10. Przysposobienie całkowite, nierozwiązywalne - w rodzinie adoptującej powstają stosunki prawnorodzinne jak w rodzinie biologicznej, ze wszystkimi skutkami w zakresie praw i obowiązków, a zniesione stosunki prawne jego rodziców biologicznych. Matka biologiczna ma 6 tygodni na podjęcie decyzji i może zmienić swoją decyzję. Pełna tajemnica adopcji czyli akt urodzenia ulega kasacji i nie podlega nigdy ujawnieniu i nie wydaje się jego duplikacji. Sporządza się nowy akt urodzenia adoptowanego dziecka, w którym jako rodziców wymienia się adoptujących. Procedura pełnego przysposobienia jest dość skomplikowana, rozłożona w czasie, co może bulwersować zainteresowanych adopcją. Trzeba jednak wziąć pod uwagę fakt, że sprawa dotyczy ludzi, którzy zostaną połączeni w jedną rodzinę na całe życie. A zatem należy wnikliwie zbadać wszystkie okoliczności, aby wykluczyć popełnienie błędu, bowiem jego konsekwencją będzie ludzkie cierpienie. Celem adopcji nie jest zaspokojenie potrzeb rodzicielskich bezdzietnych małżeństw czy osób samotnych. Jest nim przede wszystkim dobro dziecka (art. 114 §1 Kodeksu rodzinnego adoptowanego z rodziną biologiczną. Wymagane jest całkowite zrzeczenie się dziecka przez i opiekuńczego). Nie należy zapominać o tym, że wszystkie dzieci gotowe do adopcji, bez względu na wiek, zostały już skrzywdzone przez los i nie można dopuścić do powtórzenia tej sytuacji.
11. Przysposobienie pełne – stanowi podstawowy i najczęściej orzekany rodzaj adopcji. Powoduje ono ustanie praw i obowiązków wynikających z pokrewieństwa względem rodziców i krewnych. Dziecko adoptowane przyjmuje nazwisko, które nosiłyby dzieci z małżeństwa; sąd może także na wniosek przysposabiającego zmienić imię lub imiona dziecka, jeśli nie ukończyło 13. roku życia (w późniejszym wieku może to nastąpić za jego zgodą). W wyniku orzeczenia przysposobienia pełnego, fakt rzeczywistego pochodzenia dziecka nie ulega zatarciu, gdyż na marginesie aktu urodzenia odnotowuje się informację o adopcji, co daje możliwość poznania rodowodu dziecka.
12. Przysposobienie niepełne – powoduje skutki ograniczone i stanowi dopuszczalny wyjątek od powszechnie stosowanego w praktyce przysposobienia pełnego. Najbardziej istotna różnica pomiędzy obydwoma postaciami adopcji polega na odmiennym charakterze więzi adoptowanego z rodziną naturalną i adopcyjną. Pomimo tego iż ustaje władza rodzicielska, a osoby adoptujące uzyskują ją w takim samym zakresie jak w przypadku przysposobienia pełnego, rodzice biologiczni nie tracą prawa do osobistej styczności z adoptowanym dzieckiem. W sytuacjach gdy utrzymywanie bliskich kontaktów adoptowanego z rodziną naturalną ma charakter destrukcyjny na dziecko i zagraża jego dobru, przysposabiający może wystąpić do sądu opiekuńczego z żądaniem zmiany adopcji niepełnej na pełną.
13. Przesłanki przysposobienia – są wspólne dla wszystkich jego rodzajów i można podzielić je na trzy grupy związane:
· z osobą przysposobionego, do których należą:
◦ małoletność przysposabianego – nie jest możliwe przysposabianie osoby pełnoletniej, co ma zapobiec powstawania stosunków przysposabiania wyłącznie w celach majątkowych. Przysposobić można każde małoletnie dziecko bez względy na płeć, stan zdrowia, wyznanie itp.
◦ wymóg życia przysposabianego – orzeczenie o przysposobieniu nie może być wydane po śmierci przysposabiającego lub osoby, która ma być przysposabiana.
◦ zgoda przysposabianego, która wchodzi w rachubę gdy małoletni ukończył trzynaście lat i jest zdolny do wyrażenia zgody, w przypadku dzieci młodszych sąd może, ale nie musi ich wysłuchać.
