2001_01.pdf

ISSN 1642-8722

harmonia i wra¿liwoæ estetyczna

to podstawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

tradycyjne owietlenie? a mo¿e... . . . . . . . . . 11

Redaktor naczelny

BOGUS£AWA WIEWIÓROWSKA

tworz¹c nastrój, nie pomiñ wymagañ . . . . . . . . 16

Redaktor prowadz¹cy

Julian Wiatr

tel. (0-22) 613-63-72

inteligentna kontrola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

jak zapewnisz sobie bezpieczeñstwo . . . . . . . 21

Sekretarz redakcji

Ada Biery³o

tel./fax (0-22) 613-63-72

rezerwowa moc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

nowa gama aparatów TeSys . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

Dzia³ reklamy

tel./fax 613-63-72

613-60-76

613-60-37

linie kablowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

czy wiesz jak siê przy³¹czyæ? . . . . . . . . . . . . . . . 35

Prenumerata i kolporta¿

tel./fax 612-51-39

0 502 627 361

niezgodnoæ interesów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

instalacje odgromowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40

Ksiêgowoæ

tel./fax 612-51-39

sposób na z³odzieja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

Adres redakcji

04-161 Warszawa

ul. Komorska 10

tel./fax (0-22) 613-63-72

673-17-37, 879-81-73

613-60-76, 613-60-37

612-51-39

czy wszystko zosta³o dobrze

przemylane? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

ten, który w³¹czy³ wiat³o . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

zapraszamy do internetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

Sk³ad i ³amanie

s.c.

04-077 Warszawa

ul. Grochowska 219/5

tel./fax (0-22) 810-04-84

spotkanie z energetyk¹ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

piknik z fantazj¹ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

Druk

INVEST-DRUK

04-186 Warszawa, ul. Szumna 5a,

tel. (0-22) 812-75-55

ksiêgarnia wysy³kowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

krzy¿ówka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

Redakcja zastrzega sobie prawo

do adiustacji tekstów. Materia³ów

nie zamówionych nie zwracamy.

Redakcja nie ponosi odpowiedzialnoci

za treæ reklam.

Wszelkie prawa zastrze¿one

1/2001

idealny poranek

Cisza a¿ dwiêczy w duszy mej g³êboko.

T¹ dusz¹ widzê bramy niebios rozwarte szeroko...

I ¿aden cieñ nie przemknie,

spokoju nie zm¹ci.

I nocny stra¿nik nieba poranka nie str¹ci.

I rosa posrebrzana czar nada zieleni.

I wszystko dooko³a stanie wród wiat³a promieni.

(Ida Kurkowska)

Jak s³owa tego wiersza, oddajemy Pañstwu pierwszy numer na-

szego nowego pisma. Jest ono prób¹ dotarcia do szerokiego krêgu

czytelników o ró¿nym poziomie przygotowania zawodowego.

G³ówny nasz cel to przedstawienie Pañstwu wielu fascynuj¹cych i

aktualnych informacji z zakresu elektrotechniki, która stanowi bardzo

rozleg³¹ i ciekaw¹ dziedzinê wiedzy.

Rozwój techniki poci¹ga za sob¹ koniecznoæ opracowywania

coraz to nowszych rozwi¹zañ technicznych, ale mimo to fizyka zja-

wiska, jakim jest pr¹d elektryczny, jest niezmienna i dla-

tego w naszym pimie poza tematyk¹ specjalis-

tyczn¹, napiszemy równie¿ o ochronie przeciwpo-

ra¿eniowej i o ochronie przeciwprzepiêciowej, po-

niewa¿ s¹ to problemy, z jakimi spotyka siê na co

dzieñ ka¿dy elektryk.

Mamy nadziejê, ¿e elektro.info wchodz¹c na ry-

nek, spe³ni rolê pomostu miêdzy dostêpn¹ literatur¹

a normami, które stanowi¹ formalne akty prawne obo-

wi¹zuj¹ce w Polsce. Pragniemy w sposób prosty i czy-

telny przybli¿yæ zagadnienia zwi¹zane z bran¿¹ elekt-

ryczn¹. Niniejszy numer powiêcony jest przede wszys-

tkim owietleniu, które tylko pozornie stanowi banaln¹

kwestiê.

