymujące się długotrwale:
§ Wiek, płeć
§ Faza cyklu miesięcznego, ciąża
§ Masa, powierzchnia ciała
§ Pochodzenie etniczne
o Czynniki zakłócające:
§ Hemoliza, żółtaczka, lipemia
§ Probówki wirówkowe z żelem
§ Leki
§ Przeciwciała heterogenne i autoprzeciwciała
§ Nadmiar antygenu, reakcje krzyżowe i brak swoistości
§ Zużycie substratu
Ø Faza analityczna:
o Dokładność
§ Absolutna
§ Porównywalna
§ Ograniczona przez metodę
o Precyzja
§ Odchylenie standardowe (SD)
§ Współczynnik zmienności (CV)
o Zapewnienie jakości- kontrola jakości
Ø Faza postanalityczna- Interpretacja wyników
o Zakresy referencyjna
o Czułość i swoistość
o Wartość predykcyjna
o Częstość występowania choroby i wskazania do badań
o Krytyczna różnica
o Wiarygodność
§ Wartości skrajne
§ Konstelacje wyników
§ Kontrola przebiegu, porównanie z poprzednim wynikiem
§ Wyniki oczekiwane w odniesieniu do choroby
o Wybór badań i interpretacja
Ø Znajomość kosztów:
o Zależność między kosztami a korzyściami
§ Znaczenie ustalenia rozpoznania i kontroli leczenia
§ Diagnostyka etapowa
§ „Ceny”
tamburyn