· z osobą przysposabiającego, do których należą:
◦ żądania przysposobienia przez przysposabiającego stanowi nieodzowny warunek przysposobienia, żądanie to stanowi przejaw woli przysposobienia konkretnej osoby i uzewnętrznia się poprzez złożenie do sądu opiekuńczego wniosku o przysposobienie.
◦ odpowiednia różnica wieku – różnica wieku powinna być taka jaka istnieje pomiędzy dziećmi a naturalnymi rodzicami, czyli kilkunastoletnia.
◦ pełne zdolności do czynności sprawczych
◦ kwalifikacje osobiste, chodzi tu o postawę etyczna przysposabiającego, a także jego umiejętności wychowawcze, dające gwarancje należytego opiekowania się małoletnim, zapewnienia mu właściwego rozwoju duchowego i fizycznego oraz nawiązania z nim więzi.
◦ pozostawianie przy życiu przysposabiającego
· z osobami trzecimi, do których należą:
◦ rodziców małoletniego – do przysposobienia potrzebna jest zgoda rodziców przysposabianego, chyba że: zostali oni pozbawieni władzy rodzicielskiej, są nieznani, porozumienie z nimi napotyka na trudne do przezwyciężenia przeszkody lub też ojcostwo zostało ustalone bez przyznania ojcu władzy rodzicielskiej. Prawo to jest dla nich atrybutem wykonywanej przez nich władzy rodzicielskiej, ale jednocześnie jest ich prawem osobistym, tracą to prawo z chwilą pozbawienia ich władzy rodzicielskiej. Zgoda na przysposobienie musi być wyraźna i nie uzależniona od żadnych warunków.
◦ małżonka przysposabiającego – przysposobienie przez jednego z małżonków nie może nastąpić bez zgody drugiego małżonków, chyba że nie ma on zdolności do czynności prawnych, lub porozumienie z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Przysposobienie dziecka przez jednego z małżonków zmienia tryb życia obojga i chcąc nie chcąc, przynajmniej moralnie, nakłada na drugiego małżonka dodatkowe obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka. Dobro przysposobienia wymaga zatem, aby drugi małżonek akceptował nową sytuacje rodzinną.
◦ opiekuna dziecka, które ma być przysposobione -jeżeli dziecko pozostaje pod opieką, do przysposobienia potrzebna jest zgoda opiekuna. Opiekun jest przedstawicielem ustawowym pozostającego pod opieką. Zgoda opiekuna na przysposobienie wchodzi w zakres jego przedstawicielstwa ustawowego.
14. Skutki przysposobienia – najważniejszym skutkiem jest zagwarantowanie dziecku domu i rodziców i możliwości odcięcia się od środowiska zagrażającego jego zdrowiu psychicznemu i bezpieczeństwa. Możemy wyróżnić następujące skutki prawne:
· Pierwszym i najważniejszym skutkiem prawnym adopcji jest fakt, iż między nowymi rodzicami a dzieckiem powstają stosunki takie jak w rodzinie naturalnej. Ma to miejsce w przypadku przysposobienia całkowitego i pełnego.
· W przypadku adopcji całkowitej sporządzony zostaje nowy akt urodzenia, w którym wpisuje się nazwisko nowych rodziców. Należy przy tym podkreślić, że treść dotychczasowego aktu urodzenia zostaje utajniona. Przysposobienie całkowite ma charakter nierozwiązywalny. Przysposobienie pełne nie powoduje takich zmian w akcie urodzenia. Wpisuje się jedynie wzmiankę o przysposobieniu.
· Natomiast w przypadku adopcji niepełnej, przysposobiony nie jest w pełni włączony do rodziny przysposabiającego. Więź prawna powstaje jedynie między przysposobionym i nowymi rodzicami. Rozciągnie się ona jeszcze na dzieci i wnuki przysposobionego. Pozostali krewni adoptującego nie staną się jednak automatycznie krewnymi adoptowanego.
· Dziecko nabywa wszelkie prawa i obowiązki, jakie wynikają ze stosunków rodzinnych. Ma to niebagatelne znaczenie w przypadku praw majątkowych. Należy pamiętać, że takie obowiązki i prawa dziecko nabywa wobec pozostałych krewnych, jeśli doszło do przysposobienia pełnego.
