CB-RADIO.PDF

(382 KB) Pobierz
29774879 UNPDF
Odbiornik CB
na bazie ki tu AVT 2347
Do czego to służy?
Po pojawieniu się kitu AVT−2347 umożliwia−
jącego zrealizowanie jednopasmowego
odbiornika AM, redakcja EdW, a także autor
otrzymali wiele listów sugerujących, aby
pójść dalej i opisać możliwości rozbudowy
układu, który usatysfakcjonowałby szersze
grono Czytelników. Początkowo chodziło
głównie o strojenie urządzenia, czyli możli−
wość odbioru wielu stacji pracujących w pa−
śmie 11m, a nie tylko jednego kanału, na
który był przewidziany opisany odbiornik.
Kit ten z założenia był uproszczony do nie−
zbędnego minimum, bo − prawdę mówiąc −
była to część składowa jednopasmowego ra−
diotelefonu (po dodaniu drugiej płytki
nadawczej, kolejnego kitu AVT−2406, uzy−
skiwało się bardzo proste urządzenie nadaw−
czo − odbiorcze CB/AM).
Warto przypomnieć, że CB radio jest
środkiem wzajemnego komunikowania się
w paśmie 27MHz. W Polsce oficjalnie jest
dopuszczone do eksploatacji przez użytkow−
ników CB pasmo 26,960−27,405MHz,
podzielone na 40 kanałów z odstępem co
10kHz (tak zwana podstawowa „czterdziest−
ka”) z modulacją AM, FM i SSB.
Ponieważ coraz więcej czytelników suge−
rowało kolejne modernizacje układu, wraca−
my do tematu i przedstawiamy schemat
odbiornika uzupełnionego o układy najczę−
ściej poszukiwane w listach:
− generator przestrajany,
− przedwzmacniacz w.cz.,
− układ blokady szumu.
Już na początku należy jednak wyjaśnić,
że choć w kraju 90% urządzeń CB jest przy−
stosowanych do pracy emisją AM, to odbiór
słabych sygnałów z tą modulacją z reguły
jest utrudniony ze względu na właściwości
pasma obywatelskiego (zakłócenia od silni−
ków iskrowych i sprzętu RTV, czy blisko zlo−
kalizowanych stacji CB, nie mówiąc o za−
kłóceniach wywoływanych przez stojący na
biurku komputer). Ponadto odbiór sygnałów
za pomocą opisywanego odbiornika z inną
modulacją niż AM jest siłą rzeczy utrudnio−
ny, a właściwie niemożliwy (choć teoretycz−
nie na zboczu krzywej rezonansowej można
odbierać dostatecznie czytelne sygnały FM).
tranzystora jest włączony filtr F2 (również ze−
strojony na częstotliwość środkową pasma
CB). Z uzwojenia wtórnego tego filtru sygnał
jest podany na wejście odbiornika CB.
Jako filtry F1 i F2 wykorzystano dwa ob−
wody 7x7 typu 217, które, mimo że są przy−
gotowane do pracy w układach pośredniej
częstotliwości 10,7MHz, mogą również pra−
cować na wyższych zakresach. Przestrojenie
obwodów osiągnięto dzięki kondensatorom
C1 i C4 dobranym w taki sposób, aby z głów−
ną indukcyjnością filtru wytworzyć rezonans
w pasmie 27MHz.
Przedwzmacniacz charakteryzuje się
wzmocnieniem napięciowym 20dB, a jego
pasmo przenoszenia zawiera się w zakresie
26...28MHz.
Jak to działa
Schemat blokowy przestrajanego odbiornika
CB/AM jest pokazany na rysunku 1 , zaś na
rysunku 2 cały schemat ideowy urządzenia.
Układ jest przystosowany do odbioru rozsze−
rzonego zakresu CB, a konkretnie
26...28MHz. W skład odbiornika, oprócz
wspomnianego serca − kitu AVT−2347, wcho−
dzą trzy dodatkowe bloki (generator przestra−
jany, przedwzmacniacz w.cz., układ blokady
szumu) opisane poniżej w kolejności prze−
biegu sygnału.
