59_64.PDF

P R O P O Z Y C J E

Zaproszenie do współpracy dla wszystkich Czytelników EP!

Polski symulator

układów analogowych

Inicjatywa, ktÛr¹

przedstawiamy w†artykule,

jest zjawiskiem

niespotykanym na naszym

rynku elektronicznym:

twÛrca najlepszego

polskiego programu do

symulacji uk³adÛw

nieliniowych, znanego juø

z†³amÛw EP - XLAB -

proponuje za naszym

poúrednictwem wszystkim

polskim elektronikom

i†programistom moøliwoúÊ

wspÛ³pracy na zasadach

zbliøonych do OpenSource.

XLAB jest jedynym zaawansowa-

nym programem do symulacji uk³a-

dÛw nieliniowych opracowanym

w†Polsce. Niezwykle istotny jest

fakt, øe jest to oprogramowanie

freeware, a†ìzespÛ³î twÛrcÛw sk³a-

da³ siÍ zazwyczaj z... jednej oso-

by. To w³aúnie jest przyczyn¹ na-

szego wspÛlnego apelu - dalszy

rozwÛj tego oprogramowania nie

jest moøliwy bez powiÍkszenia ze-

spo³u twÛrcÛw. Poniewaø przedsiÍ-

wziÍcie jest z†za³oøenia niekomer-

cyjne, autor postanowi³ z³oøyÊ za

naszym poúrednictwem propozycjÍ

wszystkim programistom i†elektro-

nikom, ktÛrzy czuj¹ siÍ na si³ach

podj¹Ê wysi³ek dalszego rozwijania

XLAB-a na zasadach OpenSource

(przedstawiamy je w†dalszej czÍúci

artyku³u).

Naturalnymi adresatami naszej

propozycji s¹ przede wszystkim

studenci uczelni technicznych, dla

ktÛrych praca nad XLAB-em moøe

byÊ wielk¹ przygod¹ przygotowuj¹-

c¹ do profesjonalnego øycia po

studiach, zapewniaj¹c¹ przy okazji

kontakt z†nowoczesnymi technika-

mi symulacji uk³adÛw analogo-

wych.

EP obejmuje patronat medialny

nad przedsiÍzwiÍciem. Jeøeli znaj-

d¹ siÍ chÍtni do wspÛ³pracy, roz-

waøymy moøliwoúÊ udzielania tak-

øe innych form wsparcia osÛb pra-

cuj¹cych nad projektem.

Zaczynamy od przedstawienia

historii XLAB-a. Oddajemy g³os au-

torowi programu.

XLAB - historia

Bardzo czÍsto dzieje siÍ tak, øe

zabieraj¹c siÍ za tworzenie ìcze-

goúî, po miesi¹cach pracy otrzymu-

jemy ìcoúî zupe³nie innego niø za-

mierzaliúmy. Czasem pope³niamy

b³¹d, a†czasem ciÍøko jest coú skoÒ-

czyÊ. Na przyk³ad chcemy zbudo-

waÊ sobie wzmacniacz. Przesadza-

my nieco ze wzmocnieniem i†otrzy-

mujemy... bardzo dobry generator.

Albo montujemy generator i†okazu-

je siÍ, øe wystarczy dodaÊ niewiele

elementÛw, aby zrobiÊ syrenÍ alar-

mow¹. Podobna historia przytrafi³a

siÍ mi, kiedy pisa³em ìprogramikî

do rozwi¹zywania rÛwnaÒ.

Mia³ on byÊ z†za³oøenia bardzo

prosty - podawa³ rozwi¹zania rÛw-

nania wprowadzonego bezpoúrednio

w†kodzie, wiÍc jego przydatnoúÊ do

innych zastosowaÒ by³a znikoma.

Kaøda modyfikacja rÛwnania powo-

dowa³a koniecznoúÊ rekompilacji

ca³ego kodu (ok. 50 linijek w†Pas-

calu). Jednak zagadnienie by³o na

tyle interesuj¹ce, øe szybko doda-

³em now¹ funkcjÍ: rozwi¹zywanie

ca³ych uk³adÛw.