· Przysposobiony wchodzi do kręgu zstępnych, stąd też uzyskuje prawo do dziedziczenia po swoich nowych rodzicach i jego krewnych. Nie dziedziczy natomiast po swoich krewnych naturalnych.
· Poprzez przysposobienie dotychczasowi rodzice tracą władzę rodzicielską. Ustaje również opieka, jeżeli była takowa nad dzieckiem sprawowana. Pełnię władzy rodzicielskiej sprawują od chwili przysposobienia nowi rodzice. Uzyskują więc prawo do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz wychowania go. Na rodziców adopcyjnych przechodzi również obowiązek alimentacyjny. Gdy rodzice nie wywiązują się z niego, pozostali krewni są zobowiązani do utrzymywania dziecka, z zastrzeżeniem że doszło do adopcji pełnej. W przypadku adopcji niepełnej taki obowiązki obciążają innych niż rodzice biologiczni krewnych naturalnych.
· Dziecko adoptowane otrzymuje nazwisko po rodzicach adopcyjnych. Istnieje również możliwość (na wniosek adoptowanego i za zgodą przyszłych rodziców), aby dziecko nosiło nazwisko dwuczłonowe (nazwisko po rodzicach naturalnych oraz po rodzicach adopcyjnych). Polskie prawo zezwala również na złożenie wniosku do sądu opiekuńczego o zmianę imienia bądź imion dziecka przysposobionego.
15. Dziecko adopcyjne - Kto może być przysposobiony?
Adoptować można wyłącznie osobę małoletnią, przy czym jeśli dziecko ukończyło 13 lat - wymagana jest jego zgoda na przysposobienie (art. 118 §1). Swoistym paradoksem jest fakt, że - z jednej strony domy dziecka pełne są sierot społecznych, z drugiej - wydłużają się kolejki małżeństw oczekujących na przysposobienie, a stosunkowo niewiele adopcji dochodzi do skutku. Zasadniczy powód tego stanu rzeczy leży w sytuacji prawnej tych dzieci. Tylko sieroty wolne (w świetle prawa) mogą być przysposobione. Inaczej mówiąc, ich rodzice biologiczni muszą zrzec się praw rodzicielskich i wyrazić tzw. blankietową zgodę na przysposobienie - bez wskazania osoby przysposabiającej lub też sąd rodzinny winien pozbawić ich władzy rodzicielskiej, kierując dzieci do adopcji. W większości przypadków władza rodzicielska rodziców, których dzieci przebywają w domach dziecka jest jedynie ograniczona, co nie stanowi podstawy do przysposobienia tych sierot. Sytuacja prawna sierot naturalnych jest regulowana poprzez fakt śmierci rodziców biologicznych. Interesy dziecka skierowanego do adopcji reprezentuje opiekun prawny lub kurator, ustanowiony przez sąd na wniosek ośrodka adopcyjnego bądź placówki, w której sierota aktualnie przebywa. Bez jego zgody adopcja nie może być orzeczona. W szczególnych okolicznościach sąd jest w mocy orzec przysposobienie wbrew woli opiekuna, jednak musi to być uzasadnione dobrem dziecka (art. 120). Osoby, pragnące przyjąć do swych domów sieroty, których sytuacja prawna nie jest uregulowana, mogą ubiegać się o ustanowienie rodziny zastępczej lub otworzyć rodzinny dom dziecka.16. Rodzice adopcyjni, kandydaci na rodziców adopcyjnych - Kto może adoptować dziecko?