¯yczymy wiêc Pañstwu po¿ytecznej, satysfakcjonuj¹cej

i przyjemnej lektury, która wyjani wiele trudnych tematów.

mgr in¿. Julian Wiatr

1/2001

prof. Wojciech ¯agan

harmonia

i wra¿liwoæ estetyczna

zasady owietlenia

zewnêtrznego budynków

Formu³owane s¹ zatem za-

równo ogólne zasady iluminacji,

obowi¹zuj¹ce w odniesieniu do

wszystkich obiektów, niezale¿-

nie od ich przeznaczenia, jak i te

szczegó³owe, obejmuj¹ce cha-

rakterystyczne grupy obiektów:

kocio³y, mosty, pa³ace itp.

Iluminacja obiektów

jest dzia³aniem in¿ynierskim

le¿¹cym jednak wyranie

na pograniczu obszaru

dzia³ania ma³o znanego

in¿ynierom, a mianowicie

sfery estetycznej. Koncepcje

i projekty iluminacji

musz¹ podlegaæ normom

i zaleceniom ilociowym,

ale powinny te¿ pozostawaæ

w zgodzie z okrelonymi

zasadami gwarantuj¹cymi

wysok¹ jakoæ estetyczn¹.

zasada

spójnoci obrazu

Spójnoæ obrazu iluminowa-

nego obiektu to mo¿liwoæ od-

bioru i ogl¹dania ca³oci obiek-

tu z danego kierunku obserwacji

bez nieczytelnych, myl¹cych ob-

szarów, które pozornie zmienia-

³yby rzeczywisty uk³ad archi-

tektoniczny odbierany przy o-

wietleniu dziennym. Jest to na-

czelna zasada, obowi¹zuj¹ca

przy iluminacji obiektów. Jej

przestrzeganie jest podstawo-

1/2001

to podstawa

Rys. 1 Zalecane odstêpy plam

gwarantuj¹ce spe³nienie

zasady spójnoci

wym warunkiem decyduj¹cym

o pozytywnym odbiorze obrazu

i o tym, ¿e owietlony obiekt

podoba siê. Zasada spójnoci

sk³ania do poszukiwania takiej

koncepcji iluminacji, która zag-

warantuje mo¿liwoæ jednoz-

nacznego odbioru nocnego ob-

razu ca³ego obiektu lub jego o-

wietlanych fasad, niezale¿nie od

przyjêtej metody iluminacji.

Przy u¿yciu zalewowej meto-

dy iluminacji, zasada spójnoci

jest spe³niona niejako z za³o-

¿enia, bowiem ca³y obiekt jest

równomiernie owietlony, a jego

obraz przypomina widok dzienny

z t¹ ró¿nic¹, ¿e t³em jest ciem-

ne niebo. Nie ma wiêc raczej nie-

bezpieczeñstwa, ¿e utracona

zostanie spójnoæ widoku. Za-

gro¿enie naruszenia zasady

spójnoci obrazu ma miejsce

przede wszystkim przy iluminacji

metod¹ punktow¹ i czêciowo

punktowo-zale-

wow¹, co jest

nastêpstwem

tworzenia obra-

zu iluminowane-

go obiektu jako sumy efektów

owietlenia i sumy plam wietl-

nych, realizowanych przez lokal-

ne nawietlacze. Ca³ociowy

obraz obiektu sk³ada siê wów-

czas z pojedynczych elementów

akcentów wietlnych. Wów-

czas mo¿e mieæ miejsce sytua-

cja takiego roz³o¿enia plam

wietlnych, ¿e nie bêd¹ one

spójne i zbyt odleg³e. Lokalne

nawietlacze mog¹ wówczas

piêknie pokazywaæ lokalne oz-

doby, p³askorzeby, kolumny,

wnêki okienne itp., ale nie bêd¹

siê one sk³ada³y w jeden ca-

³ociowy obraz obiektu.

