Opracowanie zagadnień egzaminacyjnych z prawa handlowego
1. Pojęcie prawa handlowego.
Jest to zespół norm regulujących organizację (ustrój) przedsiębiorców oraz stosunki zobowiązujące, powstające między nimi oraz między nimi a innymi osobami w obrocie gospodarczym zarówno wewnętrznym (krajowym) jak i międzynarodowym (w handlu zagranicznym).
Przez obrót gospodarczy należy rozumieć wymianę dóbr i usług odbywającą się głównie za pośrednictwem pieniądza a także towarzyszące tej wymianie i powstające w jej procesie stosunki prawne między jej podmiotami.
Co najmniej jeden z jego uczestników jest zobowiązany w stosunku do innych uczestników z tej racji, iż prowadzi w sposób trwały i zawodowy (profesjonalny) działalność gospodarczą (przedsiębiorstwo), a świadczenie dóbr i usług dla innych uczestników obrotu jest wynikiem tej działalności.
2. Wskaż kryteria wyodrębnienia prawa handlowego z zakresu prawa cywilnego.
Wyodrębnienie to można przeprowdzic na podstawie kryterium podmiotowego jak i kryterium przedmiotowego.
a) kryterium podmiotowe- występowanie w obrocie co najmniej jednego przedsiębiorcy, który dokonuje świadczenia (najczęściej w celach zarobkowych) w zakresie działalności prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa na rzecz innego podmiotu.
b) kryterium przedmiotowe- świadczenie to stanowi wynik jego działalności gospodarczej
Gdy mamy do czynienia z dwoma tymi czynnikami to jest to obrót gospodarczy, a normy regulujące ten obrót można nazwać prawem handlowym.
3. Wymień cechy ustawowe działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
4. Wskaż elementy przedmiotowe (ekonomiczne) działalności gospodarczej.
a) zarobkowy charakter działalności
b) gospodarczy charakter działlności
c) działalnośc wykonywana w sposób zorganizowany i trwały
5. Podaj definicję przedsiębiorcy zawartą w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej
Art. 4. 1. Przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą.
2. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.
6. Wymień cechy osoby fizycznej jako przedsiębiorcy.
a) prowadzenie działalności gospodarczej w celach zarobkowych i we własnym imieniu (zawodowa , profesjonalna)
b) posiadanie zdolności do czynności prawnych, ustawa nie stawia wymagania aby była to pełna zdolność do czynności prawnych należy więc przyjąć, że w imieniu osoby fizycznej niepełnoletniej działalność gospodarczą mogą prowadzić jej przedstawiciele ustawowi.
7. Wymień kategorie podmiotów zaliczanych ustawowo do przedsiębiorców
Są to wykonujące działalność gospodarczą w celach zarobkowych i we własnym imieniu:
a) osoby fizyczne
b) osoby prawne
c) inne jednostki organizacyjne które nie posiadają osobowości prawnej jednak przepisy prawa przyznają im zdolność prawną
8. Wymień formy koncentracji gospodarczej przedsiębiorców.
a) Koncern- związek prawnie samodzielnych przedsiębiorstw pod jednym kierownictwem, decydującym o kierunku działalności gospodarczej. Wyróżnia się
- koncerny podporządkowujące- kierownictwo nad koncernem sprawuje przedsiębiorstwo, które uzyskało kontrolę nad pozostałymi przedsiębiorstwami zgrupowanymi w koncernie
- koncerny równorzędne- kierownictwo sprawuje wspólny dla całego koncernu organ powoływany w drodze porozumienia między przedsiębiorstwami zgrupowanymi w koncernie
b) Trust- podobny do koncernu, w prawie anglosaskim uważany za jego synonim. Niekiedy przyjmuje się nawet, że jest to najwyżej rozwinięta forma koncernu, w której dochodzi do takiej koncentracji gospodarczej, iż zgrupowane w nim przedsiębiorstwa tracą swoja prawna i gospodarczą niezależność i samodzielność we wszystkich lub określonych dziedzinach zbytu lub produkcji.
c) Kartel- porozumienie gospodarcze prawnie samodzielnych przedsiębiorstw, które ma na celu uzgodnienie działania na rynku np. co do minimalnej ceny sprzedaży (kartel cenowy), czy limitu produkcji (kartel kontyngentowy).
Szczególnym rodzajem kartelu jest syndykat, który polega na tym, że wchodzące w jego skład przedsiębiorstwa tworzą w drodze porozumienia wspólne biuro zakupu lub sprzedaży.
Kartel i syndykat ma na celu faktyczne ograniczenie konkurencji dlatego stał się przedmiotem regulacji prawnej w związku ze zwalczaniem praktyk monopolistycznych.