Artykuł 111 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi: "Przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego". A więc adoptować może małżeństwo bezdzietne, bądź posiadające własne dzieci lub też osoba nie będąca w związku małżeńskim. Jednak przysposobić wspólnie mogą tylko małżonkowie (art. 115 §1). Nie może ubiegać się o adopcję np. związek konkubencki. W celu zbadania kwalifikacji osobistych kandydatów na rodziców adopcyjnych, sąd podejmuje szereg czynności, takich jak: przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawców, wykonanie badań psychologicznych oraz wymaga złożenia niezbędnych dokumentów - aktu urodzenia (osoby samotne), odpisu aktu zawarcia związku małżeńskiego (małżonkowie), zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia, wyników badań WR, prześwietlenia klatki piersiowej, zaświadczeń z poradni zdrowia psychicznego i poradni odwykowej, potwierdzenia aktualnych dochodów. W przypadku, gdy wnioskodawcy byli przygotowywani przez ośrodek adopcyjny, żąda się również opinii wystawionej przez specjalistów pracujących w tej instytucji. Osoba starająca się o przysposobienie dziecka musi być pełnoletnia. Istotna jest również różnica wieku między rodzicami adopcyjnymi i dzieckiem. Kodeks nie precyzuje tego zagadnienia, stwierdzając jedynie, że: "Między przysposabiającym i przysposobionym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku" (art. 114 §2). Praktyka wskazuje jednak, że wymiar tej różnicy nie powinien przekraczać 40 lat. Oczywiście każda sytuacja jest rozpatrywana indywidualnie i nie jest wykluczone, że sąd orzeknie przysposobienie w przypadku np. rodziców 45-letnich i niemowlęcia. 17. Trudności i porażki adopcyjne, błędy wychowawcze
Rodziny adopcyjne stanowią pewną formę kompensującą sieroctwo dziecka nie tylko w wyniku naturalnego braku rodziców, ale również w kontekście psychicznego ich braku. Pary, które zaczynają myśleć o adopcji, mają najczęściej za sobą długi okres związany z oczekiwaniem na dziecko. Poddani są presji otoczenia i własnej tęsknocie za dzieckiem. Bez względu na motywacje potencjalni rodzice mają już określone preferencje co do dziecka, które chcą przysposobić. Większości z nich zależy, aby było jak najmłodsze, ponieważ istnieje realna szansa na lepsze przystosowanie go w nowej rodzinie. Zdają sobie sprawę z faktu, iż trudniejsza jest adopcja dzieci starszych, gdyż im dłużej dziecko przebywało w instytucjach czy w domu pełnych dramatycznych przeżyć tym więcej przechowuje w pamięci sytuacji i przeżyć, które wpływają na jego rozwój emocjonalny i społeczny. Niekiedy oczekiwania dotyczą również płci, co należy wiązać ze stereotypem, jakoby dziewczynki lepiej się przysposabiają, niż chłopcy. Są też tacy kandydaci, dla których nie jest ważna płeć i wiek. Kolejnym problemem rodziców adopcyjnych jest wyobrażenie siebie nie tylko jako opiekuna, ale także wychowawcy. Dziecko adoptowane wchodzi do domu o określonym modelu małżeństwa pełnym przyzwyczajeń, organizacji czasu, określonych nawyków, podziału ról. To ono musi się p[przystosować. sytuacja komplikuje się, kiedy mamy do czynienia z przysposobieniem starszego dziecka, które nie tylko zakodowane ma negatywne zdarzenia z przeszłości, ale również samo dysponuje własnymi przyzwyczajeniami i nawykami. Przyszli rodzice mogą posiadać predyspozycje psychiczne, które zamiast ułatwiać mogą utrudniać efektywne pełnienie roli rodzicielskiej, co może stać się przyczyną błędów wychowawczych, są to uprzedzenia, niska samoocena i poczucie własnej wartości, szczególna koncentracja na utworzeniu więzi z dzieckiem, czy niewłaściwa motywacja adopcji.
Za błąd wychowawczy uważa się takie zachowanie wychowawcy, które stanowi realną przyczynę powstawania szkodliwych dla rozwoju wychowanka skutków. Błędy wychowawcze pojawiające się w rodzinie adopcyjnej możemy rozpatrywać na następujących płaszczyznach dotyczących:
· przeszłości dziecka – każde adoptowane dziecko ma swoją przeszłość, rodzice adopcyjni muszą zaakceptować fakt, że nie jest to dziecko, z którym od początku wszystko przezywali, muszą miec świadomość, że przeszłość będzie wracała, szczególnie u dzieci starszych. Muszą wpłynąć na to, aby zaakceptowało ją i psychicznie poradziło sobie z własną przeszłością. Niestety, często ta przeszłość jest brutalnie negowana, rodzice nie chcą słyszeć o zdarzeniach z przyszłości, co powoduje zamknięcie się. Negowanie jego przeszłości jest odbierane, jako negowanie jego osoby.