I†wtedy zacz¹³em siÍ zastana-

wiaÊ nad moøliwymi zastosowa-

Rys. 1

Rys. 2

Elektronika Praktyczna 9/2002

P R O P O Z Y C J E

niami tego ìwynalazkuî. Co moø-

na zrobiÊ z†kodem, ktÛry jest

w†stanie rozwi¹zaÊ numerycznie

uk³ad ok. 500 rÛwnaÒ nielinio-

wych w†mniej niø sekundÍ? Oka-

za³o siÍ, øe moøna i†to nawet spo-

ro. Tak powsta³...

wszystkim analiz czÍstotliwoúcio-

wej i†parametrycznej, dobrego al-

gorytmu analizy czasowej i†mode-

li elementÛw pÛ³przewodniko-

wych.

XLAB 1.05...1.08

(wrzesieÒ...grudzieÒ 1999)

W†tym okresie doda³em brakuj¹-

ce analizy, poprawi³em nieco al-

gorytm analizy czasowej (jak siÍ

pÛüniej okaza³o - nadal nie dzia-

³a³ najlepiej), usprawni³em sposÛb

prezentacji wynikÛw i†powiÍkszy-

³em bibliotekÍ elementÛw m.in.

o†tranzystory JFET oraz w³¹czniki

sterowane. Dorzuci³em teø gotowy

edytor tekstowy z†kolorowaniem

s³Ûw kluczowych, ktÛry úci¹gn¹-

³em z†sieci jako darmowy kompo-

nent do Delphi. Nie mia³em zbyt

wiele czasu na pracÍ nad pakie-

tem, gdyø musia³em rÛwnoczeúnie

przygotowaÊ siÍ do matury. Dlate-

go XLAB 1.08 ( rys. 2 ) nie by³

zbyt udanym programem - niezbyt

szybki, ma³o stabilny i†niewygod-

ny w†obs³udze. Jego opis znalaz³

siÍ w†EP5/2000.

Do najwiÍkszych wad naleøa³

z†pewnoúci¹ brak edytora graficzne-

go. Niewielkie uk³ady doúÊ ³atwo

definiowa³o siÍ rÍcznie, czasem na-

wet szybciej niø za pomoc¹ niektÛ-

rych edytorÛw graficznych, jednak

gdy liczba elementÛw by³a zbyt

wielka, kod stawa³ siÍ nieczytelny

i†bardzo podatny na b³Ídy.

XLAB 1.00 (listopad 1998)

Wystarczy³o dopisaÊ modu³ z†go-

towymi rÛwnaniami prostych ele-

mentÛw elektronicznych, øeby po-

wsta³ symulator uk³adÛw XLAB 1.0.

Pracowa³ w†DOS-ie ( rys. 1 ), nie po-

siada³ interfejsu wejúciowego (defi-

nicja uk³adu by³a ìukrytaî w†ko-

dzie), rysowa³ wykresy w†trybie

VGA i†rozwija³ ìzawrotn¹î prÍd-

koúÊ 35 prÛbek/s przy symulacji

multiwibratora astabilnego z³oøone-

go z†dwÛch tranzystorÛw i†kilku

elementÛw dodatkowych. Dla po-

rÛwnania, ten sam uk³ad z†dok³ad-

niejszymi modelami tranzystorÛw

programy PSPICE i†XLAB 2.4 licz¹

z†szybkoúci¹ ok. 200 prÛbek/s (tes-

ty by³y wykonywane na Pentium

150MHz).

By³y dwie przyczyny tego stanu

rzeczy: brak optymalizacji kodu

i†s³aby algorytm. Po przeniesieniu

programu na platformÍ Win32 i†re-

kompilacji w†Delphi 2†uda³o siÍ

wyeliminowaÊ tÍ pierwsz¹ i†prÍd-

koúÊ wzros³a aø 4†razy! A†po wpro-

wadzeniu pewnych ulepszeÒ do al-

gorytmu uda³o siÍ jego efektywnoúÊ

jeszcze trochÍ poprawiÊ. Niestety,

brak jakiegokolwiek interfejsu uøyt-

kownika uniemoøliwia³ publikacjÍ

programu.

Rys. 3

Jest to najbardziej udana i†zara-

zem najbardziej z³oøona czÍúÊ pa-

kietu. Edytor posiada m.in. nastÍ-

puj¹ce w³aúciwoúci:

- Automatycznie dostosowuje tryb

pracy do po³oøenia kursora mysz-

ki. Jeúli kursor znajduje siÍ nad

koÒcÛwk¹ symbolu, to program

jest w†stanie gotowoúci do ryso-

wania po³¹czeÒ. Jeúli nad úrod-

kiem symbolu - klikniÍcie domyú-

lnie powoduje jego zaznaczenie

i†ewentualne rozpoczÍcie procesu

przesuwania. Tryb pracy jest syg-

nalizowany przez kszta³t kursora.

