·śmiertelność-wśród mężczyzn 50-80 zgonów/100 tys./rok. (w krajach zachodnich).
Mniej niż 10% chorych przeżywa 5 lat (w Polsce 2-3%), a 80% umiera w ciągu roku od rozpoznania.
Wśród palaczy śmiertelność 10-15x większa.
·płeć-częściej u mężczyzn (1/3 wszystkich zgonów), niż u kobiet (1/5wszystkichzgonów).Męszczyźni:kobiety = 4:1
Zachorowalność i śmiertelność u kobiet rośnie szybciej niż u mężczyzn
Najczęstsza przyczyna zgonów z powodu nowotworów u męszczyzn,u kobiet zajmuje 3-cie miejsce.
· wiek-35-75 r.ż.. Najczęściej 55-65 r.ż.
-ponad 80% raków. Szczególnie typ płaskonablonkowy i drobnokomórkowy.
-także bierni palacze.
·czynniki zawodowe:
-azbest
-związki chromu 6-wartościowego
-arsen i związki arsenu
-związki niklu
-bischlorometyloeter,eter chlorometylometylowy
-gaz musztardowy
-pochodne radonu
-benzopiren,produkty zwęglania beta-naftyloaminy
-lotne substancje smołowe
· inne czynniki:
-czynniki genetyczne:
®wysoko indukowany gen hydroksylazy węglowodorów aromatycznych (ADHH).
®mutacja genu p53 w chromosomie 17
-zanieczyszczenia powietrza.
PATOGENEZA:
1.Rak płaskonabłonkowy:
- 40-45%
- zazwuczaj z nabłonka dużych oskrzeli
- głównie u M.
- ma związek z paleniem tytoniu
- różny stopień zrónicowania
2.Gruczolakoraki:
- 25-30% (20%2)
- rzadziej związane z paleniem
- często lokalizacja obwodowa (mogą przebiegać z wysiękiem do jamy opłucnej)
3.Raki drobnokomórkowe:
- 20-25%
- pochodzą z komórek endokrynnych obecnych w śluzówce oskrzeli
- często wytwarzają hormony polipeptydowe (objawy paranowotworowe)
- wybitny związek z paleniem
- znaczna agresywność,najgorsze rokowanie
4.Raki wielkokomórkowe:
- ok. 10%
- mogą rosnąć obwodowo, lub w dużych oskrzelach
-
5.Inne:
- rakowiaki:
®ok. 1%
®może,ale nie musi dawać objawy zespołu rakowiaka
- raki śluzowo-płaskonabłonkowe:
®ok. 1-2%
®czasem mylone z nowotworami przerzutowymi z przewodu pokarmowego
OBRAZ KLINICZNY:
- objawy raka płuca są niespecyficzne
- od wystąpienia objawów do postawienia rozpoznania mija zwykle 3-5 m-cy
OBJAWY PODMIOTOWE
- kaszel, lub zmiana charakteru kaszlu:
®50-70%chorych
®uporczywy,trwały
- krwioplucie:
®20-50% chorych
- duszność:
®15-25% chorych
- ból w klatce piersiowej:
®15-20% chorych
®gdy nowotwór przechodzi na ścianę klatki piersiowej
- ból barku, ramienia,zaburzenia czucia :
®w przypadku guza szczytu płuca (zespół Pancoasta)
(zwłaszcza w dermatomach C8 – Th1 – po stronie łokciowej)
- niedowłady typowe dla uszkodzenia dolnej części splotu barkowego :
® w zaawansowanych przypadkach guza Pancoasta
- częste stany zapalne dróg oddechowych:
®30-50% chorych
- dolegliwości ogólne (zespoły paranowotworowe):
®ubytek masy ciała
®ogólne osłabienie
®wzrost temperatury
®bóle kostno-stawowo-mięśniowe
®zakrzepowe zapalenie żył
®zespół nieprawidłowego wydzielania ADH ( ¯ Na+ w surowicy-zaburzenia świadomości,napady padaczkowe)
OBJAWY PRZEDMIOTOWE:
· oglądanie:
- zespół Hornera:
®występuje w przypadku naciekania przez guz szczytu płuca wspóczulnych nerwów szyjnych (wchodzi w skład zespołu Pancoasta)
®triada objawów:
1. zapadnięcie gałki ocznej.
2. zwężenie źrenicy
3. opadnięcie powieki
- wyniszczenie (w późnym stadium)
- objawy zespołu żyły głównej górnej.
· palpacja:
- powiększenie węzłów chłonnych nadobojczykowych.
· opukiwanie:
- obecność nacieku
- obecność płynu w jamie opłucnej
· osłuchiwanie:
-zniesiony,lub osłabiony szmer oddechowy
BADANIA DODATKOWE:
· RTG klatki piersiowej:
- cień okrągły w polu płucnym
- zmiany zarysu wnęki i cienia śródpiersia
- zaburzenia powietrzności płuca (niedodma, rozedma)
rys. 1-rak płaskonabłonkowy lewego rys.II-rak oskrzela w prawej wnęce
dolnego pola płucnego z obecnością jamy powodujący niedodmę górnego płata
Rys. III-rak oskrzelopochodny w
Szczycie płuca prawego (guz Pancoasta)
rys IV-rak płaskonabłonkowy
widoczny jako pojedynczy guzek płucny
ROZPOZNANIE:
- niektóre raki, zwłaszcza zlokalizowane obwodowo mogą długo nie dawać objawów klinicznych
- w przypadkach bardziej zaawansowanych w obrazie klinicznym dominować może duszność związana z niedodmą,lub wysiękiem opłucnowym,objawy zespołu ż.głównej górnej,lub tamponady serca
- pierwsze objawy mogą być związane z przerzutami,lub zespołem paranowotworowym
·wykrywanie guza:
- RTG klatki pieersiowej
- badanie cytologiczne plwociny
- CT®wykrywanie małuch zmian
·rozpoznanie hist.-pat.:
- bronchoskopia:
®wycinek,BAC,popłuczyny,wymaz szczoteczkowy
- biopsja igłowa przez ścianę klatki piersiowej
- badanie wycinka pobranego drogą mediastinoskopii
- torakotomia z pobraniem wycinka (gdy inne metody zawiodą)
- cytologia plwociny i płynu opłucnowego
KLASYFIKACJA
- ok. 20%
- ok. 80%
·ocena zaawansowania procesu:
- badanie podmiotowe i przedmiotowe
- badania obrazowe klatki piersiowej ( CT, RTG, USG, MRI )
- bronchoskopia
- mediastinoskopia, torakoskopia
- CT, lub USG jamy brzusznej
- scyntygrafia kości
1. Raki drobnokomórkowe:
- Ograniczone:
® proces obejmuje połowę klatki piersiowej,
® zajęte przeciwległe węzły chłonne śródpiersiowe,nadobojczykowe,dolne szyjne
® wysięk w jamie opłucnowej po stronie zmiany
...
pajro