· Tęsknoty, która może spowodować, że dziecko nie będzie dostrzegało tego co się wokół niego dzieje. Jeżeli tęskni to znaczy, że nie może oderwać się od tego co było dla niego istotne. Często idealizuje to co pozostawiło. Rodzice adopcyjni nie potrafią tego zaakceptować, mają do niego pretensje, że jest niewdzięczne. Takie stanowisko powoduje budowanie barier między nim, a rodzicami, co wpływa na jego izolacje od otoczenia.
· Dziedziczenia – jedną z podstawowych obaw przyszłych rodziców adopcyjnych jest lęk przed dziedziczonymi cechami dziecka, kiedy pojawiają się trudności poszukują ich przyczyny w jego pochodzeniu, muszą sobie uświadomić, że sposób wychowania jest ważnym źródłem formowania i inteligencji. Wpływa to na to, że przestają stawiać mu wymagania, co prowadzi do ograniczenia jego potencjalnych możliwości rozwojowych.
· Reakcji otoczenia – wtrącanie się osób trzecich do spraw adopcji jest sprawą oczywista. Odnotowano wzrost zainteresowania dzieckiem adoptowanym w porównaniu do innych dzieci. Rodzice powinni wyznaczyć granicę sfery wpływów najbliższych, gdyż istnieje tendencja do częstszego strofowania dzieci adoptowanych. Gdy tego nie zrobią dziecko może poczuć się gorsze i mniej wartościowe co ma wpływ na budowanie się obrazu „ja”.
· Przywiązania – adoptowane dziecko, które przebywało w atmosferze niesprzyjającej pod względem emocjonalnym ma ogromne trudności w nawiązywaniu więzi uczuciowej, gdyz utraciło zaufanie do osób dorosłych – jest ono obojętne, przesadnie samodzielne, przyjaźni się ze wszystkimi, co zabezpiecza je przed zacieśnianiem więzi. W takiej sytuacji rodzic często narzuca mu swoją obecność co ma odwrotny skutek. Innym sposobem radzenia sobie dziecka w tej sytuacji jest kurczowe trzymanie się rodziców, gdyż czuje się niepewne. Rodzice nie mogą w tej sytuacji działać bezwzględnie – muszą stworzyć jemu sytuacje bezpieczeństwa. Często dziecko w takich sytuacjach nie może sprostać oczekiwaniom rodziców
· odmienność – rodzice często wypieraj inność dziecka, by uchodzić za rodzinę normalną.
· powiedzenia o adopcji – ujawnienie adopcji zwiększa szanse udanego rodzicielstwa i zwiększa komfort psychiczny rodziców. Rodzice preferujący tajemnice adopcji zarzekają się, iż robią to dla dobra dziecka, ale naprawdę dbają o siebie, o swój komfort, by móc myśleć o nim jak o własnym dziecku.
· tworzenie obrazu własnego „ja” - dziecko zaadaptowane kształtowało swój własny obraz świata, często w odmiennych, nieznanych przyszłym rodzicom warunkach. Przychodzi ono do nowej rodziny z przeżyciem utraty dotychczasowego opiekuna, co może powodować utratę części obrazu własnego. Rodzice adopcyjni powinni pomóc dziecku budować ten obraz.18. Prawny wymiar adopcji w Polsce, procedura adopcyjna
Adopcja w Polsce jest procesem tajnym. Nikt spośród osób uczestniczących w jej przebiegu (pracowników ośrodka adopcyjnego, prawników, kuratorów, pracowników domu dziecka i in.) nie ma prawa ujawniać szczegółów sprawy zwłaszcza, jeśli chodzi o dane osobowe dziecka i jego rodziców naturalnych, jak i adopcyjnych. Sam przysposobiony może ubiegać się o ujawnienie tych informacji dopiero po uzyskaniu pełnoletności, występując z wnioskiem do sądu rodzinnego.