- Moøna zaznaczyÊ wiele elemen-

tÛw naraz i†za jednym zamachem

zmodyfikowaÊ jak¹ú wspÛln¹

w³aúciwoúÊ np. rezystancjÍ. To

siÍ na ogÛ³ przydaje, gdy w†sche-

macie mamy kilka takich samych

elementÛw.

- Jeúli stwierdziliúmy, øe kaødy

z†30 jednakowych tranzystorÛw

projektowanego uk³adu trzeba wy-

mieniÊ na inny, to wystarczy je

wszystkie zaznaczyÊ i†wykonaÊ

odpowiednie polecenie (jedno

a†nie 30!). Poda³em przyk³ad ek-

stremalny, ale funkcja ta jest uøy-

teczna, nawet gdy mamy do czy-

nienia tylko z†par¹ elementÛw.

- Przy przesuwaniu symboli po³¹-

czenia s¹ zachowywane. Napisa-

nie tej procedury to by³a katorga,

ale o†dziwo dzia³a nad wyraz

dobrze.

- Nie trzeba siÍ martwiÊ o†kropki

na skrzyøowaniu po³¹czeÒ. Pro-

gram sam je wstawia i†usuwa.

Spotka³em edytor, w†ktÛrym mu-

sia³ to robiÊ uøytkownik!

- Dla tych, co lubi¹ projektowaÊ

metod¹ prÛb i†b³ÍdÛw, istnieje

wielopoziomowe polecenie ìCof-

nij/PonÛwî.

- Nie ma spotykanej w†niektÛrych

edytorach ìkartki papieruî. Prze-

XLAB 1.10 i†XLab

Schematics

(styczeÒ...lipiec 2000)

Dlatego szybko powsta³ program

wspomagaj¹cy: XLab Schematics

( rys. 3 ), ktÛrego autorem jest Stani-

s³aw Skowronek. Z†narysowanego

schematu generowa³ listy po³¹czeÒ

wczytywane przez symulator. Mimo

swojej prostoty, by³ bardzo uøytecz-

ny. XLAB w†tym czasie nie zyska³

zbyt wielu nowych funkcji, popra-

wi³em natomiast kilka drobnych

b³ÍdÛw. Wersja 1.10 jest ostatni¹

z†serii XLAB 1.

XLAB 1.04

(lipiec, sierpieÒ 1999)

Konieczne by³o stworzenie jakie-

goú sposobu definiowania uk³adÛw

elektronicznych bez koniecznoúci

kaødorazowego kompilowania pro-

gramu. Najprostszy do realizacji

okaza³ siÍ sposÛb wykorzystany

w†symulatorach SPICE, czyli defi-

niowanie uk³adÛw za pomoc¹ opi-

sÛw w†odpowiednim jÍzyku. JÍzyk

opisu uk³adÛw symulatora XLAB

1.04 rÛøni³ siÍ gramatyk¹ od SPI-

CE, ale idea by³a ta sama. Poda-

wa³o siÍ listÍ elementÛw, okreúla-

³o do jakich wÍz³Ûw s¹ do³¹czone

oraz jakie s¹ ich parametry. Teraz

program nadawa³ siÍ do analizy

niewielkich uk³adÛw. Niestety,

moøliwoúci obliczeniowe symula-

tora nadal pozostawia³y wiele do

øyczenia. Brakowa³o przede

XLAB 2.0 (styczeÒ 2001)

W†drugiej po³owie 2000 r. zacz¹-

³em prace nad w³asnym wektoro-

wym edytorem graficznym. Dostoso-

wa³em jÍzyk opisu uk³adÛw, aby

nadawa³ siÍ do zapisu grafiki.

W†ten sposÛb XLAB zyska³ wbudo-

wany, przyjazny uøytkownikowi in-

terfejs ( rys. 4 ).

Elektronika Praktyczna 9/2002

P R O P O Z Y C J E

strzeÒ rysunkowa jest praktycznie

nieograniczona. Dlatego nie czeka

CiÍ przesuwanie ca³ego schematu

tylko dlatego, øe chcesz dostawiÊ

element, ktÛry wychodzi za mar-

gines.