Podstaw¹ rozwi¹zania problemu

zasady spójnoci jest wiêc

kwestia odleg³oci i wielko-

ci poszczególnych akcentów

wietlnych, a tak¿e ich kontras-

tu z t³em. Wydaje siê, ¿e za-

pewnienie przy punktowej meto-

dzie iluminacji, odpowiedniego

podk³adowego poziomu lumi-

nancji ca³ego obiektu, na które-

go tle zadzia³aj¹ akcenty

wietlne, jest skutecznym spo-

sobem zabezpieczaj¹cym przed

naruszeniem

zasady spój-

noci. Nie

powstanie

wówczas

wra¿enie

odseparo-

wania plam

wietlnych.

Mo¿na

zachowaæ

zasadê spój-

noci, ope-

ruj¹c wy-

³¹cznie o-

wietleniem

akcento-

wym, ale

wymaga to

uwa¿nego

przemyle-

nia koncepcji iluminacji, doboru

nawietlaczy i ich umiejscowie-

nia. Niezwykle pomocna mo¿e

okazaæ siê tu technika wizualiza-

cji iluminacji. Powstaje zatem

pytanie: czy mo¿na podaæ

w sposób bardziej cis³y, mie-

rzalny, jaka musi byæ odleg³oæ

plam wietlnych i ich wielkoæ,

aby nie z³amaæ zasady spój-

noci oraz jaki powinien byæ

podk³adowej luminancji ca³ego

obiektu w stosunku do luminan-

cji akcentów i smug wietlnych.

Jest to problem trudny, wielo-

w¹tkowy i musi byæ rozwi¹zany

indywidualnie dla ka¿dego

obiektu. Wydaje siê, ¿e s³usz-

na mo¿e byæ zasada, aby przer-

wy miêdzy plamami wietlnymi

nie przekracza³y wymiaru plamy

wietlnej (rys. 1). Je¿eli ilumina-

cja wykorzystuje akcenty wiet-

lne, to ich luminancja nie powin-

na przekraczaæ wiêcej ni¿ 10-

krotnie luminancji redniej ob-

szarów poza akcentami, ponie-

wa¿ podk³adowa luminancja

ca³ego obiektu nie bêdzie zau-

wa¿ana.

Zastanawiaj¹c siê nad zasa-

d¹ spójnoci, warto przeanali-

zowaæ poni¿szy przyk³ad zrea-

lizowanej iluminacji, w której ma-

my do czynienia z niespójnym

obrazem. Dla u³atwienia oceny

zestawiono dwie fotografie: wi-

dok dzienny i widok nocny ilumi-

nowanego obiektu (fot. 1).

Jak widaæ, gmach dawnego

ratusza jest bardzo rozleg³y,

pozbawiony symetrii i tak usytu-

owany, ¿e wymyka siê z pola

widzenia przy nieruchomym

wzroku. Jest to bez w¹tpienia

obiekt bardzo trudny do ilumina-

cji, a pewne jej b³êdy widaæ na-

wet na podstawie przedstawionej

fotografii. Poszczególne plamy

wietlne nie ³¹cz¹ siê w ca-

³oæ i nie tworz¹ obrazu ca³e-

Fot. 1 Odbudowany gmach ratusza na Placu

Teatralnym w Warszawie: a) widok

dzienny,

b) niespójny obraz iluminowanego

obiektu.

1/2001

go obiektu. Obserwacja gmachu

wyre¿yserowana jest przez ilu-

minacjê tak, ¿e wzrok skacze

z jednej jasnej czêci na drug¹.

Nie widaæ fizycznego po³¹cze-

nia elementów owietlonych,

a wiêc odnosi siê wra¿enie dys-

harmonii, braku pomys³u na

nocn¹ ekspozycjê tego gmachu.

Innym przyk³adem obiektu,

gdzie zasada spójnoci zosta³a

naruszona, choæ nie tak dras-

tycznie jak poprzednio, jest bry-

³a Zamku Królewskiego w War-

szawie, a w³aciwie iluminacja

jego fasady od strony Placu

Zamkowego. Zaprojektowana

i zrealizowana iluminacja, ekspo-

nuje wiarygodnie elewacjê oraz

górn¹ partiê rodkowej wie¿y.