W Polsce działają publiczne i niepubliczne ośrodki adopcyjne. Głównym celem ich działalności jest pomoc osieroconym dzieciom, poprzez wyszukiwanie i przygotowywanie osób pragnących je adoptować. Ponadto zatrudnieni w nich specjaliści (psychologowie, pedagodzy, lekarze) służą pomocą w podjęciu dojrzałej decyzji o przyjęciu dziecka. Już po przysposobieniu, rodzice adopcyjni mogą liczyć na ich wsparcie w rozwiązywaniu rozmaitych problemów wychowawczych. Niektóre poradnie adopcyjne prowadzą - zgodnie ze swoim statutem - cykl przygotowawczy dla osób ubiegających się o przysposobienie dziecka. Obejmuje on spotkania i zajęcia indywidualne, a także grupowe, dzięki którym tworzą się specyficzne "grupy wsparcia" złożone z ludzi znajdujących się w podobnej sytuacji życiowej. Doświadczenie pokazuje, że takie znajomości trwają przez całe lata. Ośrodki adopcyjno-opiekuńcze dysponują bankiem danych o dzieciach gotowych do przysposobienia. Są to wyłącznie te sieroty, których sytuacja prawna jest uregulowana. Zarejestrowanie się w ośrodku adopcyjnym i udział w przewidzianym cyklu przygotowań jest korzystny dla osób oczekujących na przysposobienie dziecka również w aspekcie formalno - prawnym, bowiem opinia poradni adopcyjnej (przedstawiona w sądzie) potwierdza dojrzałość wnioskodawców do przyjęcia sieroty.
Dokumenty niezbędne przy staraniu się o zakwalifikowanie na rodzinę adopcyjna lub zastępczą to:
· Wniosek do Ośrodka Adopcyjno-Opiekuńczego o pomoc w przysposobieniu dziecka lub o zakwalifikowanie na rodzinę zastępczą;
· Odpis zupełny aktu małżeństwa (aktualny, w przypadku II związku - akt rozwodowy). Osoby samotne - odpis aktu urodzenia;
· Opinie z miejsc pracy;
· Zaświadczenia lekarskie o ogólnym stanie zdrowia z adnotacją, że wymienione osoby mogą opiekować się dzieckiem w ramach rodziny adopcyjnej lub zastępczej, zaświadczenie z Poradni Zdrowia Psychicznego, zaświadczenie z Poradni Leczenia Odwykowego, oraz badania dodatkowe: rtg płuc, badania krwi na odczyn Wassermana;
· Fotografia małżonków;
· PESEL obojga małżonków;
· Oświadczenie o niekaralności;
· Oświadczenie, iż kandydaci nie byli ograniczeni, zawieszeni ani pozbawieni władzy rodzicielskiej (w przypadku posiadania własnych dzieci).
Po zgromadzeniu w/w dokumentów należy je zarejestrować w Ośrodku i ustalić termin pierwszych spotkań. Po analizie dokumentów przeprowadzany jest wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania rodziny przez socjologa – specjalistę pracy socjalnej z udziałem psychologa lub pedagoga. Praca z rodziną w Ośrodku Adopcyjno - Opiekuńczym oparta jest o cykl spotkań z zespołem diagnostycznym (psycholog, pedagog). Po zakończeniu diagnozy, Komisja Kwalifikacyjna ocenia kandydatów i dopuszcza lub nie do szkolenia. Kandydaci pozytywnie zaopiniowani przez Komisję uczestniczą w szkoleniu dla rodziców adopcyjnych lub zastępczych organizowanym przez tutejszy Ośrodek. Po pozytywnym ukończeniu szkolenia rodzina przedstawiana jest na Zespole Kwalifikacyjnym. Po zakwalifikowaniu rodzina otrzymuje zaświadczenie kwalifikacyjne i oczekuje na propozycje dziecka.
19. Nielegalna adopcja - „Dzika adopcja” jest rozumiana jako forma przysposobienia niepodlegająca kontroli zewnętrznej. W przypadku gdy adopcja dziecka przez kandydatów na rodziców odbywa się bez udziału instytucji odpowiedzialnych za nie oraz bez weryfikacji i przygotowania rodziców mamy do czynienia z nielegalną adopcją. Słowo „nielegalna” sugeruje natomiast, że jest to obejście prawa, jego złamanie, być może przestępstwo. Dzieje się tak , gdy dziecko jest przekazywane rodzicom adopcyjnym z pominięciem procedury sądowej. Komercyjny obrót dziećmi oznacza oddanie czy też przyjęcie dziecka do adopcji w zamian za określoną korzyść materialną lub osobistą. Korzyść taką mogą otrzymać zarówno rodzice biologiczni dziecka decydujący się na jego oddanie, jak i inne osoby pośredniczące w tej procedurze. Naturalni rodzice nie mogą poprzez umowę przekazać dziecka innej osobie. Zarówno oni, jak i inne osoby biorące udział w postępowaniu adopcyjnym powinni kierować się interesem dziecka, a nie perspektywą otrzymania korzyści majątkowej. W przepisach KRO nacisk położony jest właśnie na zasadę dobra dziecka.