- Wyniki analizy punktu pracy

mog¹ byÊ przedstawiane na sche-

macie.

- Symbole nie s¹ na sta³e zintegro-

wane z†programem, a†umieszczo-

ne w†oddzielnej bibliotece. Mo-

øesz tworzyÊ w³asne i†modyfiko-

waÊ istniej¹ce.

G³Ûwnie z†tych wzglÍdÛw pakiet

by³ przez pewien okres rozpo-

wszechniany przez firmÍ DGN jako

shareware (czyli wyprÛbuj i†ewen-

tualnie kup).

Na pocz¹tku 2001 r. praca pt.

ìXLAB - the non-linear circuit si-

mulatorî zdoby³a III miejsce

w†Krajowych Eliminacjach Kon-

kursu Prac M³odych NaukowcÛw

Unii Europejskiej. Przy okazji tego

konkursu kod zosta³ wnikliwie oce-

niony przez Jury i†zosta³y wychwy-

cone pewne merytoryczne usterki:

- Zbyt uproszczony i†nieskuteczny

algorytm doboru kroku analizy

czasowej.

- Niedok³adne modele elementÛw

pÛ³przewodnikowych.

- Niewykorzystane wszystkie moøli-

woúci przyspieszenia programu.

Rys. 4

tu. Brak planowania i†spontanicz-

ne wprowadzanie zmian spowo-

dowa³o, øe ca³y projekt sta³ siÍ

bardzo nieczytelny. Utrudnia to

wykrywanie b³ÍdÛw i†rozbudowÍ.

- Programu nie da siÍ ³atwo przy-

stosowaÊ do pracy w†systemie Li-

nux, poniewaø zosta³ napisany

w†Pascalu, a†dodatkowo wystÍpu-

je w†nim duøo wywo³aÒ funkcji

systemu MS Windows.

Z†tych powodÛw kontynuowanie

rozwoju wersji 2 straci³o sens, a†ca-

³oúÊ wraz z†kodem ürÛd³owym udo-

stÍpni³em w†Internecie.

przez kilka osÛb. Wiele modu³Ûw

ma³o zaleøy od siebie, wiÍc nic

nie powinno kolidowaÊ. ZespÛ³ nie

jest ustalony na ìsztywnoî - kaø-

dy moøe do³¹czyÊ w†dowolnym

momencie. Po drugie, jÍzykiem bÍ-

dzie C++, a†nie Pascal. Ten jÍzyk

jest bardziej elastyczny, lepiej

wspiera zespo³owe programowanie

i†istniej¹ dobre darmowe kompila-

tory na wszystkie platformy syste-

mowe. XLAB 4.0 bÍdzie dzia³a³ za-

rÛwno w†systemie Windows, jak

i†Linux, zw³aszcza øe na ten drugi

bardzo brakuje aplikacji tego typu.

Po trzecie, przedsiÍwziÍcie jest

niekomercyjne, wiÍc przyszli uøyt-

kownicy nie bÍd¹ musieli p³aciÊ

za licencjÍ.

Istnieje wstÍpny projekt architek-

tury nowego pakietu. Ca³a czÍúÊ

symulacyjna zostanie ca³kowicie

przebudowana i†wyposaøona w†no-

we, niestosowane dot¹d algorytmy.

Przede wszystkim ulegnie zmianie

sposÛb definiowania modeli, tak

by wszystkie da³o siÍ umieúciÊ po-

za kodem ürÛd³owym. Wymusza to

wprowadzenie zmian do jÍzyka

opisu modeli. BÍdzie akceptowaÊ

rÛwnania rÛøniczkowo-ca³kowe do-

wolnego rzÍdu i†dowolne uzaleø-

nianie zmiennych od siebie - np.

bÍdzie moøna uzaleøniÊ opÛr re-

zystora od dowolnej funkcji napiÍ-

cia wystÍpuj¹cego w†innym miejs-

cu uk³adu. To rozszerzy zastoso-

wania symulatora na inne dziedzi-

ny niø elektronika.

XLAB 2.2...2.4

(lipiec...wrzesieÒ 2001)

To tylko trochÍ wzmocniona wer-

sja XLAB-a 2.0. Nie wyeliminowa-

³em wszystkich b³ÍdÛw, doda³em

natomiast udogodnienia przydatne

na laboratorium z†ELIU (Elementy

i†Uk³ady Elektroniczne).

W†miÍdzyczasie zauwaøy³em rÛw-

nieø inne wady pakietu:

- Zbyt zawi³y sposÛb definiowania

modeli skutecznie spowalnia two-

rzenie bibliotek. Program nie po-

trafi sam zlinearyzowaÊ modelu

(musi mieÊ gotowe wzory) ani

zredukowaÊ liczby rÛwnaÒ, elimi-

nuj¹c rÛwnania liniowe.

- Brak moøliwoúci wczytywania

plikÛw *.cir (w formacie PSPICE).

- Program üle radzi sobie z†b³Ída-

mi nadmiaru maszynowego, gene-

rowanymi przez modele w†trakcie

symulacji. OgÛlnie mechanizmy

ochrony przed b³Ídami dosyÊ

czÍsto zawodz¹, co moøe byÊ iry-

tuj¹ce.

- Istnieje zbyt wiele niejasnych za-

leønoúci miÍdzy modu³ami pakie-

XLAB 4.0

To mÛg³by byÊ koniec historii

XLAB-a. Tyle, øe licznik úci¹gniÍÊ

na mojej stronie nadal intensyw-

nie ìcykaî, a†dotychczasowi uøyt-

kownicy wysy³aj¹ e-maile z†pyta-

niami, kiedy bÍdzie nastÍpna wer-

sja. Do tego w†trakcie 2 lat stu-

diÛw informatyki naby³em umie-

jÍtnoúci wystarczaj¹ce do napisa-

nia duøo lepszego programu. Dla-

czego by ich nie wykorzystaÊ?

Z†drugiej strony tworzenie takiego

oprogramowania poch³ania sporo

czasu. To nie jest juø prosty pro-

gramik do rozwi¹zywania zwyk-

³ych rÛwnaÒ.

Dlatego chcia³bym, aby XLAB 4.0

powstawa³ na podobnych zasa-

dach, na jakich obecnie tworzone

jest darmowe oprogramowanie dla

systemu Linux (GNU). Po pierw-

sze, kod bÍdzie pisany rÛwnolegle

Elektronika Praktyczna 9/2002

P R O P O Z Y C J E

Algorytmy numeryczne bÍd¹

wspomagane algorytmami symbo-

licznego upraszczania uk³adu, co

powinno zdecydowanie przyspie-

szyÊ obliczenia. WstÍpne testy

z†prostym uk³adem LC sugeruj¹

bardzo duøe zyski efektywnoúci

(MicroSim PSPICE: 800 prÛbek/s,

XLAB 2.4: 5000 prÛbek/s, algorytm

optymalny: 250000 prÛbek/s).

Program ma takøe lepiej wspieraÊ

projektowanie uk³adÛw cyfrowych

i†analogowo-cyfrowych. W†tym celu

zastosowane bÍd¹ techniki symula-

cji sterowanej zdarzeniowo.

Do symulatora bÍdzie do³¹czony

optymalizator wielowymiarowy -

narzÍdzie bardzo uøyteczne, bo po-

zwala na automatyczne dobieranie

parametrÛw uk³adu metod¹ prÛb

i†b³ÍdÛw w†celu spe³nienia odpo-

wiednich ograniczeÒ. Proces ten

trwa niestety doúÊ d³ugo, ale choÊ

komputer nie dysponuje intuicj¹

niejednego inøyniera, to zwykle

znajduje lepsze rozwi¹zania. A†in-

øynier moøe w†tym czasie wyjúÊ na

kawÍ...

Jeúli chodzi o†grafikÍ, to rewolu-

cji nie bÍdzie. Obecny edytor jest

bardzo dobry i†wszystkie zmiany

ogranicz¹ siÍ do poprawek kosme-

tycznych. Trzeba bÍdzie jedynie do-

pisaÊ konwertery znanych formatÛw

rysunkowych oraz umoøliwiÊ

wspÛ³pracÍ z†edytorami p³ytek dru-

kowanych. Moøliwe, øe uda siÍ teø

napisaÊ w³asny autorouter. Spore

zmiany natomiast pojawi¹ siÍ

w†czÍúci prezentacji wynikÛw.

XLAB 2.4 wypada pod tym wzglÍ-

dem bardzo s³abo na tle np. popu-

larnego PROBE-a.