Kartel może być
- spółka prawa cywilnego
- spółka prawa handlowego
- stanowi inna formę gospodarczego współdziałania w określony sposób (np. związek, zrzeszenie, zjednoczenie)
d) Konsorcjum- porozumienie dwóch lub więcej samodzielnych przedsiębiorców, na mocy którego zobowiązują się oni do wspólnego wykonania określonego (kosztownego lub ryzykownego) przedsięwzięcia gospodarczego na rzecz określonej osoby (inwestora). Członkowie konsorcjum dzielą się zadaniami i każdy z nich wykonuje je we własnym imieniu i na własny rachunek. Wynagrodzenie dzieli się wg zasad określonych w umowie o powołaniu konsorcjum.
Może ono mieć formę spółki cywilnej, spółki handlowej, a także umowy nienazwanej.
c) Joint venture- ukształtowane w prawie anglosaskim, oznacza wspólne przedsięwzięcia i wspólne ryzyko. Często jest utożsamiane z konsorcjum jednak przez to pojęcie rozumie się realizację określonych wspólnych przedsięwzięć z udziałem podmiotów zagranicznych.
d) Inne formy koncentracji gospodarczej.
- pul (poll)- porozumienie niezależnych przedsiębiorstw w sprawie wspólnego gromadzenia i podziału zysku wg określonych zasad. Jest to szczególna odmiana kartelu.
- konglomerat- luźny związek kapitałowy różnorodnych przedsiębiorstw lub ich grup zorganizowanych z reguły w formie koncernu. Pozwala ona na specjalizację poszczególnych podmiotów w ramach konglomeratu oraz na minimalizowanie zmian koniunktury w poszczególnych dziedzinach gospodarki objętych konglomeratem i większą szansę przetrwania kryzysu w tych dziedzinach.
- holding- polega na centralizacji alokacji kapitału i zysków przez sprawowanie kontroli nad prawnie samodzielnymi podmiotami, którymi są z reguły spółki kapitałowe. Prowadzi to do powstania grupy spółek, z których minimum jedna jest tzw. spółką dominującą (spółka holdingowa, spółka matka), a inne są spółkami zależnymi (spółki córki, spółki filialne). Spółka dominująca posiada w spółkach zależnych albo kontrolny pakiet akcji albo możliwość powołania więcej niż połowy członków zarządu albo w inny sposób wpływa na działalność i funkcjonowanie spółki zależnej. Wyróżnia się: holding finansowy, operacyjny holding zarządzający i strategiczny holding zarządzający.
9. Wymień podstawowe systemy utrwalania danych o przedsiębiorcach.
a) ogólny system identyfikacji i klasyfikacji podmiotów gospodarki narodowej (REGON)-
b) system ewidencji przedsiębiorców
c) system rejestracji podatkowej
d) wewnętrzny system ewidencyjno informacyjny przedsiębiorstw państwowych i innych podmiotów gospodarki narodowej
e) rejestry sądowe (KRS)
f) inne
10. Jakie funkcje pełni KRS przedsiębiorców?
a) funkcja informacyjna- jest zbiorem wiarygodnych, powszechnych danych o zarejestrowanych przedsiębiorcach
b) funkcja legalizacyjna- wpis legalizuje byt przedsiębiorcy (czyli bez wpisu też istnieje, ale działa nielegalnie)
c) kreacyjno- prawna
d) konwalidacyjna (sanująca, uzdrawiająca)
11. Jakie rejestry składają się na KRS?
a) rejestr przedsiębiorców
b) rejestr stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej
c) rejestru dłużników niewypłacalnych
12. Co oznacza zwrot „firma”?
Kwestie są uregulowane w k.c
Art. 432. § 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.
§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
Art. 433. § 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.
§ 2. Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.
Art. 434. Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.
Art. 435. § 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.
§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.
§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jej śmierci - zgody jej małżonka i dzieci.
§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 432 § 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 436. Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie „oddział” ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.
Art. 437. Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.
Art. 439. § 1. Firma nie może być zbyta.
§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.
13. Jaki organ prowadzi ewidencję działalności gospodarczej osób fizycznych.
Ewidencję działalności gospodarczej prowadzi gmina właściwa dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy, a wpisu do ewidencji dokonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, który jest organem ewidencyjnym. Miejscem zamieszkania przedsiębiorcy jest miejscowość, w której przebywa przedsiębiorca z zamiarem stałego pobytu.
14. Wskaż podstawy rejestrowania przedsiębiorców w rejestrze działalności regulowanej.
Wpis wymagany tylko, gdy usługi dotyczą: usług turystycznych, organizacji profesjonalnego współzawodnictwa sportowego, organizowania polowań dla cudzoziemców w Polsce oraz polowań za granicą, wyrobu, oczyszczania, skażania lub odwadniania alkoholu etylowego, wytwarzania wyrobów tytoniowych, działalności kantorowej, prowadzenia przedsiębiorstw składowych, działalności pocztowej objętej obowiązkiem zgłoszenia, usług detektywistycznych, przechowywania dokumentacji osobowej i płacowej pracodawców, prowadzenia stacji kontroli pojazdów, prowadzenia ośrodków szkolenia kierowców, prowadzenia pracowni psychologicznych dla kandydatów na kierowców, szkolenia doradców do spraw bezpieczeństwa w przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, indywidualnej i grupowej praktyki pielęgniarek, położnych i lekarzy, organizowania kształcenia podyplomowego pielęgniarek, położnych, lekarzy i lekarzy dentystów, organizowania wyścigów konnych, obrotu materiałem siewnym, konfekcjonowania i obrotu środkami ochrony roślin, wytwarzania i magazynowania biokomponentów stosowanych w paliwach ciekłych.
15.Jakie działania składają się na proces zwany zarządzaniem spółką?
Zarządzanie spółką, czyli prowadzenie spraw spółki dotyczy dokonywania wszelkich czynności wywierających skutki jedynie wewnątrz spółki. Każda ze spółek posiada swoją regulację odnośnie podmiotów zarządzających (prowadzących sprawy spółki).
Zarządzanie to podejmowanie decyzji gospodarczych, kadrowych oraz szeregu czynności faktycznych, a także administrowanie majątkiem spółki oraz kierowanie jej bieżącą działalność.
O zarządzaniu można mówić gdy istnieją takie czynniki jak odpowiedzialność, reprezentacja i prowadzeni spraw spółki.
16. Co oznacza termin „reprezentacja” na gruncie prawa cywilnego?
a) sensu stricto jest to prawo dokonywania wszelkich czynności sądowych i pozasądowych spółki.
b) sensu largo jest to jest to także dokonywanie czynności faktycznych i organizacyjnych
17. Wymień podmioty które mogą reprezentować przedsiębiorców- osoby prawne.
a) pełnomocnik
b) prokurent
c) syndyk (przedstawiciel w upadłości)
d) likwidator (przedstawiciel w likwidacji)
18. Jakie podmioty mogą reprezentować przedsiębiorców nie posiadających osobowości prawnej?
a) przedstawiciel ustawowy
b) pełnomocnik
c) prokurent
d) rodzice
e) kurator
f) syndyk (przeds. w upadłości)
g) likwidator (przeds. w likwidacji)
19. Wskaż zakres przedmiotowy prokury.
Prokura to pełnomocnictwo udzielone przez przedsiębiorcę, które podlega obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców. Zakres przedmiotowy to umocowanie do wykonywania czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Prokurentem może by jedynie osoba fizyczna posiadająca pełna zdolność do czynności prawnych.
Jedynie do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności.
20. Wskaż cechy odpowiedzialności za zobowiązania przedsiębiorcy jednoosobowego.
a) osobista- odpowiada całym swoim majątkiem osobistym
b) nieograniczona- odpowiada całym swoim majątkiem
c) rozszerzona – jeśli przedstawiciel pozostaje w związku małżeńskim, we wspólności majątkowej
21. Z jakim momentem osoba fizyczna zyskuje status przedsiębiorcy?
Osoba fizyczna staje się przedsiębiorcą w momencie wpisu ewidencji działalności gospodarczej i rozpoczęcia działalności gospodarczej, do której podjęcia konieczny jest ów wpis do ewidencji działalności gospodarczej.
22. Pojęcie i funkcje spółki cywilnej.
Art. 860. § 1. Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów.
§ 2. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem.
Istotnymi postanowieniami umowy spółki cywilnej są zatem:
a) dążenie do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego
b) działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów.
Spółka cywilna jest prawno- organizacyjna formą współdziałania gospodarczego osób. Może być założona dla każdego celu gospodarczego; jednorazowego lub długotrwałego, w celu osiągnięcia zysku lub nie. Spółka ta nie ma zdolności prawnej, dlatego działalność gospodarczą prowadzą wspólnicy spółki cywilnej.
23. Prawa i obowiązki wspólników spółki cywilnej.
a) każdy ze wspólników jest zobowiązany i uprawniony do prowadzenia spraw spółki
Art. 865. § 1. Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki.
§ 2. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników.
§ 3. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników wykonać czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na niepowetowane straty.
b) Art. 866. W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.
c) Art. 867. § 1. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj i wartość wkładu. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspólników w zyskach i stratach. Można nawet zwolnić niektórych wspólników od udziału w stratach. Natomiast nie można wyłączyć wspólnika od udziału w zyskach.
§ 2. Ustalony w umowie stosunek udziału wspólnika w zyskach odnosi się w razie wątpliwości także do udziału w stratach.
d) Art. 868. § 1. Wspólnik może żądać podziału i wypłaty zysków dopiero po rozwiązaniu spółki.
§ 2. Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy, wspólnicy mogą żądać podziału i wypłaty zysków z końcem każdego roku obrachunkowego.
e) Art. 869. § 1. Jeżeli spółka została zawarta na czas nie oznaczony, każdy wspólnik może z niej wystąpić wypowiadając swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego.
§ 2. Z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.
...
trwewqetrwewqe