20. Rodzice biologiczni dzieci adoptowanych
Do adopcji trafiają dzieci, które są sierotami z przyczyn naturalnych lub społecznych, to znaczy, że ich rodzice zostali pozbawieni praw rodzicielskich. Niektórzy rodzice dobrowolnie oddają dziecko do adopcji. Jest to jednak decyzja bardzo trudna, dlatego prawo zezwala na zrzeczenie się praw rodzicielskich, ale dopiero po upływie 6 tygodni.
Najczęstszą przyczyną, dla której matki biologiczne gotowe są na oddanie dziecko komuś nieznanemu są trudne warunki życia. W wielu wypadkach kobiety zostają matkami, choć nie są na to gotowe. Zdarza się, że nie otrzymują wsparcia ze strony rodziny, a nawet są wyrzucane z domu. Ojcowie takich dzieci zwykle nie poczuwają się do odpowiedzialności. Niektóre mamy są niepełnoletnie. Decyzja o adopcji jest wymuszona na dziewczynie przez członków rodziny.
Praw rodzicielskich zrzekają się też często małżonkowie, choć zdarza się to znacznie rzadziej. Najczęściej problem dotyczy rodzin dysfunkcyjnych lub takich, w których warunki ekonomiczne są bardzo złe. Często są to rodziny wielodzietne, których nie stać na kolejne dziecko. Czasami do adopcji oddaje się dzieci z małżeństw, które mają dobre warunki ekonomiczne. Praw rodzicielskich zrzekają się rodzice dzieci, które zostały spłodzone poza małżeństwem. Rodzina decyduje się na oddanie takiego dziecka komuś innemu.
Zdarza się, że matka zrzeka się swojego dziecka jeszcze przed urodzeniem. Niechciane noworodki umieszcza się w tzw. oddziałach preadopcyjnych, które znajdują się przy niektórych szpitalach. Umożliwiają one szybkie przekazanie dziecka rodzinie zastępczej. Matka może się zrzec praw do swojego dziecka dopiero 6 tygodniach po jego narodzeniu.
W dużo gorszej sytuacji są dzieci porzucone. Tutaj procedury adopcyjne są bardzo żmudne. Dziecko zostaje automatycznie skierowane do placówki zamkniętej, gdzie pozostaje do czasu odnalezienie się jego matki. Niestety matki, które porzucają maleństwa zazwyczaj uciekają do innych miast, zdarza się, że zmieniają swoje personalia. Nierzadko odnalezienie matki jest niemożliwe. Wtedy decyzję o możliwości oddania dziecka do adopcji podejmuje sąd rodzinny. Nie wiadomo, co pcha matki do podjęcia tak drastycznych kroków. Obecnie można przecież zwyczajnie urodzić dziecko w szpitalu i formalnie zrzec się praw rodzicielskich. Jest to dużo prostsze i daje dziecku większe szanse na odnalezienie rodziny zastępczej tuż po porodzie. Być może takie postępowanie matek biologicznych wynika z tego, że nie wiedzą o innych możliwościach.
Dzieci, które nie maja uregulowanej sytuacji prawnej nierzadko czekają na decyzję sądu rodzinnego przez wiele lat. Szanse na adopcję takich dzieci stale się zmniejszają. Najchętniej rodzice adoptują dzieci małe tuż po urodzeniu.
Obowiązuje zasada, która mówi, o nierozdzielaniu rodzeństwa. Z tego powodu rodzeństwo przebywające w domu dziecka ma mniejsze szanse na trafienie do rodziny zastępczej. W praktyce rozdziela się rodzeństwo, ale tylko wtedy, gdy dzieci nie zdają sobie sprawy, że maja jeszcze brata lub siostrę. Prawie żadnych szans na adopcję nie ma rodzeństwo, które jest liczne. Zdarzają przypadki, że takie dzieci zostają adoptowane, ale zazwyczaj przez zagraniczne rodziny.
Kaaroollcia