Rys. 1 Schemat blokowy
B) Właściwy
odbiornik CB
(kit AVT−2395)
Sercem urządzenia jest kla−
syczna superheterodyna
z pojedynczą przemianą
częstotliwości, w której za−
stosowano tylko dwa popu−
larne układy scalone.
Sygnał z przedwzmac−
niacza antenowego, odfil−
trowany w filtrze F1 zestrojonym na 27MHz,
jest skierowany na wewnętrzny wzmacniacz
w.cz. układu scalonego US1 TCA440
(UL1203). Wzmocnienie stopnia wejściowe−
go tego układu wynosi około 35dB. O czę−
stotliwości odbieranego kanału decyduje
wartość częstotliwości sygnału generatora
dołączonego do wyprowadzenia 4 US1.
Sygnał z wyjścia mieszacza 455kHz
(f p.cz.) jest następnie podany − przez obwód
rezonansowy F3 − na podwójny obwód selek−
cyjny, zestawiony z trójkońcówkowych fil−
trów ceramicznych 455kHz. Szerokość prze−
noszenia takiego filtru wynosi około 10kHz.
Z wyjścia filtru sygnał 455kHz jest wzmacnia−
ny w wewnętrznym wzmacniaczu p.cz. ukła−
du scalonego. Sygnał z wyjścia wzmacniacza
p.cz. (F4) podlega demodulacji amplitudy za
A) Przedwzmacniacz
antenowy CB (AVT−2122)
Sygnał z anteny trafia na filtr wejściowy pro−
stego przedwzmacniacza antenowego włą−
czonego na wejściu odbiornika.
Zastosowanie przedwzmacniacza w.cz.
często daje radykalną poprawę czułości
odbiornika (umożliwia odbiór bardzo odle−
głych stacji, tzw. DX).
Z uzwojenia głównego filtru F1 odfiltro−
wany sygnał jest kierowany na bramkę pierw−
szą tranzystora polowego MOSFET T1 −
BF966. Bramka druga jest spolaryzowana na−
pięciem wytworzonym przez dzielnik rezysto−
rowy R2 R3. Rezystor R1 służy do stabilizacji
punktu pracy tranzystora oraz stanowi ograni−
czenie prądowe źródła. W obwodzie drenu
52
Lipiec 2002
Elektronika dla Wszystkich
29774879.195.png 29774879.206.png 29774879.217.png 29774879.228.png 29774879.001.png 29774879.012.png 29774879.023.png 29774879.034.png 29774879.045.png
Rys. 2 Schemat ideowy odbiornika
Podczas odbioru silnego sygnału kore−
spondenta następuje wysterowanie pierw−
szego tranzystora i w konsekwencji otwar−
cie drogi dla sygnału m.cz. (odłączenie
blokady).
Próg zadziałania blokady jest regulowany
przy pomocą potencjometru.
Montaż i uruchomienie
Cały układ odbiornika można zmontować na
czterech płytkach drukowanych (dwie są do−
stępne w sieci handlowej AVT) − Rys. 3 .
Rozmieszczenie elementów jest pokazane
na oryginalnych płytkach AVT−2122 (EdW
11/96) i AVT−2395 (4/99). Rysunek płytki
montażowej generatora był zamieszczony
w EdW 2/99. Pozostaje jedynie wykorzystać
pośrednictwem germanowej diody D1. Napię−
cie stałe z tego detektora jest podawane z po−
wrotem na wyprowadzenie 9 układu scalone−
go celem automatycznej regulacji wzmocnie−
nia (im wyższe napięcie stałe, tym mniejsze
wzmocnienie toru p.cz.).
Sygnał małej częstotliwości (po odfiltro−
waniu przez R8 C20) jest podany przez po−
tencjometr siły głosu R10 na wzmacniacz
małej częstotliwości US2 (popularny układ
LM386), a następne na głośnik.
D) Generator w.cz.
W literaturze można znaleźć wiele opisów
wykonania generatorów w.cz. pracujących
w zakresie CB. Najczęściej są one budowane
na tranzystorach bipolarnych, FET−ach czy
MOSFET−ach (ze względu na większe stabil−
ności częstotliwości), a ostatnio coraz czę−
ściej na układach scalonych. Godnym pole−
cenia jest tutaj układ Motoroli MC12148,
o wyprowadzeniach przystosowanych do
SMD (8−pin SOIC). Jego parametry są bar−
dzo zachęcające: zasilanie − 5V/20mA, ma−
ksymalna częstotliwość pracy do 1GHz, duża
stabilność.
Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby
układ ten zastosować jako generator w.cz.
(VFO) w naszym odbiorniku.
Układ może być również wykorzystany
jako stabilny generator w.cz. do innych
konstrukcji. Strojenie generatora można
przeprowadzić za pomocą kondensatora po−
wietrznego (np. agregatu z radioodbiorni−
ka). W naszym przypadku równie skutecz−
nym, a przy tym tańszym rozwiązaniem,
jest strojenie napięciowe za pomocą poten−
cjometru dołączonego do diody pojemno−
ściowej. Można także użyć strojenia za po−
mocą kondensatora jako zgrubne, zaś po−
tencjometrem − dokładne (w okolicy po−
trzebnej wartości, jak w przypadku precy−
zera czy RIT−a).
C) Układ blokady szumu
(SQUELCH)
Układy blokady szumu, służące do niwelacji
charakterystycznego szumu pasmowego wy−
stępującego przy braku sygnału korespon−
denta, działają na bardzo różnych zasadach.
Z reguły są realizowane w układach małej
częstotliwości, z tym że do wytworzenia sy−
gnału o odpowiednim poziomie reagującym
na szum wykorzystuje się najczęściej sygna−
ły pośredniej częstotliwości.
W naszym układzie, znajdującym się
w dolnej części schematu, wykorzystano dwa
popularne tranzystory BC547. Pierwszy z nich
pracuje w układzie wzmacniacza prądu stałe−
go o regulowanym poziomie zadziałania, zaś
drugi jest kluczem załączającym kondensator.
Działanie układu jest proste. Część sygna−
łu p.cz. podlega detekcji w podwajaczu na−
pięcia na diodach germanowych. Przy braku
sygnału odbieranego złącze B−E drugiego
tranzystora jest polaryzowane przepustowo,
powodując blokowanie do masy sygnału
m.cz. Efektem tego stanu jest blokada szumu
w głośniku.
Rys. 3 Rozmieszczenie elementów
w obudowie
Rys. 4 Antena YAGI/CB
Elektronika dla Wszystkich
Lipiec 2002
53
29774879.056.png 29774879.067.png 29774879.078.png 29774879.089.png 29774879.100.png 29774879.111.png 29774879.122.png 29774879.133.png 29774879.144.png 29774879.155.png 29774879.160.png 29774879.161.png 29774879.162.png 29774879.163.png 29774879.164.png 29774879.165.png 29774879.166.png 29774879.167.png 29774879.168.png 29774879.169.png 29774879.170.png 29774879.171.png 29774879.172.png 29774879.173.png
odcinek płytki uniwersalnej do zmontowania
układu blokady szumu.
Montaż urządzenia nie powinien nastrę−
czyć większych problemów z uwagi na moż−
liwość zastosowania gotowych obwodów
7x7, bez konieczności przewijania cewek.
Na początek należy zmierzyć częstotliwość
sygnału wyjściowego przestrajanego generato−
ra i tak ją skorygować, aby uzyskać w dwóch
skrajnych pozycjach potencjometru sygnał
o częstotliwości 26 i 28MHz, powiększony
lub pomniejszony o wartość p.cz. 455kHz.
Dalsze uruchomienie zmontowanego
układu wg schematu też jest proste i sprowa−
dza się do ustawienia rdzeni w filtrach na naj−
silniejszy odbierany sygnał CB.
Choć jako antenę można zastosować odci−
nek przewodu izolowanego o długości około
1m lub antenę teleskopową od starego radio−
odbiornika, to najlepsze wyniki osiągnie się
przy zastosowaniu anteny zewnętrznej, zasi−
lanej kablem koncentrycznym ( Rys. 4,5 ).
Jeżeli układ będzie działał prawidłowo, to
całe urządzenie koniecznie należy zamonto−
wać do metalowej obudowy wyposażonej
w gniazda oraz potencjometry. Warto także
Rys. 5 Antena GP/CB
uzupełnić odbiornik o programowaną skalę
częstotliwości z wyświetlaczem LED lub
LCD.