Przerwa w jasnoci elewacji

ciany i wie¿y jest na tyle du¿a,

¿e odnosi siê wra¿enie zawie-

szenia jej w powietrzu. Wie¿a

w nocnym obrazie nie jest po³¹-

czona z bry³¹ zamku i obraz jest

niespójny (fot. 2). Przy okazji

warto wspomnieæ o jeszcze jed-

nym mankamencie iluminacji te-

go obiektu. Zaprojektowane o-

wietlenie zuba¿a obraz nocny

w stosunku do widoku za dnia.

Wydaje siê, ¿e bardzo subtelne

zaakcentowanie wiat³em ist-

nienia dachu stworzy³o wra¿e-

nie wiêkszej jego okaza³oci,

a ponadto rezygnacja z owiet-

lenia dwóch bocznych wie¿y-

czek odebra³a widokowi war-

tociowe ozdobniki niewi-

doczne s¹ wie¿e, baszty, he³-

my, które stanowi¹ bardzo atrak-

cyjne elementy iluminacji, ponie-

wa¿ widaæ je bezporednio na

tle ciemnego nieba.

Kolejnym przyk³adem reali-

zacji iluminacji, nad którym war-

to siê zatrzymaæ rozwa¿aj¹c

zasadê spójnoci obrazu, jest

gmach hotelu Europejskiego

w Warszawie. Analizuj¹c po-

mys³ iluminacji i jego realizacjê,

mo¿na poruszyæ wiele wa¿nych

dla sztuki iluminacji zagadnieñ.

W obrazie budynku mo¿na wy-

ró¿niæ cztery strefy iluminacji:

parter pozostawiony praktycznie

bez iluminacji, przestrzeñ l, II (do

gzymsu) z szerokimi plamami

rozjanienia, przestrzeñ III i IV

piêtra zarysowan¹ obrazem roz-

janionych pilastrów i pó³ko-

lumn oraz góruj¹c¹ nad ca³o-

ci¹ gmachu najjaniejsz¹

czêæ, jak¹ jest nadbudówka.

Poprawnie i bardzo atrakcyjnie

zrealizowano iluminacje nadbu-

dówki. Jej obraz jest czytelny

i charakteryzuje siê najwiêksz¹

luminancj¹, dziêki czemu odno-

si siê wra¿enie podwy¿szenia

wysokoci gmachu.

Mo¿na przyznaæ autorom

koncepcji racjê, ¿e parter bu-

dynku mo¿na pozostawiæ nie

owietlony. Przewiecaj¹ na

tym poziomie du¿e okna restau-

racji, recepcji i innych ogólnych

pomieszczeñ hotelu. Przypusz-

czalnie iluminacja parteru znik-

nê³aby wobec sporej luminan-

cji okien.

Problematyczna i nieco dys-

kusyjna jest natomiast koncepcja

iluminacji elewacji III i IV piêtra.

Za³o¿ono, ¿e obraz tej czêci

gmachu utworzony bêdzie jako

suma efektu plam wietlnych

powsta³ych przez akcentuj¹ce

owietlenie pilastrów i pó³ko-

lumn. Nale¿y jednak zauwa¿yæ,

¿e rytm pilastrów zmienia siê

inny jest na elewacji po³udnio-

wej, inny na zachodniej, a jesz-

cze inny w rejonie zaokr¹glone-

go naro¿nika gmachu. Niektóre

odstêpy pomiêdzy jasnymi pa-

sami pilastrów s¹ zbyt du¿e,

niektóre s¹ zbyt ma³e, co spra-

wia, ¿e kszta³t naro¿nika bu-

dynku staje siê nieczytelny. Ak-

centy wietlne na pilastrach s¹

Fot. 2

Iluminacja Zamku Królewskie-

go w Warszawie:

obraz iluminowanego obiektu

z zawieszon¹ wie¿¹

bardzo ostre i jaskrawe, a przes-

trzenie miêdzy nimi staj¹ siê

praktycznie nieczytelne. Konk-

luzja: spójnoæ obrazu jest naru-

szona.

zasada

uporz¹dkowania

obrazu

iluminowanego

obiektu

Udany, dobrze odbierany ob-

raz iluminacji obiektu, to nie tyl-

ko odpowiednia luminancja i jej

równomiernoæ, nie tylko dba-

³oæ o spójnoæ obrazu, ale

tak¿e uporz¹dkowanie i harmo-

nijnoæ. Obiekty architektonicz-

1/2001

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: