Jest jedną z najstarszych polskich nekropolii. Założony w 1801-1802 na terenie podmiejskiego folwarku Rakowice, należącego do zgromadzenia OO. Karmelitów Bosych w Czernej. Jako pierwszą pochowano na cmentarzu Rakowickim w I 1803 18-letnią Apolonię z Lubowieckich Bursikową. W 1836 cmentarz po raz pierwszy powiększono, zlecając jego rozplanowanie architektowi K. R. Kremerowi, który 1839 zaprojektował jego założenie parkowe. W 1862 z inicjatywy L. Helcla w miejsce drewnianej kaplicy wzniesiono nową, z kamienia izdebnickiego, która uzyskała papieski przywilej na codzienne odprawianie nabożeństwa. W 1920 r. przy sąsiadującej z cmentarzem Rakowickim ul. Prandoty założono odrębny cmentarz, początkowo wojskowy, następnie także ogólny, na którym znajdują się m.in. kwatery: powstańców śląskich, wielkopolskich i obrońców ojczyzny 1939-1945, młodzieży szkół średnich Krakowa poległej 1914-1920, lotników brytyjskich, żołnierzy radzieckich, którzy zginęli podczas wyzwalania Krakowa 1945. W tej części cmentarza pochowano także rodziców (Emilię i Karola) oraz brata papieża Jana Pawła II, lekarza Edmunda Wojtyłłę.
Cmentarz Rakowicki jest miejscem spoczynku zwykłych oraz zasłużonych mieszkańców miasta, uczonych o międzynarodowej sławie, twórców, przedstawicieli znakomitych rodów polskich, artystów, działaczy politycznych, kupców, rzemieślników, filantropów, spiskowców, żołnierzy powstań narodowych, obu wojen światowych, działaczy podziemia z lat okupacji niemieckiej. W 1981 r. powołano Społeczny Komitet Ratowania Cmentarza Rakowickiego, który gromadzi fundusze na renowację zabytkowych grobowców, na przykład podczas corocznych kwest.
Spośród znanych postaci na cmentarzu Rakowickim spoczywają m.in: założyciel znanej drukarni krakowskiej W.L. Anczyc, prezydenci Krakowa J. Dietl i J. Leo, historyk literatury polskiej J. Kleiner, językoznawca Z. Klemensiewicz, filozofowie: L. Chwistek, R. Ingarden, aktorzy: H. Modrzejewska, S. Wysocka, L. Herdegen, J. Bińczycki, aktorka i reżyser L. Zamkow-Słomczyńska, malarze: J. Matejko, Kossakowie (Juliusz, Wojciech, Jerzy, w grobowcu rodzinnym Kossaków), T. Axentowicz, M. Stachowicz, J. Mehoffer, poeci, pisarze i artyści: L. Rydel, G. Ehrenberg, T. Śliwiak, M. Bałucki, P. Skrzynecki i Marek Grechuta.
Grób rodziców i brata papieża Jana Pawła II
Grób Jana Matejki
apak05