Andrzej Janeczek
54
Lipiec 2002
Elektronika dla Wszystkich
29774879.174.png 29774879.175.png 29774879.176.png 29774879.177.png 29774879.178.png 29774879.179.png 29774879.180.png 29774879.181.png 29774879.182.png 29774879.183.png 29774879.184.png 29774879.185.png 29774879.186.png 29774879.187.png 29774879.188.png 29774879.189.png 29774879.190.png 29774879.191.png 29774879.192.png 29774879.193.png 29774879.194.png 29774879.196.png 29774879.197.png 29774879.198.png 29774879.199.png 29774879.200.png 29774879.201.png 29774879.202.png 29774879.203.png 29774879.204.png 29774879.205.png 29774879.207.png 29774879.208.png 29774879.209.png 29774879.210.png 29774879.211.png 29774879.212.png 29774879.213.png 29774879.214.png 29774879.215.png 29774879.216.png 29774879.218.png 29774879.219.png 29774879.220.png 29774879.221.png 29774879.222.png 29774879.223.png 29774879.224.png 29774879.225.png 29774879.226.png 29774879.227.png 29774879.229.png 29774879.230.png 29774879.231.png 29774879.232.png 29774879.233.png 29774879.234.png 29774879.235.png 29774879.236.png 29774879.237.png 29774879.238.png 29774879.002.png 29774879.003.png 29774879.004.png 29774879.005.png 29774879.006.png 29774879.007.png 29774879.008.png 29774879.009.png 29774879.010.png 29774879.011.png 29774879.013.png 29774879.014.png 29774879.015.png 29774879.016.png 29774879.017.png 29774879.018.png 29774879.019.png 29774879.020.png 29774879.021.png 29774879.022.png 29774879.024.png 29774879.025.png 29774879.026.png 29774879.027.png 29774879.028.png 29774879.029.png 29774879.030.png 29774879.031.png 29774879.032.png 29774879.033.png 29774879.035.png 29774879.036.png 29774879.037.png 29774879.038.png 29774879.039.png 29774879.040.png 29774879.041.png 29774879.042.png 29774879.043.png 29774879.044.png 29774879.046.png 29774879.047.png 29774879.048.png 29774879.049.png 29774879.050.png 29774879.051.png 29774879.052.png 29774879.053.png 29774879.054.png 29774879.055.png 29774879.057.png 29774879.058.png 29774879.059.png 29774879.060.png 29774879.061.png 29774879.062.png 29774879.063.png 29774879.064.png 29774879.065.png 29774879.066.png 29774879.068.png 29774879.069.png 29774879.070.png 29774879.071.png 29774879.072.png 29774879.073.png 29774879.074.png 29774879.075.png 29774879.076.png 29774879.077.png 29774879.079.png 29774879.080.png 29774879.081.png 29774879.082.png 29774879.083.png 29774879.084.png 29774879.085.png 29774879.086.png 29774879.087.png 29774879.088.png 29774879.090.png 29774879.091.png 29774879.092.png 29774879.093.png 29774879.094.png 29774879.095.png 29774879.096.png 29774879.097.png 29774879.098.png 29774879.099.png 29774879.101.png 29774879.102.png 29774879.103.png 29774879.104.png 29774879.105.png 29774879.106.png 29774879.107.png 29774879.108.png 29774879.109.png 29774879.110.png 29774879.112.png 29774879.113.png 29774879.114.png 29774879.115.png 29774879.116.png 29774879.117.png 29774879.118.png 29774879.119.png 29774879.120.png 29774879.121.png 29774879.123.png 29774879.124.png 29774879.125.png 29774879.126.png 29774879.127.png 29774879.128.png 29774879.129.png 29774879.130.png 29774879.131.png 29774879.132.png 29774879.134.png 29774879.135.png 29774879.136.png 29774879.137.png 29774879.138.png 29774879.139.png 29774879.140.png 29774879.141.png 29774879.142.png 29774879.143.png 29774879.145.png 29774879.146.png 29774879.147.png 29774879.148.png 29774879.149.png 29774879.150.png 29774879.151.png 29774879.152.png 29774879.153.png 29774879.154.png 29774879.156.png 29774879.157.png 29774879.158.png 29774879.159.png
Zgłoś jeśli naruszono regulamin