To jest z³oøony projekt i†obejmu-

je wiele dziedzin naraz, ale mam

nadziejÍ, øe znajd¹ siÍ chÍtni do

podjÍcia tego wyzwania. Nie jest

potrzebna nie wiadomo jaka znajo-

moúÊ C++ i†matematyki wyøszej

(choÊ to na pewno by pomog³o). Li-

czy siÍ zapa³, kreatywnoúÊ i†chÍÊ

poznawania rzeczy nowych.

Wszelkie szczegÛ³y znajduj¹ siÍ

na stronie www.xlab.prv.pl , a†zg³o-

szenia naleøy przesy³aÊ na adres

pkolaczk@elka.pw.edu.pl.

Piotr Ko³aczkowski

Definicja oprogramowania open source

(za www.opensource.org)

Wprowadzenie

Open source nie znaczy tylko dostępu do kodu źródłowego. Warunki dystrybucji oprogra−

mowania open source muszą być zgodne z następującymi kryteriami:

1. Swoboda redystrybucji

Licencja nie może ograniczać swobody którejkolwiek ze stron do sprzedawania lub rozda−

wania oprogramowania jako elementu szerszej dystrybucji zawierającej programy z róż−

nych źródeł. Licencja nie może wymagać pobierania honorariów lub innych opłat od takiej

sprzedaży.

2. Kod źródłowy

Do programu musi być dołączony kod źródłowy, a licencja musi zezwalać na dystrybucję

zarówno w postaci kodu źródłowego, jak i skompilowanej. Jeśli któryś produkt nie jest

rozprowadzany wraz z kodem źródłowym, musi istnieć dobrze udokumentowany sposób

uzyskania tego kodu źródłowego za cenę nieprzekraczającą rozsądnych kosztów wykona−

nia kopii − najlepiej poprzez darmowe pobranie z Internetu. Kod źródłowy musi być do−

stępny w zalecanej postaci, pozwalającej na prostą modyfikację. Nie jest dozwolone celo−

we gmatwanie kodu źródłowego. Formaty pośrednie, takie jak wynik działania preproceso−

ra lub translatora, nie są dozwolone.

3. Dzieła pochodne

Licencja musi zezwalać na dokonywanie zmian oraz tworzenie dzieł pochodnych. Musi

również umożliwiać dystrybucję takich dzieł na tych samych warunkach, jakie opisuje li−

cencja oryginalnego oprogramowania.

4. Spójność kodu źródłowego autora

Licencja może ograniczać dystrybucję kodu źródłowego w zmodyfikowanej postaci tylko

wtedy, jeśli dozwolona jest przy tym dystrybucja “poprawek” (ang. patch) wraz z kodem

źródłowym, za pomocą których program jest potem modyfikowany w trakcie kompilacji.

Licencja musi jawnie zezwalać na dystrybucję oprogramowania skompilowanego ze zmo−

dyfikowanego kodu źródłowego. Licencja może wymagać, aby dzieła pochodne nosiły in−

ną nazwę lub numer wersji niż oprogramowanie oryginalne.

5. Niedozwolona dyskryminacja osób i grup

Licencja nie może dyskryminować jakichkolwiek osób czy grup.

6. Niedozwolona dyskryminacja obszarów zastosowań.

Licencja nie może zabraniać wykorzystywania programu w jakimś konkretnym obszarze

zastosowań. Na przykład, nie może zabraniać wykorzystania programu w sposób komer−

cyjny lub używania go do badań genetycznych.

7. Dystrybucja licencji

Określenie praw dołączone do programu musi obowiązywać wszystkich, którzy otrzymują

oprogramowanie bez konieczności przestrzegania przez te osoby dodatkowych licencji.

8. Licencja nie może obejmować konkretnego produktu

Określenie praw dołączone do programu nie może zależeć od tego, że dany program sta−

nowi część określonej dystrybucji oprogramowania. Jeśli program został pobrany z takiej

dystrybucji i wykorzystywany lub rozprowadzany jest zgodnie z warunkami licencji,

wszystkie osoby, do których program trafia, powinny posiadać te same prawa, które

określone są dla oryginalnej dystrybucji oprogramowania.

9. Licencja nie może ograniczać stosowania innego oprogramowania

Licencja nie może nakładać ograniczeń na inne oprogramowanie rozprowadzane wraz

z oprogramowaniem objętym licencją. Na przykład, nie może wymagać, aby wszystkie in−

ne programy rozprowadzane na tym samym nośniku były programami open source.

Elektronika Praktyczna 9/2002

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: